Europejski Trybunał Praw Człowieka również zajmie się kredytami frankowymi. Pełnomocnicy jednego z frankowiczów złożyli bowiem skargę, w której zarzucili Polsce naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz naruszenie zakazu dyskryminacji. W tej sprawie kredytobiorca przegrał, ale w jego ocenie sądy nie dały mu możliwości przedstawienia istotnych dla sprawy faktów, mimo że dostrzegły w umowie klauzule abuzywne.

Po czerwcowym wyroku TSUE sądy podejmują pierwsze sprawy z powództwa banków dotyczące wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, zawieszone właśnie w oczekiwaniu na to rozstrzygnięcie. Jednak nie wszystkie, bo w przypadku części z nich powodem zawieszania było to, że nadal toczy się sprawa wytoczona bankowi przez kredytobiorcę.

Po licznych orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego pełnomocnicy banku muszą poważnie brać pod uwagę, czy warto wnosić skargi kasacyjne kwestionujące prawa kredytobiorców do otrzymania jasnych umów indeksowanych we frankach szwajcarskich. Chodzi o brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości.

Obecny szum informacyjny sprawia, że frankowicze są z każdej strony stymulowani przez komunikaty, które często mają niewiele wspólnego z merytorycznymi argumentami. Doceniając przy tym kwestię oddolnego organizowania się kredytobiorców, z pewnego rodzaju niepokojem obserwować należy przewijające się pytania na wszelkich grupach dyskusyjnych - pisze Maciej Wojciechowski, radca prawny.

Upadłość Getin Noble Bank może otworzyć kredytobiorcom drogę do ubiegania się o odszkodowanie od Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. To jedyna nadzieja dla frankowiczów na odzyskanie pieniędzy. Trudno będzie bowiem kredytobiorcom zaspokoić roszczenia majątkowe w postępowaniu upadłościowym banku. Nie będzie na to wystarczających środków w masie upadłości.

Nie można zgodzić się z tezą mec. Radosława Górskiego, że z wyroku TSUE wynika, że po unieważnieniu umowy kredytu banki mogą odzyskać od konsumentów jedynie nominalną wartość wypłaconego kapitału wraz z odsetkami od wezwania do zapłaty. W wyroku mowa jest tylko o zwrocie wypłaconego kapitału, może być więc on zwrócony w wartości realnej - pisze Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.

Związek Banków Polskich mylnie interpretuje wyrok TSUE z 15 czerwca br. Po jego ogłoszeniu prezes ZBP oświadczył bowiem, że nie dotyczył waloryzacji kapitału kredytu i zapowiedział równocześnie, że banki mają ku temu podstawę i będą pozywały o waloryzację świadczenia. Zawiadomiłem już TSUE o przedstawionej przez ZBP mijającej się z prawdą interpretacji wyroku - pisze Radosław Górski, radca prawny.

Frankowicze z Getin Noble Bank handlują swoimi roszczeniami. Z tego rozwiązania korzystają osoby, które mają prawomocny wyrok i nadpłatę względem banku. Prawo nie zabrania bowiem cesji. Prawnicy jednak ostrzegają, że po ogłoszeniu upadłości banku, a nawet rok wcześniej, handel staje się niebezpieczny. Nie da się bowiem już potrącić roszczeń. Kredytobiorcy, którzy planują więc skorzystać z cesji praw, muszą się bardzo śpieszyć. 

Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że sąd nie może odmówić frankowiczowi środka zabezpieczającego w postaci wstrzymania spłaty rat kredytu, jeśli jest to konieczne do zachowania pełnej skuteczności orzeczenia. Polskie sądy są w tym zakresie podzielone i część z nich oddala takie wnioski. W ocenie prawników zabezpieczenia po spłacie kapitału będą po wyroku TSUE prawie pewne. Jest też szansa na uzyskanie ich jeszcze przed taką spłatą.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyrokach dotyczących frankowiczów podkreślił konieczność ochrony praw konsumentów. Wskazał, że bankom nie należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, a także, że nie można odmówić frankowiczom wstrzymania spłaty rat jeśli jest to konieczne do zachowania pełnej skuteczności orzeczenia. Prawnicy wieszczą kolejną falę frankowych pozwów, ugody oferowane przez banki stają jeszcze mniej atrakcyjne.

Bank nie może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, gdy umowa dotycząca kredytu frankowego została unieważniona. Przedsiębiorca nie może bowiem czerpać korzyści z niedozwolonych klauzul. Równocześnie przepisy unijne nie stoją na przeszkodzie roszczeniom konsumenta o wynagrodzenie za korzystanie z jego pieniędzy - czyli rat - uzyskanych przez bank - wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W czwartek 15 czerwca Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał orzeczenie korzystne dla frankowiczów. Wprawdzie dotyczy ono zabezpieczenia kredytu w Getin Noble Bank, ale jest ważne dla wszystkich frankowiczów. TSUE przesądził, że nie można odmówić zabezpieczenia jeśli jest to konieczne dla zachowania pełnej skuteczności orzeczenia.

W czwartek 8 czerwca Trybunał Sprawiedliwości UE wydał kolejny korzystny dla kredytobiorców wyrok dotyczący tego, czy możliwe jest odmówienie statusu konsumenta osobie, która samodzielnie lub z innym kredytobiorcą wzięła kredyt, z którego część została przeznaczona na cele związane z działalnością gospodarczą. TSUE jasno wskazał, że konieczne jest ustalenie, jaki był cel zawarcia umowy kredytu – ściślej, czy cel gospodarczy był celem dominującym.

Zmiany w procedurze cywilnej, które wejdą w życie od 1 lipca, mogą znacznie utrudnić uzyskiwanie przez frankowiczów zabezpieczenia spłat rat kredytu. Dlatego, że zażalenia na taką decyzję "przechodzą" do sądów drugiej instancji. A ich decyzje do tej pory szły w kierunku nieudzielania takich zabezpieczeń. Ratunkiem może być jednak TSUE, który 15 czerwca zajmie się zabezpieczeniami w sprawach frankowych.

Sprawy frankowe ciągną się latami, a przyczyny tego bywają różne. Frankowiczowi, podobnie jak innym obywatelom, przysługuje w takiej sytuacji skarga na przewlekłość. Prawnicy podkreślają jednak, że kończy się to zazwyczaj przyznaniem niewielkiego odszkodowania, np. 2 tys. zł, a problemu odległego wyroku nie rozwiązuje. Bywa jednak, że po skardze sąd szybciej wyznacza termin rozprawy.

Prawnicy frankowiczów, którzy zaciągnęli kredyt w Getin Noble Bank, mają nowy sposób na ominięcie sądowych "korków". Zamiast pozwów o unieważnienie umowy kredytowej idą od razu do sądu wieczystoksięgowego z wnioskiem o wykreślenie hipoteki. Ich zdaniem taki wyrok może być podstawą do unieważnienia umowy kredytu i wiąże inne sądy oraz same strony, a także stanowi bezpośrednio podstawę do wykreślenia hipoteki.

Klienci Getin Banku, kwestionujący ważność swojej umowy kredytowej, powinni pomyśleć o potrąceniu wierzytelności wobec banku, wynikającej z nieważnej umowy z wierzytelnością banku wobec nich, z tytułu wypłaconego kapitału. Jeśli tego nie zrobią, mogą zostać pozwani przez syndyka o zwrot kapitału kredytu, nawet jeśli dotychczasowa suma spłat przewyższa kwotę wypłaconego kapitału kredytu.

Za trzy tygodnie TSUE rozstrzygnie, czy można udzielić zabezpieczenia i zwolnić frankowicza z obowiązku płacenia rat w sytuacji, kiedy nie spłacił jeszcze całkowicie kwoty kapitału. Wskazówką, w którym kierunku może pójść trybunał, jest jego wyrok sprzed dwóch miesięcy. Zgodnie z nim, krajowy sąd nie powinien uwzględniać sytuacji banku badając wniosek o udzielenie zabezpieczenia.

Sądy ograniczają odsetki należne frankowiczom. Zaczyna się to jednak zmieniać - przybywa orzeczeń korzystnych dla kredytobiorców. Sądy przestają kierować się niekorzystną uchwałą Sądu Najwyższego, który stwierdził, że odsetki za opóźnienie należą się  kredytobiorcom dopiero od ich przesłuchania przez sąd i wyrażenia zgody na nieważność umowy kredytu. Zdaniem prawników to wadliwa praktyka, sprzeczna z unijnymi uregulowaniami.

Sprawy frankowe nadal budzą wiele emocji. Orzecznictwo sądów w większości jest prokonsumenckie, ale droga do unieważnienia umowy jest długa i bywa wyboista. Dodatkowym elementem mogą być wnioski o powołanie biegłego, chociaż sami sędziowie podkreślają, że na obecnym etapie takie dowody nie mają większego znaczenia, co najwyżej mogą służyć wydłużaniu postępowania.