Jakkolwiek nie wszystkie umowy kredytu konsumenckiego zawierają klauzule abuzywne, niemniej w większości z nich są one obecne. W ostatnim czasie Sąd Najwyższy rozstrzygał kwestie, które mają praktyczne znaczenie dla ochrony praw konsumentów - wskazuje sędzia Rafał Cebula z Sądu Rejonowego w Siemianowicach Śląskich, członek Zespołu ds. Prawa Cywilnego Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia".

Uczestnicząc w kształtowaniu przyszłego kierunku orzecznictwa sędzia Sądu Najwyższego może być postrzegany jako kierujący się innymi względami niż wyłącznie merytoryczne, skoro to orzecznictwo może wpływać na zasadność jego roszczeń wobec banku dochodzonych aktualnie lub w przyszłości - stwierdził Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej. I zdecydował o wyłączeniu sędziego.

Długie lata musi czekać frankowicz aż usłyszy wyrok. Sądy zostały zasypane tego typu sprawami. I nie są w stanie orzekać szybko. Ale powodów przewlekłości postepowań jest znacznie więcej. Okazuje się, że nie wszystko da się usprawiedliwić nawałem tego typu spraw spraw wpływających do sądów. Zdaniem pełnomocników duże znaczenie ma styl pracy sędziego.

Po niedawnej uchwale Sądu Najwyższego media prawnicze zalała fala komentarzy. Prawnicy frankowiczów dopatrują się przełomu, który rozpocznie falę skutecznych roszczeń przedsiębiorców, ale pełnomocnicy banków nie dostrzegają w niej nic szczególnego. O tym, co powinno się znaleźć w uzasadnieniu tej uchwały pisze dr Piotr Bednarczyk, sędzia wydziału frankowego w Sądzie Okręgowym w Warszawie.

Sędziowie, którzy opowiadają się za przestrzeganiem prawa unijnego i orzecznictwa TSUE w sprawach dotyczących praworządności i statusu sędziów, ignorują prawo unijne chroniące konsumenta. A przecież praworządność i ochrona konsumenta wyrastają z takiej samej, traktatowej podstawy. Na szczęście sądy, które nie chcą, bądź nie potrafią zastosować orzecznictwa TSUE w sprawach frankowych, są raczej wyjątkiem niż zasadą.

Banki muszą przygotować się na falę pozwów frankowiczów, którzy mają status przedsiębiorców. Najnowsza uchwała Sądu Najwyższego szeroko otwiera im drzwi do sądowej walki o uznanie za nieważne umów kredytowych. Zdaniem prawników mają duże szanse na wygraną, ale muszą się spieszyć - terminy przedawnienia roszczeń są tu krótsze.

Sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu.

​WIBOR wzbudza wątpliwości jako wskaźnik wykorzystywany przy udzielaniu kredytów, bo nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach międzybankowych. Tych ostatnich jest niewiele, a zdarzały się okresy, gdy transakcje takie nie występowały. Opieranie tego wskaźnika na wartościach szacunkowych prowadzi do tego, że banki zarabiają na kredytach nie tylko pobierając marżę, ale też na WIBOR-ze.

Według pełnomocników frankowiczów część wyroków wydawanych przez polskie sądy nie uwzględnienia orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. Ostatnio w tym kontekście najgłośniej jest o wyroku z Łodzi w sprawie pozwu grupowego przeciwko mBankowi. Prawnicy rozważają pozwanie Skarbu Państwa o odszkodowania za bezprawne działanie wymiaru sprawiedliwości.

Jeżeli sąd uzna, że umowa kredytu indeksowanego we frankach jest nieważna, to winien ocenić roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych. W świetle tego, że przysługiwałoby powodowi niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem pozwanego banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu - stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku.

Nie wszystkie banki honorują wyroki unieważniające umowy kredytowe, często grają na czas. Sądy idą jednak na rękę frankowiczom i wykreślają hipoteki. Tak ostatnio postąpił sąd wieczystoksięgowy w Pruszkowie. Bank nie chciał dać zgody, ponieważ planował wnieść skargę kasacyjną. Dla sądu nie był to jednak żaden argument. Jednak orzeczenie musi już być prawomocne.

Dopiero na jesieni 2022 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok ważny dla tysięcy frankowiczów. Chodzi o rozwianie wątpliwości dotyczących początku biegu przedawnienia ich roszczeń przeciwko bankom. Na razie odbyła się rozprawa. Zdominował ją problem niewydolności Sądu Najwyższego w obszarze kredytów frankowych.

Zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty dotyczącą umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego. Uznał że doszło do naruszenia praw człowieka, gdyż sąd nie badał ważności umowy i nie wziął pod uwagę, że pozwani są konsumentami i jako słabsza strona umowy zawieranej z profesjonalistą podlegają ochronie.

Od kilku tygodni kredytobiorcy różnych banków, którzy procesują się z tymi bankami, otrzymują od nich pozwy o zwrot wypłaconego kapitału kredytu i o zwrot wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, bądź wnioski o zawezwanie do próby ugodowej dotyczące tych roszczeń. Tymczasem taka próba ugodowa banku może być uznana za niedopuszczalną, jak zmierzająca do przerwania biegu przedawnienia.

Brak właściwej ochrony konsumentów jako słabszej strony stosunku prawnego - taki zarzut stawia sądowi Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie dotyczącej sporu o kredyt frankowy. RPO wniósł do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną na korzyść kredytobiorców wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty do czasu jej rozpoznania.

Skoro klientka już zapłaciła bankowi kwotę przewyższającą wysokość udzielonego jej kredytu, rozliczenie z bankiem nie powinno stanowić dla niej znacznej uciążliwości - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. I sugeruje Sądowi Najwyższemu nakazanie ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem standardów obowiązujących w Unii Europejskiej, gdzie sądy mają obowiązek równoważyć prawa konsumentów i przedsiębiorców.

Frankowiczów martwi sytuacja Getin Noble Banku, bo jego kapitały własne są mniejsze niż potencjalne koszty umów z klientami. A ci, jeśli wygrają spory sądowe z bankiem, mogą mieć problemy z odzyskaniem wszystkich pieniędzy. Gdyby Getin podzielił losy Idea Banku, mógłby w nim zostać jedynie toksyczny portfel frankowy, a aktywa byłyby przejęte przez inny bank.

Polski frankowicz przegrał przed unijnym sądem w sprawie zastąpienia wskaźnika LIBOR SARON-em. Zdaniem sądu skarga nie została sformułowana w sposób wystarczająco jasny, precyzyjny. Minęły również terminy na kwestionowanie rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie SARON-u. To jednak nie koniec tej batalii.

Wbrew wątpliwościom, a nawet zarzutom ze strony niektórych prawników, utworzonego w Sądzie Okręgowym w Warszawie XXVIII Wydziału Cywilnego, często potocznie nazywanego wydziałem „frankowym”, nie można uznać za sąd wyjątkowy. Chociażby dlatego, że stosuje on dokładnie te same regulacje prawne, jak i wszystkie inne sądy powszechne - pisze sędzia Tomasz Niewiadomski, przewodniczący wydziału.

Do sądów trafiły tysiące pozwów banków dotyczących wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu frankowego. Jeden z pierwszych wyroków zapadł w Sądzie Okręgowym w Szczecinie, który uznał, że wynagrodzenie nie należy się. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której bankowi opłacałoby się zawierać umowy niezgodne z prawem, bo zawsze by zarabiał - wskazał sąd. Wyrok chwalą prawnicy, a bankowcy uważają, że karta może się jeszcze odwrócić.