Przy pozwach banków przeciwko frankowiczom pojawił się za sprawą Sądu Okręgowego w Płocku nowy argument dla kredytobiorców: kontrpowództwa banków przeciwko frankowiczom doczekały się porównania przez sąd do praktyki, która określana jest jako pozew typu SLAPP, mający na celu nie tyle zwycięstwo, co wyniszczenie przeciwnika.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wysłała 28 października do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej swoje stanowisko w sprawie kredytów mieszkaniowych ze stawkami WIBOR. Nie budzi ono zaskoczenia: rząd sprzeciwia się traktowaniu dyrektywy 93/13 jako narzędzia do podważania systemu dotyczącego wskaźników referencyjnych.

Usunięcie z klauzuli przeliczeniowej, zawartej w umowie kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego, postanowienia dotyczącego ustalanej arbitralnie przez bank marży i pozostawienie w umowie mechanizmu przeliczenia franków na złote i odwrotnie w oparciu o kursy średnie NBP, do których umowa odsyła, nie prowadzi do istotnej zmiany umowy powodującej jej nieważność - orzekł niedawno Sąd Najwyższy.

Czy skończy się masowe składanie pozwów przez banki w celu przerwania biegu przedawnienia? Do TSUE trafiły właśnie dwa pytania warszawskiego sądu w tej sprawie. Co roku frankowicze z kolejnego "rocznika" dostają pisma z banków. W tym roku trafiają one do osób, które w 2021 roku wystąpiły o unieważnienie umowy kredytowej lub w inny sposób weszły w spór z bankiem. Roszczenia banków przedawniają się bowiem po upływie trzech lat.

Sąd będzie częściej orzekał na posiedzeniu niejawnym, a świadkowie będą mogli być przesłuchiwani zdalnie - mimo sprzeciwu strony. Z kolei pozew frankowicza z chwilą doręczenia bankowi, z mocy prawa wstrzyma spłatę kredytu. Wyłączone zostaną również ograniczenia co do zarzutu potrącenia, będzie można go zgłaszać aż do zakończenia sprawy w drugiej instancji, a ugoda będzie mogła być zawarta zdalnie - to założenia projektu nowelizacji autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która ma usprawnić sprawy frankowe.

Postanowienia indeksacyjne umowy kredytu walutowego są abuzywne, więc od początku z mocy samego prawa są dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy - oceniła Izba Cywilna Sądu Najwyższego i oddaliła skargę kasacyjną banku. Chyba, że kredytobiorca udzieliłby świadomej i wolnej zgody na te klauzule. Jednak w tej sytuacji takiej zgody nie było.

Ciągle większość spraw frankowych znajduje finał w apelacji, a na rozprawę apelacyjną zwykle trzeba dość długo poczekać, czasem nawet ponad dwa lata. Z punktu widzenia kredytobiorców jedynym plusem są odsetki, które są naliczane bankowi i dodatkowe koszty zastępstwa procesowego. Same banki czasem cofają apelacje, ale nadal jest to rzadkie.

Dopóki nieważna umowa nie zostanie wykonana w całości lub z innych przyczyn nie przestanie wiązać, strona umowy ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu, tj. nieważności umowy kreującej ten stosunek, niezależnie od roszczeń powstałych w związku z wykonaną częścią umowy – orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego, nie przyjmując skargi kasacyjnej banku do rozpoznania.

Z wyroku TSUE z 24 października 2024 r. wynika, że w przypadku gdy celem zawarcia umowy kredytu hipotecznego był zakup jednej nieruchomości przeznaczonej do odpłatnego wynajmowania, kredytobiorca zachowuje status konsumenta w rozumieniu dyrektywy Rady 93/13/EWG, jeżeli nie działał w celach związanych z jego działalnością gospodarczą lub zawodową. Teraz banki będą musiały przeanalizować swoją taktykę procesową, czy warto składać apelacje od wyroków korzystnych dla frankowiczów, którzy wynajmowali swoje nieruchomości.

Są już pierwsze jaskółki po uchwale Sądu Najwyższego w sprawie Getin Noble Banku. SN orzekł, że sprawy dotyczące ważności umów kredytowych frankowiczów z GNB nie muszą czekać do zakończenia postępowania upadłościowego wobec banku, mogą być kontynuowane. Jeden z sądów wrocławskich odmówił właśnie odrzucenia pozwu oraz oddalił wnioski o zawieszenie postępowania i o przekazanie sprawy syndykowi jako zgłoszenia wierzytelności.

Powoli zmienia się podejście banków do sporów z frankowiczami. Wprawdzie jeszcze nikt nie uznaje reklamacji kwestionujących treść umowy kredytowej, ale niektóre banki coraz chętniej uznają wyroki w pierwszej instancji i dążą do porozumień kompensacyjnych w celu zakończenia sporu. Z drugiej strony sprawy, które dotąd wpłynęły, już przyblokowały Sąd Apelacyjny w Warszawie.

24 października TSUE odpowie na pytanie, czy frankowicze wynajmujący mieszkania to jeszcze konsumenci czy już przedsiębiorcy. Gdyby okazało się, że należy traktować ich jako konsumentów, będą mogli pić szampana. Jeśli Trybunał uzna kredytobiorców za przedsiębiorców, trudniej im będzie wygrać z bankiem, bo wtedy nie chroni ich unijna dyrektywa konsumencka.

Sprawy dotyczące ważności umów kredytowych frankowiczów z Getin Noble Bank nie muszą czekać do zakończenia postępowania upadłościowego wobec banku, mogą być kontynuowane. Takie orzeczenie wydał w czwartek, 19 września, Sąd Najwyższy. Oznacza to, że kredytobiorcy nie będą latami pozostawać w zawieszeniu.

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie umów kredytowych zdarza się coraz częściej. Chodzi o to, że większość problemów związanych z kredytami walutowymi została już rozstrzygnięta - choćby wadliwe klauzule ryzyka walutowego i klauzul przeliczeniowych. Klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu przez sąd - przypomniał Sąd Najwyższy.

Rozpoczęła się procedura zmiany przewodniczącego XXVIII Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie - tzw. wydziału frankowego. Powodem jest - jak wynika z nieoficjalnych informacji Prawo.pl - sposób awansowania sędziego dra Tomasza Niewiadomskiego, czyli przy udziale tzw. neo-KRS ukształtowanej nowelizacją z grudnia 2017 r. Obaw nie kryją i pełnomocnicy frankowiczów, i sędziowie. Tym bardziej, że tzw. neo-sędziów w wydziale jest ok. 30 - na 35 sędziów.

Przychód podatkowy z innych źródeł występuje w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Kwota dodatkowa otrzymana przez kredytobiorcę na podstawie ugody z bankiem nie stanowi jednak przychodu podatkowego – nie spowoduje faktycznego przyrostu majątku kredytobiorcy, stanowi jedynie ekwiwalent poniesionych uprzednio wydatków. Nie podlega więc opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Niektóre banki stosują zarzut potrącenia roszczeń wobec frankowiczów, który obejmuje również odsetki. Zdaniem Związku Banków Polskich oświadczenie o potrąceniu pozwala na szybkie i stosunkowo łatwe pokrycie wzajemnych roszczeń stron, a tego rodzaju kompensacja świadczeń ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Objęcie nim odsetek za opóźnienie nie jest jednak zgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Temat ugód frankowiczów z Getin Noble Bankiem w upadłości posuwa się do przodu bardzo opornie. Syndyk deklaruje, że chciałby zakończyć ugodami jak najwięcej spraw sądowych, ale jeszcze nie opracował programu ugód. Priorytetem jest dla niego odzyskiwanie aktywów do masy upadłości w celu spłacenia wierzycieli upadłego banku.

Postępowania frankowe nadal trwają latami i to mimo ujednolicania orzecznictwa sądów i wskazówek płynących z unijnego Trybunału Sprawiedliwości. Część prawników próbuje temu zaradzić poprzez składanie skarg na przewlekłość - przyznają jednak, że ich skutek bywa marny. Orzecznictwo w tym zakresie nie jest spójne, w podobnych sprawach sąd raz stwierdza, że państwo ponosi odpowiedzialność, w innych, że opóźnienie jest usprawiedliwione. A odszkodowanie to przeciętnie 3 tys. złotych.

Sądy zaczynają uchylać wyroki sędziów powołanych przy udziale tzw. neo-KRS. Prawnicy podkreślają, że rozwiązanie systemowe w tym zakresie potrzebne jest jak najszybciej, bo są takie kategorie spraw, w których neo-sędziowie orzekają znacznie częściej. Chodzi tu m.in. o kredyty hipoteczne. Banki na razie kwestionują jedynie skład SN, który wydał tzw. uchwałę frankową. Gdyby jednak zaczęły podnosić kwestie powołania i innych "nowych" sędziów, mogłoby to prowadzić do masowego uchylania wyroków frankowych.