Osoba, która po spłacie kredytu rozważa pozwanie banku albo sprzedaż roszczenia wyspecjalizowanej spółce, powinna brać pod uwagę, że przeszkodą w sądzie może być nie tylko przedawnienie, ale także sama skuteczność i transparentność cesji wierzytelności – piszą Robert Wechman, radca prawny i dr Filip Rakiewicz, adwokat.

Będzie więcej chłodnej kalkulacji, być może przybędzie ugód banków z frankowiczami, choć do sądów może trafić też kolejna fala bankowych kontrpozwów. - czwartkowe trzy wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach przedawnienia roszczeń banków o zwroty kwot kredytów frankowych mają duże znaczenie dla postępowań toczących się przed sądami. Prawnicy wskazują, co się może zmienić.

Pozwy o zwrot kapitału składane na zapas przez banki, mogą przerwać bieg przedawnienia roszczeń. Podobnie jest z oświadczeniami podsuwanymi frankowiczom do podpisu w trakcie procesów, że będą musieli się rozliczyć z kredytodawcami – wynika z czwartkowych wyroków wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach kredytów frankowych. Skutkiem sporów frankowiczów z bankami nie może być bowiem bezpodstawne wzbogacenie kredytobiorców, choć nie jest też dopuszczalny automatyzm w uznawaniu bankowych argumentów broniących przedawnionych roszczeń o zwrot kapitału kredytu.

Pojawiają się wątpliwości, czy przy rozliczeniu kredytobiorcy frankowego z bankiem do potrącenia powinno się przyjmować wszystkie kwoty, które były nienależnie świadczone przez konsumenta na rzecz banku, czyli także prowizje i składki ubezpieczeniowe. Co do prowizji, sprawa wydaje się już przesądzona, ale w przypadku składek ubezpieczeniowych nie ma jednolitego orzecznictwa.

Zastępczyni sędziego‑komisarza zobowiązała Marcina Kubiczka, syndyka Getin Noble Banku, do złożenia wyjaśnień w zakresie: wydatków czynionych z masy upadłości, procesów sądowych toczonych z frankowiczami oraz propozycji ugód. Syndyk powinien odpowiedzieć „w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem zastosowania środków dyscyplinujących”.

Dwa ostatnie tygodnie tego miesiąca to aż sześć polskich spraw w Luksemburgu, w dodatku dotyczą one frankowiczów i sankcji kredytu darmowego. Pięć werdyktów unijnych sędziów i jedna opinia rzecznika generalnego mogą zatrząść polskich rynkiem kredytowym.

Skutkiem podniesienia zarzutu potrącenia po terminie dwóch tygodni od dnia wymagalności, jest bezskuteczność tej czynności procesowej. A skutkiem niezachowania terminu określonego w art. 96 prawa upadłościowego jest utrata prawa potrącenia – orzekł Sąd Najwyższy. I dodał, że sąd rozpoznający powództwo syndyka powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia o skuteczności zaliczenia wierzytelności pozwanego na poczet wierzytelności upadłego.

Jedną ze strategii procesowych w obronie przez pozwem banku o zwrot kapitału są potrącenia, rozliczające wypłacone środki ze spłatami kredytobiorcy. Problemem są odsetki, zwłaszcza w sytuacji, gdy wierzytelność banku jest niewymagalna. W orzecznictwie powstały rozbieżności, ale coraz częściej zapadają wyroki korzystne dla frankowiczów.

Sejmowe komisje kolejny raz zajęły się projektem ustawy frankowej – resort sprawiedliwości wycofał się z kontrowersyjnego pomysłu, aby banki mogły składać oświadczenia o potrąceniu aż do zakończenia spraw w drugiej instancji. Nie będzie też specjalnego trybu naliczania odsetek po potrąceniu. Kredytobiorcy upadłego Getin Noble Banku śledzą też uważnie sprawę sądową, która może przesądzić o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za wadliwe rozpoczęcie restrukturyzacji, a w konsekwencji podziału i upadłości tego jednego z największych graczy na rynku kredytów hipotecznych.

Z wokandy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej znika ważna sprawa zainicjowana przez sąd w Łodzi, który zadał kilka istotnych pytań o kształt sankcji kredytu darmowego. W kwietniu w Luksemburgu mają jednak zapaść przełomowe wyroki w dwóch innych ważnych dla kredytobiorców sprawach.

Ochrona konsumentów przed skutkami nieuczciwej umowy we frankach szwajcarskich nie może być uzależniona od jakichkolwiek warunków zawieszających. I taką interpretację powinien wziąć pod uwagę Sąd Apelacyjny, ponownie rozpoznając sprawę, bo w swoim wyroku postawił warunek. Chodziło o prawo zatrzymania uzależnione od jednoczesnej zapłaty przez powoda na rzecz banku kwoty otrzymanej tytułem świadczenia wzajemnego albo zabezpieczenia.

Są już pierwsze wyroki polskich sądów w sprawach frankowych przyjmujące poglądy analogiczne do tych, jakie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarł w styczniowym wyroku dotyczącym podnoszenia zarzutów potrącenia i korzystnego dla frankowiczów rozliczenia odsetek i kosztów procesowych.

Trzy kolejne pytania prejudycjalne od dwóch warszawskich sędziów zmierzają do wyjaśnienia, czy polskie przepisy, dotyczące potrącenia wzajemnych wierzytelności, nie powinny być interpretowane zdecydowanie na korzyść frankowiczów. Pozwoliłoby to bezproblemowo doliczać kilkuletnie odsetki do kwoty, od której dokonuje się wzajemnego potrącenia. Dla polskich sądów oznaczałoby to mniej spraw na wokandach, usatysfakcjonowani finansowo mogliby też być prawnicy występujący w sprawach frankowych, gdyż chodzi w praktyce o kwoty od kilkudziesięciu tysięcy złotych wzwyż.

Banki mogą pod różnymi warunkami podnosić zarzut potrącenia w sprawach frankowych – to główna teza czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE. Nie zawsze jednak będzie łatwo rozliczyć wzajemne roszczenia, ustalić od kiedy i w jakiej wysokości należą się odsetki i jakie koszty sądowe wtedy będą przyznane kredytobiorcom – podkreślają eksperci, zwłaszcza że nadal nie ma ustawy frankowej, która miała te kwestie rozstrzygnąć.

Banki mogą warunkowo podnosić zarzut potrącenia wierzytelności o zwrot kapitału kredytu w sprawach wytoczonych im przez kredytobiorców o stwierdzenie nieważności umowy kredytowej. Jest to jednak obwarowane wieloma ograniczeniami. Rozliczenie kosztów sądowych po takim potrąceniu nie może też zniechęcać frankowiczów do walki o stwierdzenie nieważności umów kredytowych – to główne tezy czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE.

Zmiany proponowane przez rząd w procedurze cywilnej mają m.in. ułatwić korzystanie z zarzutu potrącenia, czyli umorzenia wzajemnych roszczeń pieniężnych między stronami. Rozwiązanie, możliwe do wykorzystywania np. w sprawach frankowych, jest chwalone jako korzystne dla konsumentów. Ale jednocześnie dla nich nieprzyjazne, ze względu na propozycję wprowadzenia opłaty związanej z podniesieniem zarzutu potrącenia.

Koszty procesu, w tym zastępstwa procesowego, nie stanowią kosztów postępowania upadłościowego – uważa Marcin Kubiczek, syndyk Getin Noble Banku, odpowiadając na wezwanie sędziego-komisarza do zajęcia ostatecznego stanowiska w tej sprawie. Z jego pisma wynika, że pełnomocnicy stron przeciwnych nie mają co liczyć na wypłacenie zasądzonych na ich rzecz kosztów. Tymczasem nowa sędzia-komisarz zobowiązała syndyka do sporządzenia analizy co do możliwości złożenia tych środków do depozytu sądowego.

Uproszczone uzasadnienia wyroków w sprawach frankowych czy korzystniejsze dla kredytobiorców rozliczenie odsetek ustawowych - to nowe pomysły, które posłowie chcą wprowadzić do specustawy frankowej. Takie poprawki pojawiły się w środę podczas komisyjnego pierwszego czytania projektu ustawy. Komisje nie zgodziły się na odrzucenie projektu w całości już na tym etapie procedowania, mimo że o zastopowanie prac nad tymi przepisami wnioskowała spora grupa posłów i przedstawicielka Związku Banków Polskich.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ukarał dwa banki za utrudnianie ich klientom korzystania z możliwości tzw. wakacji kredytowych. Łączna kwota kar to ok. 119 milionów złotych. Chodzi o Bank Polska Kasa Opieki S.A. i Pekao Bank Hipoteczny S.A. za niezgodne z prawem utrudnianie korzystania z wakacji kredytowych. Banki zostały też zobowiązane do poinformowania o naruszeniach wszystkich poszkodowanych.

W czwartek 12 lutego Trybunał Sprawiedliwości UE ogłosi wyrok w głośnej polskiej sprawie dotyczącej kredytów wiborowiczów. Wyznaczenie terminu ogłoszenia wyroku zamyka furtkę prawną do uniknięcia odpowiedzi na polskie pytania prejudycjalne. Kilka polskich pytań prejudycjalnych do TSUE zostało w ostatnich miesiącach po cichu wycofanych przez zakończenie postępowań krajowych – albo ugodą z kredytobiorcą, albo uznaniem roszczenia przez bank, bądź cofnięciem przez kredytodawcę powództwa wobec kredytobiorcy.