Resort sprawiedliwości – po wymianie opinii z innymi ministerstwami, a także prawnikami-legislatorami – opublikował kolejną wersję ustawy frankowej. Niewielkiej korekcie ulega sposób obliczania kosztów procesowych w zależności od momentu podniesienia przez banki zarzutu potrącenia wzajemnych roszczeń.

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowił zapytać unijny Trybunał w Luksemburgu, jaka metoda rozliczeń powinna obowiązywać we wszystkich sprawach frankowych w Polsce i czy pozbawianie konsumentów odsetek od wszystkich ich wpłat na rzecz banku jest sprzeczne z dyrektywą 93/13/EWG. Wątpliwości, jak powinny w przyszłości wyglądać rozstrzygnięcia sądów zgłasza też resort finansów żądając poprawienia projektu ustawy frankowej.

Projekt ustawy frankowej jest już na ostatniej legislacyjno-rządowej prostej. Znajdą tam coś dla siebie zarówno kredytobiorcy, jak i banki oraz orzekający w tych sprawach sędziowie. Nikt jednak nie będzie zadowolony, a projekt może się jeszcze radykalnie zmienić podczas prac parlamentarnych. Przedstawiamy najważniejsze rozwiązania i wskazujemy największe kontrowersje.

„Prowadzenie procesów w kilkudziesięciu tysiącach spraw frankowych nie jest efektem decyzji syndyka bądź rekomendacji prawników, ale skutkiem orzeczenia Sądu Najwyższego” – czytamy w oświadczeniu kancelarii Rymarz Zdort Maruta. „Syndyk próbował nie procesować się z frankowiczami – źle; kiedy zaś podjął działania procesowe (…) – jeszcze gorzej” – pisze zaś Andrzej Springer, radca prawny, wspólnik w kancelarii BWHS.

Wynagrodzenie adwokata za prowadzenie sprawy obejmuje reprezentowanie strony w postępowaniu zabezpieczającym - taką uchwałę w składzie trzech sędziów podjęła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Rozstrzygnęła w ten sposób rozbieżność w orzecznictwie, która nasunęła się przy rozpoznawaniu sprawy o kredyt mieszkaniowy w walucie obcej i udzielenie zabezpieczenia.

Łódzki Sąd Apelacyjny w sprawie toczącej się w postępowaniu grupowym prawomocnie potwierdził w piątek nieważność ponad 1000 umów kredytowych. Pozwanym był giełdowy mBank i to jego apelacja od wyroku I instancji - korzystnego dla osób, które zaciągnęły kredyty mieszkaniowe denominowane we frankach szwajcarskich - została oddalona.

Sąd upadłościowy, wbrew temu co wynika z polskiego prawa, powinien móc zbadać z urzędu potencjalnie nieuczciwy charakter warunków umownych - orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE. Z wyroku wynika, że badanie to może zostać przeprowadzone niezależnie od tego, że lista wierzytelności została już zatwierdzona i uzyskała powagę rzeczy osądzonej.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w czwartek, 19 czerwca, że po unieważnieniu umowy kredytu frankowego bank nie może domagać się od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu, jeśli wcześniej kredytobiorca spłacił już część należności. Zdaniem TSUE takie żądania są sprzeczne z unijnym prawem. Wyrok ma istotne znaczenie dla tysięcy trwających w Polsce spraw dotyczących kredytów frankowych.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że niedozwolone są postanowienia umowne pozostawiające możliwość ustalenia kursu CHF, a tym samym wysokości świadczeń stron, na podstawie arbitralnej decyzji jednej z nich. Takie postanowienie umowne uznawane jest za niedopuszczalne w każdej sytuacji - orzekła Izba Cywilna, oddalając skargę kasacyjną banku.

Pełnomocnicy kredytobiorców, którzy wygrali sprawy sądowe z syndykiem Getin Noble Bank, twierdzą, że nie mogą doprosić się zasądzonego zwrotu kosztów.  Syndyk tymczasem zapewnia, że „aktywnie poszukuje możliwości pogodzenia podstawowych celów postępowania upadłościowego z orzeczeniami sądów uwzględniających wnioski przeciwników procesowych”.

Jeszcze dekadę temu wygrane przez konsumentów sprawy frankowe stanowiły rzadkość. Obecnie jest odwrotnie – to konsumenci masowo wygrywają przed sądami. Czy w przypadku roszczeń banków wobec frankowiczów o zwrot kapitału powtórzy się podobny scenariusz - zastanawia się dr Janusz Malanowski, radca prawny w kancelarii Malanowski i Wspólnicy.

W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul przeliczeniowych, utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka kursowego.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przymusowa restrukturyzacja Getin Noble Banku nie powinna wykluczać możliwości zawieszenia spłaty kredytu. Pytał o to Sąd Okręgowy w Warszawie, który rozpoznawał sprawę frankowiczów przeciwko syndykowi. Wyrok oznacza, że zapisy polskiej ustawy są niezgodne z unijnymi przepisami.

Sądy mogą badać abuzywność postanowień bardzo zbliżonych do postanowień już znajdujących się w rejestrze klauzul niedozwolonych i wywołujących takie same skutki dla konsumentów, jeśli nie są to dokładnie takie same postanowienia. Czasem jednak prawnicy mają wątpliwości co do tego, czy treść postanowień jest równoznaczna.

Kredytobiorcy frankowi coraz częściej zastanawiają się nad zawarciem ugody z bankiem. To pokłosie tego, że propozycje bankowców są na tyle atrakcyjne, że wizja długotrwałego procesu skutecznie do nich zachęca. Warto jednak przed przystaniem na ugodę przeliczyć, co można w przyszłości zyskać. Kredytobiorca powinien też pamiętać, że choć podejście banków do ugód z frankowiczami zmienia się pozytywnie, to nadal loterią jest to, ile można ugrać w trakcie negocjacji.

W razie stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, kredytobiorca ten jest uprawniony do domagania się od banku zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie. Liczy się je od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do chwili wykonania tego zobowiązania – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej.

Banki coraz częściej, w reakcji na pozew o unieważnienie umowy kredytu frankowego, wzywają kredytobiorców do zwrotu kwoty kapitału. Wezwanie przez bank frankowicza o zwrot kapitału przed zakończeniem sprawy z pozwu kredytobiorcy niektórzy prawnicy uznają za czynność pozorną, ale i tak niebezpieczne jest zlekceważenie takiego wezwania.

Osoby spłacające kredyt frankowy w Getin Noble Banku mają szansę odzyskać przynajmniej część środków. Taką możliwość dał im niedawny wyrok Sądu Rejonowego w Koninie, który zasądził od syndyka masy upadłości Getinu na rzecz kredytobiorcy zwrot rat spłaconych po ogłoszeniu upadłości banku. Problemem może być jednak wyegzekwowanie tych kwot.

Getin Noble Bank w upadłości przekazał, że zostały zawarte pierwsze ugody z konsumentami, którzy wzięli kredyt na cele mieszkaniowe. Rozpoczęło się także wystawianie listów mazalnych. W tej chwili procedowanych jest ok. 1000 spraw, które mogą zakończyć się ugodowo.

Truizmem będzie stwierdzenie, że sprawy frankowe wygenerowały tak znaczną liczbę zagadnień prawnych, że spowodowało to wzmożoną intensywność orzeczniczą Sądu Najwyższego w tematyce instytucji cywilnoprawnych. Jeśli jednak ktoś myśli, że jesteśmy na finiszu tego procesu, to jest w błędzie. Jednym z nowych problemów prawnych jest kwestia potrącenia odsetek za opóźnienie należnych frankowiczowi od banku - pisze Paweł Stalski, radca prawny.