Czy Skarb Państwa będzie musiał wypłacić wysokie odszkodowania kredytobiorcom z Getin Noble Bank w upadłości? W czwartek Trybunał Sprawiedliwości UE zajął się pytaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie leży 8 tysięcy skarg, dotyczących kredytów z tego banku. Trybunał poprosił o opinię Rzecznika Generalnego. Ma być ona gotowa 13 czerwca. Natomiast na wyrok trzeba będzie poczekać. Korzystne dla frankowiczów orzeczenie otworzy drogę roszczeniom kredytobiorców wobec państwa.

Rzecznik finansowy zażądał od syndyka Getin Noble Bank wskazania przyczyny i podstawy prawnej oraz kontraktowej podejmowania przez bank czynności upominawczych i windykacyjnych w sytuacji wydanych przez sąd postanowień w przedmiocie zabezpieczenia. Syndyk twierdzi, że realizuje wszystkie ustanawiane przez sądy zabezpieczenia dotyczące kredytów hipotecznych, co do których toczą się postępowania o ustalenie ich nieważności.

Syndyk Getin Noble Bank planuje zawierać z frankowiczami ugody - dowiedziało się Prawo.pl. Prawnicy niezbyt wierzą tym zapewnieniom. Uważają, że wnioski o zawezwanie do próby ugodowej, które obecnie otrzymują kredytobiorcy, służą jedynie do zawieszenia biegu przedawnienia. Wskazują też, że ugody wymagałyby zgody rady wierzycieli, co wcale nie jest takie oczywiste.

Frankowicz, decydując się na walkę o unieważnienie umowy, musi liczyć się po pierwsze z kosztami związanymi z reprezentowaniem przez profesjonalnego pełnomocnika. To jednak nie wszystko - do tego dochodzą m.in. opłaty sądowe oraz koszty wynikające np. z powołania biegłych. Dzięki temu, że w postępowaniach dotyczących kredytów frankowych wiele kwestii jest już wyjaśnionych, choćby przez TSUE, udział biegłych coraz częściej nie jest potrzebny.

Inflacja w połączeniu z długim czasem trwania postępowań dotyczących kredytów frankowych wpływają na to, ile adwokaci i radcowie prawni biorą od frankowiczów za prowadzenie spraw frankowych. Podstawowa stawka to obecnie więcej niż 10 tys. zł i to za prowadzenie sprawy w I instancji. Dodatkowo trzeba zapłacić za apelację, a często i procent od wygranej. Decydowanie się na tańszą opcję wiąże się jednak z jeszcze większym ryzykiem.

Po korzystnych wyrokach TSUE frankowicze ruszyli do sądów, więc... coraz trudniej o szybkie uzyskanie wyroku. Największe zatory powstały w Sądzie Okręgowym w Warszawie, tu nawet na wyznaczenie pierwszej rozprawy czeka się latami, a na prawomocny wyrok nawet 5 lat. Na nieprawomocny, mniej niż rok, czeka się m.in. w sądach w Suwałkach, Częstochowie, Elblągu i Tarnobrzegu. Tyle statystyki, bo i tak wiele zależy od sędziego.

Jeżeli kredyt jedynie w minimalnym stopniu służył celom konsumenckim, to kredytobiorcy nie mają ochrony właściwej dla konsumentów. W konsekwencji w takich przypadkach nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące niedozwolonych postanowień umownych – orzekł Sąd Najwyższy. Zdaniem pełnomocników kredytobiorców to krok w złym kierunku, który zamiast pomóc - jeszcze bardziej skomplikuje sytuację.

Od kiedy powinien być liczony termin przedawnienia roszczeń frankowych banku? Uważam, że od daty wypłaty kapitału. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest bowiem roszczeniem bezterminowym, tzn. stosunek prawny, z którego się to roszczenie wywodzi samo w sobie nie zawiera daty, w której świadczenie powinno być spełnione - pisze Wiktor Budzewski, adwokat i partner zarządzający w kancelarii KBiW Kurpiejewski Budzewski i Wspólnicy sp.p.

Obecnie trwa kolejna fala pozwów banków. Żądają one wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz waloryzacji. Sądy zostały wręcz zasypane pozwami przeciwko konsumentom. W świetle orzeczeń TSUE powództwa banków są w sposób oczywisty bezzasadne i w moim przekonaniu zakończą się porażką banków - uważa Radosław Górski, radca prawny, pełnomocnik reprezentujący konsumentów w sporach z bankami, Kancelaria Prawna Radosław Górski i Wspólnicy sp.k.

Po zeszłorocznych zmianach w procedurze cywilnej wydawało się, że sprawy frankowiczów mogą, przynajmniej w Warszawie, ruszyć z kopyta. Pozwy w sprawach frankowych trzeba bowiem składać w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania. Efekt jest jednak taki, że im większe miasto, tym dłużej czeka się na pierwszą rozprawę. W najbardziej obłożonym warszawskim wydziale frankowym czas oczekiwania jest najdłuższy, ale dużo zależy od tego, do którego sędziego trafi sprawa.

Odpis prawomocnego wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu daje pełne prawo kredytobiorcy do złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki. Sąd wieczystoksięgowy nie powinien go oddalić, powołując się na brak podstawy prawnej do jej wykreślenia a tym samym zmuszać wnioskodawcę do korzystania z dłuższego i bardziej złożonego postępowania - pisze Elżbieta Jóźwiak, radca prawny w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy.

Aktualnie w przestrzeni medialnej pojawiają się głosy, jakoby TSUE postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 roku w sprawie o sygn. akt C-488/23 pozbawił banki możliwości domagania się żądania zwrotu kapitału w zwaloryzowanej wysokości. Taka teza wydaje się jednak zbyt daleko idąca - pisze Robert Wechaman, radca prawny, counsel, Dyrektor Departamentu Sporów Sądowych w Lawspective.

Sądy nie zawsze zasądzają odsetki od momentu wezwania banku przez kredytobiorcę o zapłatę. Zdarzają się składy sędziowskie, które nie stosują orzecznictwa trybunału i wciąż dają prawo do odsetek dopiero od chwili wydania wyroku. W opinii prawników taka praktyka nie powinna mieć miejsca.

Banki składają masowo pozwy przeciwko frankowiczom o waloryzację kapitału. Nie przejmują się specjalnie orzeczeniami TSUE. Związek Banków Polskich uważa, że mają do tego pełne prawo. W opinii większości prawników to jednak celowa taktyka. Wojna na nerwy. Banki wiedzą, że przegrają w sądzie. Liczą jednak, że dzięki pozwom kredytobiorcy się ugną i podpiszą ugody. Nie wszyscy jednak prawnicy są tego zdania. Pojawiają się głosy, że banki postępują właściwie, a wyroki TSUE wiążą jedynie w sprawie, której dotyczyło ich rozstrzygnięcie. 

Związek Banków Polskich uważa, że zaproponowane przez rząd zmiany w przepisach dotyczących Funduszu Wsparcia Kredytobiorców ograniczają zdolność kredytową. W przypadku pięcioosobowej rodziny zdolność kredytowa może obniżyć się nawet o 30 proc. - ostrzega Związek. Krytykuje również propozycję wprowadzenia wakacji kredytowych w 2024 roku.

Obecnie dostęp do większości danych posiadają wyłącznie producenci urządzeń. To oznacza, że poszczególny użytkownik nie może wyeksportować danych z urządzenia w celu skorzystania z konkurencyjnych usług posprzedażowych albo naprawczych. Zmiana tego stanu rzeczy to jedna z głównych korzyści wynikająca z Data Act - pisze Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska, członek zarządu Digital Europe.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 9 stycznia br. uznał za oczywiście niedopuszczalny wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy. Akta sprawy zostały już zwrócone Sądowi Najwyższemu, co pozwoli na powrót do rozpoznawania zagadnień prawnych dotyczących tzw. kredytów frankowych - w tym niedopuszczalności wprowadzania do umowy innego sposobu obliczania kursu waluty niewynikającego z umowy.

TSUE pozbawił banki możliwości domagania się waloryzacji roszczeń. To czwarte rozstrzygnięcie Trybunału dotyczące roszczeń banków, związane z tym, że banki miały wątpliwości, czy w słynnym wyroku z czerwca 2023 r. rozstrzygnął o waloryzacji kapitału. Konsumenci zyskali dodatkowe narzędzie i argumenty pozwalające skutecznie odpierać takie roszczenia - wskazują prawnicy frankowiczów. Innego zdania są ci z banków.

Osoby, które w sądach walczą o unieważnienie umowy kredytu frankowego zazwyczaj wygrywają. W gorszej sytuacji są jednak kredytobiorcy, którzy najpierw wzięli kredyt w złotówkach, potem przewalutowali go na franki szwajcarskie, a teraz wnioskują o unieważnienie umowy. W ich przypadku wygrana też jest możliwa - tak uważają prawnicy i przedstawiają różne rozwiązania.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sąd nadzorujący postępowanie egzekucyjne może z urzędu badać potencjalnie nieuczciwy zapis w umowie kredytowej. W praktyce dla konsumentów wyrok ten oznacza, że przeprowadzanie postępowania sądowego przeciwko bankom stosującym nieuczciwe klauzule w umowach będzie prostsze i krótsze.