Po wyeliminowaniu klauzul umownych doszło do zdeformowania całej umowy kredytu frankowego tak, że nie można odtworzyć z niej praw i obowiązków kredytobiorców – uznał Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej i orzekł, że umowa jest nieważna. Wpłynęły na to odniesienia do tabel kursowych banku ustalanych jednostronnie oraz brak rzetelnej informacji o ryzyku wahań kursu franka szwajcarskiego.

Małżonkowie pozostający we wspólności majątkowej, gdy wygrają proces, mają prawo do większej refundacji kosztów. Wynagrodzenie zastępcy procesowego może być ustalone niezależnie od liczby reprezentowanych przez niego uczestników. Uchwała jest korzystna dla powodów domagających się zmiany lub unieważnienia umowy kredytu zaciągniętego w walucie obcej.

Banki pozywające kredytobiorców frankowych utrzymują zwykle, że umowa jest ważna, ale przezornie asekurują się, zgłaszając żądania ewentualne. Przeważnie bankom udaje się uzyskać jedynie kapitał wypłaconego kredytu pomniejszony o sumę wpłat kredytobiorcy, co często oznacza całkowitą przegraną. Dla konsumenta największym problemem wciąż może być jednak naliczanie ustawowych odsetek za opóźnienie.

Wielu prawników nie chce reprezentować frankowiczów w sporach przeciwko syndykowi masy upadłości Getin Noble Bank. Moi klienci skarżyli się, że dotychczasowy pełnomocnik wypowiadał im zlecenie lub odmawiano nawiązania współpracy. Tymczasem w takim wypadku wsparcie jest wręcz konieczne. Tym bardziej, że problem jest precedensowy, a prowadzenie sprawy będzie wiązać się z wieloma trudnościami - pisze Mariusz Woźniak, radca prawny w Kancelarii Radców Prawnych Woźniak Jurkowski.

Wielu frankowiczów z Getin Noble Bank widnieje w Biurze Informacji Kredytowej mimo, że uzyskali postanowienie zabezpieczające z sądu, dzięki któremu nie muszą spłacać rat kredytu. Syndyk banku nie śpieszy się z ich wykreśleniem, choć bombardują go prośbami w tej sprawie. Tymczasem wpis w BIK o zaległości ma wpływ na ocenę zdolności kredytowej przy zawieraniu kolejnych kredytów lub pożyczek.

Coraz więcej frankowiczów, którzy zawarli ugodę z bankiem, zastanawia się nad jej podważeniem. Kolejne wyroki polskich sądów, ale i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dają bowiem szanse na unieważnienie umowy kredytowej. A same ugody - jak mówią prawnicy - w praktyce wcale nie są tak korzystne, jak banki zapewniają. I właśnie sposób informowania o skutkach może pomóc się z nich wyplątać. Problem może się jednak pojawić, jeśli kredytobiorcę reprezentuje pełnomocnik.

W przypadku braku przelicznika w umowie - niezależnie od tego, czy nie było go od początku, czy też okazał się nieważny - stosuje się przelicznik wynikający ze zwyczajów i zasad współżycia społecznego – orzekli trzej sędziowie Izby Cywilnej. Sędziowie wadliwie powołani do Sądu Najwyższego ignorują prawo europejskie, ustaloną linię orzeczniczą SN i wiążące wyroki Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu.

Przybywa frankowiczów z Getin Noble Bank, którym udaje się wywalczyć w sądzie wstrzymanie spłaty rat kredytu. Nie jest to jednak reguła. Wciąż bowiem sądy orzekają różnie. Powodem rozbieżności jest interpretacja przepisów prawa upadłościowego. Poza tym, syndyk zaskarża postanowienia korzystne dla kredytobiorców. 

Sąd Najwyższy wydał pierwsze rozstrzygnięcie z udziałem syndyka masy upadłości GNB. Zgodził się m.in. z syndykiem, że nie ma w tej konkretnie sprawie mowy o nieważności tzw. klauzul spreadowych z powodu rzekomej całkowitej dowolności banku w ich kształtowaniu - piszą Andrzej Springer, radca prawny oraz Michał Nowak, adwokat w BWHS Springer Wojciechowski i Wspólnicy.

Odwołanie się do tabel kursów walut pozwanego banku spowodowało, że nie można było określić końcowej sumy do zapłaty. Wobec tego powodowie nie mogli obliczyć swego świadczenia. Jednak po wyeliminowaniu klauzuli przeliczeniowej umowa nie jest możliwa do wykonania, wobec czego musi być unieważniona - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego.

Dla tysięcy frankowiczów, zwłaszcza tych po rozwodzie lub w trakcie tego procesu, którzy kilkanaście lat temu umowę o kredyt hipoteczny podpisywali jeszcze jako małżonkowie, podjęta przez Sąd Najwyższy 19 października 2023 r. uchwała jest naprawdę przełomowa. I pozwala działać w celu ratowania majątku bez obaw i dotychczasowych przeszkód - pisze Marcin Szołajski, radca prawny w Szołajski Legal Group.

To, że przy zawieraniu umowy kredytu kredytobiorca funkcjonował jako przedsiębiorca, nie pozbawia go możliwości dochodzenia unieważnienia zawartej umowy. Jednak brak konsumenckiego charakteru takiej umowy pozbawia możliwości powołania się na abuzywność zapisów umowy kredytu. Przedsiębiorca, który chce pozwać bank, musi mieć również świadomość innych różnic - takich jak wysokość opłaty wstępnej.

Kredytobiorcy frankowi nie mają powodów do obaw, że wyrok Sądu Najwyższego, oddalający skargę Rzecznika Praw Obywatelskich, który uznał za sprzeczne z Konstytucją odsetki od kredytu frankowego, zmieni linię orzeczniczą w sprawie płacenia odsetek z kredytu frankowego. Eksperci uspokajają: orzeczenie zostało wydane w szczególnym stanie prawnym i dotyczyło rażąco źle sformułowanych zarzutów, a nie kwestii typowo merytorycznych związanych z umową.

W wypadku większość kredytobiorców, jednym z zabezpieczeń wykonania umowy kredytu był przelew (cesja) przyszłych wierzytelności wynikających z umowy ubezpieczenia. Zazwyczaj cesja spełnia swoje zadanie. Jednak w przypadku frankowiczów z Getin Noble Bank pojawiają się wątpliwości co do zasadności wykonywania zawartych przez kredytobiorcę umów ubezpieczenia z umową cesji na rzecz banku.

Sąd wydaje postanowienie, potem zarządza o dostarczeniu - i to pilnym - pisma procesowego pozwanemu, ale dokumenty nie docierają całymi miesiącami. Nie chodzi przy tym o błąd w adresie, lecz o problemy kadrowe w sądowych sekretariatach. Wszystko zależy oczywiście od sądu, czasem od wydziału, ale - jak podkreślają prawnicy - tego typu sytuacje wcale nie są rzadkością, a dla stron to nie tylko stres. "Nieświadomy" bank może rozpocząć procedurę windykacyjną.

Zaciągnięcie kredytu hipotecznego czy to przez konsumenta, czy też przez przedsiębiorcę, to poważna i brzemienna w skutkach decyzja. Dlatego coraz więcej przyszłych kredytobiorców decyduje się na skorzystanie z usług agenta. Jego praca wiąże się oczywiście z wynagrodzeniem, które oblicza się na specyficznych zasadach.

W czwartek, 19 października, Sąd Najwyższy otworzył drogę do unieważnienia umowy kredytowej frankowiczom, którzy są w konflikcie ze współkredytobiorcami m.in. rozwiedzionym małżeństwom. Przesądził bowiem, że pozwu nie muszą składać wszyscy kredytobiorcy. Wystarczy, że zrobi to tylko jeden z nich. Uchwała Sądu Najwyższego rozwiąże problem legitymacji czynnej w wielu sprawach frankowych.

Całkowicie nieuzasadnione są obawy frankowiczów w związku z kontrowersyjnym wyrokiem Sądu Najwyższego. Jednostkowy wyrok SN, dopuszczający weryfikację przez Sąd Apelacyjny „możliwości” uzupełnienia niedozwolonych klauzul, na pewno nie odwróci aktualnej linii orzeczniczej. Sędziowie SN nie uwzględnili racji podniesionych przez sądy obu niższych instancji, zignorowali orzecznictwo wypracowane przez TSUE oraz ugruntowaną praktykę polskich sądów powszechnych - pisze Marcin Szołajski, radca prawny w Szołajski Legal Group.

Prokuratura Krajowa poinformowała, że do Sądu Najwyższego trafiły kolejne trzy skargi nadzwyczajne w sprawach kredytów frankowych, złożone przez Prokuratora Generalnego. Jedna z nich dotyczy nakazu zapłaty sądu okręgowego, dwie wyroków sądów apelacyjnych. Łącznie takich skarg Prokurator Krajowy skierował już 56.

Pełnomocnicy kredytobiorców frankowych nie obawiają się o to, że niedawny wyrok Sądu Najwyższego, który nie wpisuje się w dotychczasową prokonsumencką linię orzeczniczą, wpłynie znacząco na inne sprawy. Może jedynie zachęcić banki do częstszego składania skarg kasacyjnych. Podkreślają jednak, że w orzeczeniu całkowicie odrzucono dorobek TSUE - co jest sprzeczne z prawem europejskim.