Sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu.

​WIBOR wzbudza wątpliwości jako wskaźnik wykorzystywany przy udzielaniu kredytów, bo nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach międzybankowych. Tych ostatnich jest niewiele, a zdarzały się okresy, gdy transakcje takie nie występowały. Opieranie tego wskaźnika na wartościach szacunkowych prowadzi do tego, że banki zarabiają na kredytach nie tylko pobierając marżę, ale też na WIBOR-ze.

Według pełnomocników frankowiczów część wyroków wydawanych przez polskie sądy nie uwzględnienia orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. Ostatnio w tym kontekście najgłośniej jest o wyroku z Łodzi w sprawie pozwu grupowego przeciwko mBankowi. Prawnicy rozważają pozwanie Skarbu Państwa o odszkodowania za bezprawne działanie wymiaru sprawiedliwości.

Jeżeli sąd uzna, że umowa kredytu indeksowanego we frankach jest nieważna, to winien ocenić roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych. W świetle tego, że przysługiwałoby powodowi niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem pozwanego banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu - stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku.

Nie wszystkie banki honorują wyroki unieważniające umowy kredytowe, często grają na czas. Sądy idą jednak na rękę frankowiczom i wykreślają hipoteki. Tak ostatnio postąpił sąd wieczystoksięgowy w Pruszkowie. Bank nie chciał dać zgody, ponieważ planował wnieść skargę kasacyjną. Dla sądu nie był to jednak żaden argument. Jednak orzeczenie musi już być prawomocne.

Dopiero na jesieni 2022 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok ważny dla tysięcy frankowiczów. Chodzi o rozwianie wątpliwości dotyczących początku biegu przedawnienia ich roszczeń przeciwko bankom. Na razie odbyła się rozprawa. Zdominował ją problem niewydolności Sądu Najwyższego w obszarze kredytów frankowych.

Zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty dotyczącą umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego. Uznał że doszło do naruszenia praw człowieka, gdyż sąd nie badał ważności umowy i nie wziął pod uwagę, że pozwani są konsumentami i jako słabsza strona umowy zawieranej z profesjonalistą podlegają ochronie.

Od kilku tygodni kredytobiorcy różnych banków, którzy procesują się z tymi bankami, otrzymują od nich pozwy o zwrot wypłaconego kapitału kredytu i o zwrot wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, bądź wnioski o zawezwanie do próby ugodowej dotyczące tych roszczeń. Tymczasem taka próba ugodowa banku może być uznana za niedopuszczalną, jak zmierzająca do przerwania biegu przedawnienia.

Brak właściwej ochrony konsumentów jako słabszej strony stosunku prawnego - taki zarzut stawia sądowi Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie dotyczącej sporu o kredyt frankowy. RPO wniósł do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną na korzyść kredytobiorców wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty do czasu jej rozpoznania.

Skoro klientka już zapłaciła bankowi kwotę przewyższającą wysokość udzielonego jej kredytu, rozliczenie z bankiem nie powinno stanowić dla niej znacznej uciążliwości - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. I sugeruje Sądowi Najwyższemu nakazanie ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem standardów obowiązujących w Unii Europejskiej, gdzie sądy mają obowiązek równoważyć prawa konsumentów i przedsiębiorców.

Frankowiczów martwi sytuacja Getin Noble Banku, bo jego kapitały własne są mniejsze niż potencjalne koszty umów z klientami. A ci, jeśli wygrają spory sądowe z bankiem, mogą mieć problemy z odzyskaniem wszystkich pieniędzy. Gdyby Getin podzielił losy Idea Banku, mógłby w nim zostać jedynie toksyczny portfel frankowy, a aktywa byłyby przejęte przez inny bank.

Polski frankowicz przegrał przed unijnym sądem w sprawie zastąpienia wskaźnika LIBOR SARON-em. Zdaniem sądu skarga nie została sformułowana w sposób wystarczająco jasny, precyzyjny. Minęły również terminy na kwestionowanie rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie SARON-u. To jednak nie koniec tej batalii.

Wbrew wątpliwościom, a nawet zarzutom ze strony niektórych prawników, utworzonego w Sądzie Okręgowym w Warszawie XXVIII Wydziału Cywilnego, często potocznie nazywanego wydziałem „frankowym”, nie można uznać za sąd wyjątkowy. Chociażby dlatego, że stosuje on dokładnie te same regulacje prawne, jak i wszystkie inne sądy powszechne - pisze sędzia Tomasz Niewiadomski, przewodniczący wydziału.

Do sądów trafiły tysiące pozwów banków dotyczących wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu frankowego. Jeden z pierwszych wyroków zapadł w Sądzie Okręgowym w Szczecinie, który uznał, że wynagrodzenie nie należy się. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której bankowi opłacałoby się zawierać umowy niezgodne z prawem, bo zawsze by zarabiał - wskazał sąd. Wyrok chwalą prawnicy, a bankowcy uważają, że karta może się jeszcze odwrócić.

Powołany do orzekania w sprawach kredytów frankowych XXVIII Wydział Cywilny Sądu Okręgowego w Warszawie nie jest sądem wyjątkowym, bo to instytucja opisana w Konstytucji, można go natomiast uznać za sąd wyspecjalizowany, czyli powołany do orzekania w zakresie określonych spraw - pisze sędzia dr Tomasz Niewiadomski, przewodniczący wydziału.

Uchwała Sądu Najwyższego dotycząca tzw. polisolokat może mieć zastosowanie w coraz większej liczbie spraw frankowych. Sądy przy jej pomocy mogą uznawać roszczenia banków za przedawnione. Ma to kolosalne znaczenie zwłaszcza dla zaawansowanych, dawno wszczętych spraw. Może ona też ujednolicić orzecznictwo w tych sprawach.

Powołanie XXVIII Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie jest uzasadnione względami pragmatycznymi i ogromną społeczną wagą problemów związanych ze sprawami „frankowymi”, które stanowią obecnie większość spraw cywilnych. Wydział ten nie ma jednak żadnej autonomii, nie jest w jakimkolwiek zakresie wyodrębniony organizacyjnie czy finansowo.

Na postanowienie sądu pierwszej instancji co do składu grupy wydane w postępowaniu grupowym przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji - orzekł w uchwale Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, wyjaśniając wątpliwości dotyczące zażaleń poziomych. Wbrew temu co sugerował Sąd Okręgowy w Gdańsku, że rozpoznaje takie sprawy ten sam sąd w innym składzie.

Komisja Nadzoru Finansowego potwierdza duże zainteresowanie mediacjami w sprawach frankowych, m.in. wskazując, że na koniec 2021 roku wpłynęło łącznie około 16 tys. takich wniosków. Dotychczas kredytobiorcy z bankami zawarli ok. 5,8 tys. ugód, a kolejne postępowania są w trakcie. Problemem jest jednak opodatkowanie skutków takich ugód.

Kredytobiorcy frankowi otrzymują od banków aneksy, które umożliwiają formalne uregulowanie zmiany wskaźnika LIBOR na SARON. Pełnomocnicy zalecają zachowywanie ostrożności. A według Komisji Nadzoru Finansowego wprowadzenie SARON-u nie wymaga aneksowania, kredytobiorcy będą kontynuować spłatę swoich zobowiązań przy zachowaniu pozostałych zasad.