Banki w postępowaniach frankowych chętnie składają zarzut zatrzymania, a sądy czasem go uwzględniają. Tymczasem wcale nie jest oczywiste, czy taki zarzut jest dopuszczalny w przypadku kredytów. Prawo zatrzymania może być stosowane jedynie w przypadku umów wzajemnych, a budzi wątpliwości, czy taki charakter ma umowa kredytu.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej Sądu Najwyższego zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z wnioskiem o rozpatrzenie pytań prawnych o dopuszczalność wniesienia skargi nadzwyczajnej w przypadku naruszenia prawa wspólnotowego przy udzielaniu kredytu denominowanych we frankach szwajcarskich. Sprawa ta dotyczy rozliczenia kredytu.

Postanowienia dotyczące indeksacji zamieszczone w umowie kredytu muszą określać zrozumiałą i obiektywną metodę ustalania kursu waluty tak, aby na jej podstawie konsument mógł samodzielnie określić kurs waluty obowiązujący danego dnia. A artykuł kodeksu cywilnego o badaniu okoliczności oświadczenia woli nie może służyć do naprawiania nieuczciwego postanowienia. Tak w czwartek uznał TSUE w kolejnej polskiej sprawie.

Sąd nie dostrzegł abuzywności zapisów umowy kredytu, przez co nie ocenił jej w prawidłowy sposób, a na podstawie podjętej na skutek tego orzeczenia egzekucji komorniczej klientka mogła utracić dach nad głową - stwierdził Rzecznik Finansowy i skierował do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną. Egzekucja komornicza została na razie wstrzymana.

Frankowicze mają duże problemy z wykreśleniem hipoteki z ksiąg wieczystych swoich nieruchomości. Nie wszystkie banki honorują wyroki unieważniające umowy kredytowe, często grają na czas. Długo też czeka się na wykreślenie hipoteki w sądzie. A banki uważają, że to prawnicy mieszają w głowach frankowiczów i każą im występować o wykreślenie hipoteki, kiedy jeszcze wyrok nie jest prawomocny.

Zmiana LIBOR na SARON nie będzie miała zastosowania do wskaźników LIBOR EUR (EURIBOR), LIBOR JPY czy LIBOR GBP, które z końcem roku 2021 przestaną być publikowane. Obecnie nie istnieje podstawa prawna do ich automatycznego zastąpienia. Banki zapewne będą informowały kredytobiorców o zmianie stopy referencyjnej z LIBOR na SARON i nie będą oferowały żadnych aneksów.

Chętnych do zawarcia ugody w sprawie frankowej z PKO BP jest sporo, ale pełnomocnicy kredytobiorców uczulają, że to rozwiązanie może nie być tak korzystne, jak pozornie się wydaje. Wielu kredytobiorców rezygnuje z procesu przeciwko bankowi pod wpływem zgłaszanych przez banki zapowiedzi poniesienia przez kredytobiorców konsekwencji ustalenia nieważności umowy kredytu.

„Frankowicze” posiadający kredyty i pożyczki, których oprocentowanie jest obecnie uzależnione od  stopy referencyjnej LIBOR CHF, nie mają wyboru i muszą zaakceptować fakt, że zastąpi go nowy wskaźnik SARON. Banki, które w swoim portfelu mają jednak kredyty powiązane z walutami innymi niż CHF są w trudnej sytuacji – większość takich umów może wygasnąć już za dwa miesiące.

Przepisy dyrektywy nie kolidują z przepisami krajowymi, które w odniesieniu do umów konsumenckich decydują o nieważności zawartych w umowie zapisów waloryzacyjnych i w ich miejsce wprowadzają odwołanie umowy do oficjalnego kursu wymiany ogłaszanego przez państwo – orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE. Polskiej praktyki orzeczniczej ten wyrok raczej nie zrewolucjonizuje.

Nie będzie 8 listopada uchwały Sądu Najwyższego w sprawie bezumownego korzystania z kapitału. Kontrola wyboru sędziego sprawozdawcy wykazała nieprawidłowości, które skutkowały decyzją prezes kierującą Izbą Cywilną o zmianie sędziego i terminu wydania uchwały. O wątpliwościach dotyczących sędziego sprawozdawcy pisaliśmy na Prawo.pl.

Frank kosztujący 4,20-4,30 zł nie cieszy frankowiczów, ale paradoksalnie, coraz częściej zyskują oni na wysokim kursie CHF, jeśli tylko w ciągu ostatniej dekady raty na poczet nieważnej umowy kredytu były faktycznie płacone bezpośrednio we frankach szwajcarskich, np. po ich wcześniejszym zakupie w kantorze internetowym. Bank w takiej sytuacji musi im oddać właśnie franki.

Sędziowie, gdy w składzie orzekającym są neo-sędziowie, stoją przed nierozwiązywalnym dylematem, diabelską alternatywą, do której władza nigdy nie powinna była dopuścić: czy narazić się na postępowanie dyscyplinarne czy zadbać o stabilność wydawanego wyroku. Miecz w postaci możliwości podważenia wyroku wisi nad każdą taką sprawą – mówi prof. Ewa Łętowska.

Brak uchwały Sądu Najwyższego w sprawach frankowych hamuje i tak nieduży zapał banków do proponowania ugód kredytobiorcom. Nie pomogą nawet kierowane do banków zachęty przewodniczącego KNF. Na drogę sądową wstąpiło mniej niż 10 proc. kredytobiorców posiadających kredyty walutowe. Prowadzenie spraw sądowych jest dla banków nadal tańsze niż zmiana warunków wszystkich umów kredytu.

Co zrobić, gdy sprawę frankową rozpatruje sędzia nominowany z rekomendacji nowej Krajowej Rady Sądownictwa? Złożyć wniosek o wyłączenie sędziego, czy nic nie robić i czekać na ruch drugiej strony? Jedni prawnicy - w tym prof. Ewa Łętowska - radzą wnioskować, inni – nie. Kto jednak chce mieć pewność, że wyrok nie zostanie unieważniony, powinien dążyć do ustalenia, że dany sędzia jest bezstronny i niezawisły.

Brak uchwały Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, mającej rozstrzygnąć wątpliwości dotyczące spraw kredytów zaciągniętych w CHF, jest najmniejszym zmartwieniem frankowiczów. Grozi im unieważnienie wyroków wydanych w nieprawidłowym składzie - w tzw. wydziale frankowym Sądu Okręgowego większość sędziów jest z nadania nowej KRS. W efekcie tacy kredytobiorcy stali się ofiarami wojny o niezawisłe sądy.

Małżeństwo dostało sądowy nakaz zapłaty 200 tysięcy franków szwajcarskich za niespłacony kredyt, zgodnie z wyciągiem z ksiąg bankowych. RPO wniósł skargę nadzwyczajną na ich korzyść. Sąd dopuścił się bowiem poważnych naruszeń prawa, nie uwzględniając standardów obowiązujących w Unii Europejskiej

Ten sam sędzia Sądu Najwyższego – Roman Trzaskowski - został wyznaczony jako sprawozdawca przy trzecim pytaniu prawnym dotyczącym kredytów frankowych. Wśród frankowiczów zawrzało, gdyż sędzia ten słynie z orzeczeń, które nie satysfakcjonują kredytobiorców. Może to spowodować "zakrzywienie" linii orzeczniczej w takich sprawach - wskazują prawnicy.

Pełnomocnicy frankowiczów masowo wysyłają do sądów wnioski o podejmowanie zawieszonych postępowań w sprawach przeciwko bankom. To konsekwencja braku uchwały Sądu Najwyższego w sprawie kredytów frankowych. Przeważnie skutkiem wniosku jest – albo będzie – podjęcie zawieszonego postępowania, ale pojawiają się też odmienne postanowienia.

Prokurator Generalny skierował do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną w sprawie o zapłatę, dotyczącą umowy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Według Prokuratora Generalnego, Sąd Okręgowy w Radomiu wydał nakaz zapłaty, nie weryfikując legalności zapisów w umowie kredytowej.

Sąd Najwyższy dał do zrozumienia, że w dającej się przewidzieć przyszłości nie podejmie uchwały odpowiadającej na pytania dotyczące kredytów frankowych. Sądy powinny teraz podejmować zawieszone w oczekiwaniu na uchwałę postępowania. Sąd Najwyższy będzie zapewne wydawał kolejne uchwały "trójkowe" i "siódemkowe", a do rozstrzygnięcia pozostało wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.