Dopiero na jesieni 2022 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok ważny dla tysięcy frankowiczów. Chodzi o rozwianie wątpliwości dotyczących początku biegu przedawnienia ich roszczeń przeciwko bankom. Na razie odbyła się rozprawa. Zdominował ją problem niewydolności Sądu Najwyższego w obszarze kredytów frankowych.

Zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty dotyczącą umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego. Uznał że doszło do naruszenia praw człowieka, gdyż sąd nie badał ważności umowy i nie wziął pod uwagę, że pozwani są konsumentami i jako słabsza strona umowy zawieranej z profesjonalistą podlegają ochronie.

Od kilku tygodni kredytobiorcy różnych banków, którzy procesują się z tymi bankami, otrzymują od nich pozwy o zwrot wypłaconego kapitału kredytu i o zwrot wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, bądź wnioski o zawezwanie do próby ugodowej dotyczące tych roszczeń. Tymczasem taka próba ugodowa banku może być uznana za niedopuszczalną, jak zmierzająca do przerwania biegu przedawnienia.

Brak właściwej ochrony konsumentów jako słabszej strony stosunku prawnego - taki zarzut stawia sądowi Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie dotyczącej sporu o kredyt frankowy. RPO wniósł do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną na korzyść kredytobiorców wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty do czasu jej rozpoznania.

Skoro klientka już zapłaciła bankowi kwotę przewyższającą wysokość udzielonego jej kredytu, rozliczenie z bankiem nie powinno stanowić dla niej znacznej uciążliwości - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. I sugeruje Sądowi Najwyższemu nakazanie ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem standardów obowiązujących w Unii Europejskiej, gdzie sądy mają obowiązek równoważyć prawa konsumentów i przedsiębiorców.

Frankowiczów martwi sytuacja Getin Noble Banku, bo jego kapitały własne są mniejsze niż potencjalne koszty umów z klientami. A ci, jeśli wygrają spory sądowe z bankiem, mogą mieć problemy z odzyskaniem wszystkich pieniędzy. Gdyby Getin podzielił losy Idea Banku, mógłby w nim zostać jedynie toksyczny portfel frankowy, a aktywa byłyby przejęte przez inny bank.

Polski frankowicz przegrał przed unijnym sądem w sprawie zastąpienia wskaźnika LIBOR SARON-em. Zdaniem sądu skarga nie została sformułowana w sposób wystarczająco jasny, precyzyjny. Minęły również terminy na kwestionowanie rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie SARON-u. To jednak nie koniec tej batalii.

Wbrew wątpliwościom, a nawet zarzutom ze strony niektórych prawników, utworzonego w Sądzie Okręgowym w Warszawie XXVIII Wydziału Cywilnego, często potocznie nazywanego wydziałem „frankowym”, nie można uznać za sąd wyjątkowy. Chociażby dlatego, że stosuje on dokładnie te same regulacje prawne, jak i wszystkie inne sądy powszechne - pisze sędzia Tomasz Niewiadomski, przewodniczący wydziału.

Do sądów trafiły tysiące pozwów banków dotyczących wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu frankowego. Jeden z pierwszych wyroków zapadł w Sądzie Okręgowym w Szczecinie, który uznał, że wynagrodzenie nie należy się. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której bankowi opłacałoby się zawierać umowy niezgodne z prawem, bo zawsze by zarabiał - wskazał sąd. Wyrok chwalą prawnicy, a bankowcy uważają, że karta może się jeszcze odwrócić.

Powołany do orzekania w sprawach kredytów frankowych XXVIII Wydział Cywilny Sądu Okręgowego w Warszawie nie jest sądem wyjątkowym, bo to instytucja opisana w Konstytucji, można go natomiast uznać za sąd wyspecjalizowany, czyli powołany do orzekania w zakresie określonych spraw - pisze sędzia dr Tomasz Niewiadomski, przewodniczący wydziału.

Uchwała Sądu Najwyższego dotycząca tzw. polisolokat może mieć zastosowanie w coraz większej liczbie spraw frankowych. Sądy przy jej pomocy mogą uznawać roszczenia banków za przedawnione. Ma to kolosalne znaczenie zwłaszcza dla zaawansowanych, dawno wszczętych spraw. Może ona też ujednolicić orzecznictwo w tych sprawach.

Powołanie XXVIII Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie jest uzasadnione względami pragmatycznymi i ogromną społeczną wagą problemów związanych ze sprawami „frankowymi”, które stanowią obecnie większość spraw cywilnych. Wydział ten nie ma jednak żadnej autonomii, nie jest w jakimkolwiek zakresie wyodrębniony organizacyjnie czy finansowo.

Na postanowienie sądu pierwszej instancji co do składu grupy wydane w postępowaniu grupowym przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji - orzekł w uchwale Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, wyjaśniając wątpliwości dotyczące zażaleń poziomych. Wbrew temu co sugerował Sąd Okręgowy w Gdańsku, że rozpoznaje takie sprawy ten sam sąd w innym składzie.

Kredytobiorcy frankowi otrzymują od banków aneksy, które umożliwiają formalne uregulowanie zmiany wskaźnika LIBOR na SARON. Pełnomocnicy zalecają zachowywanie ostrożności. A według Komisji Nadzoru Finansowego wprowadzenie SARON-u nie wymaga aneksowania, kredytobiorcy będą kontynuować spłatę swoich zobowiązań przy zachowaniu pozostałych zasad.

Komisja Nadzoru Finansowego potwierdza duże zainteresowanie mediacjami w sprawach frankowych, m.in. wskazując, że na koniec 2021 roku wpłynęło łącznie około 16 tys. takich wniosków. Dotychczas kredytobiorcy z bankami zawarli ok. 5,8 tys. ugód, a kolejne postępowania są w trakcie. Problemem jest jednak opodatkowanie skutków takich ugód.

Frankowicze walczą już nie tylko z bankami, ale też z państwem. Właśnie Sąd Okręgowy w Warszawie przyjął pozew zbiorowy 400 osób, które twierdzą, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez tych, którzy zawarli umowy objęte ryzykiem walutowym. A jeżeli uda się im dopiąć swego, to przetrą szlaki innym, a państwo wypłaci im miliardy złotych.

Kredytobiorcy, którzy spłacili kredyt przed terminem, otrzymają zwrot części prowizji naliczonej wcześniej przez Alior Bank. Tak zdecydował Sąd Najwyższy, który uwzględnił skargę nadzwyczajną Rzecznika Finansowego w sprawie rozliczenia wcześniejszej spłaty kredytu. Bank odmawiał zwrotu proporcjonalnej wartości prowizji.

Banki masowo składają pozwy do sądów przeciwko frankowiczom o zwrotu kapitału oraz wynagrodzenia za korzystanie z niego. Pozwu może się spodziewać każdy, kto w 2018 roku wystąpił do sądu o unieważnienie umowy. W ten sposób banki chcą przerwać trzyletni termin przedawnienia. Frankowiczowi, który przegra, grozi zwrot wysokich kosztów sądowych.

Celem umowy kredytu nie może być nadmierne wzbogacenie po stronie kredytodawcy i faktyczne doprowadzenie kredytobiorcy do pozbawienia go jakiejkolwiek możliwości spłaty zadłużenia - wskazuje w skardze nadzwyczajnej Prokurator Generalny. Stwierdza też, że doszło do naruszenia zasad i praw człowieka określonych w konstytucji. To kolejna sprawa dotycząca frankowiczów, która zajmie się Sąd Najwyższy.

Frankowicze szturmują warszawski sąd. Na jednego sędziego w nowym wydziale frankowym przypada już ponad 1000 spraw. Sąd wyznacza pierwsze rozprawy aż na 2023 rok. I to nie koniec kłopotów. Według ekspertów, coraz więcej osób będzie szukało w sądach sprawiedliwości, co tylko jeszcze bardziej skomplikuje i wydłuży procedowanie w tego typu postępowaniach.