Odpis prawomocnego wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu daje pełne prawo kredytobiorcy do złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki. Sąd wieczystoksięgowy nie powinien go oddalić, powołując się na brak podstawy prawnej do jej wykreślenia a tym samym zmuszać wnioskodawcę do korzystania z dłuższego i bardziej złożonego postępowania - pisze Elżbieta Jóźwiak, radca prawny w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy.

Aktualnie w przestrzeni medialnej pojawiają się głosy, jakoby TSUE postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 roku w sprawie o sygn. akt C-488/23 pozbawił banki możliwości domagania się żądania zwrotu kapitału w zwaloryzowanej wysokości. Taka teza wydaje się jednak zbyt daleko idąca - pisze Robert Wechaman, radca prawny, counsel, Dyrektor Departamentu Sporów Sądowych w Lawspective.

Sądy nie zawsze zasądzają odsetki od momentu wezwania banku przez kredytobiorcę o zapłatę. Zdarzają się składy sędziowskie, które nie stosują orzecznictwa trybunału i wciąż dają prawo do odsetek dopiero od chwili wydania wyroku. W opinii prawników taka praktyka nie powinna mieć miejsca.

Banki składają masowo pozwy przeciwko frankowiczom o waloryzację kapitału. Nie przejmują się specjalnie orzeczeniami TSUE. Związek Banków Polskich uważa, że mają do tego pełne prawo. W opinii większości prawników to jednak celowa taktyka. Wojna na nerwy. Banki wiedzą, że przegrają w sądzie. Liczą jednak, że dzięki pozwom kredytobiorcy się ugną i podpiszą ugody. Nie wszyscy jednak prawnicy są tego zdania. Pojawiają się głosy, że banki postępują właściwie, a wyroki TSUE wiążą jedynie w sprawie, której dotyczyło ich rozstrzygnięcie. 

Związek Banków Polskich uważa, że zaproponowane przez rząd zmiany w przepisach dotyczących Funduszu Wsparcia Kredytobiorców ograniczają zdolność kredytową. W przypadku pięcioosobowej rodziny zdolność kredytowa może obniżyć się nawet o 30 proc. - ostrzega Związek. Krytykuje również propozycję wprowadzenia wakacji kredytowych w 2024 roku.

Obecnie dostęp do większości danych posiadają wyłącznie producenci urządzeń. To oznacza, że poszczególny użytkownik nie może wyeksportować danych z urządzenia w celu skorzystania z konkurencyjnych usług posprzedażowych albo naprawczych. Zmiana tego stanu rzeczy to jedna z głównych korzyści wynikająca z Data Act - pisze Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska, członek zarządu Digital Europe.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 9 stycznia br. uznał za oczywiście niedopuszczalny wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy. Akta sprawy zostały już zwrócone Sądowi Najwyższemu, co pozwoli na powrót do rozpoznawania zagadnień prawnych dotyczących tzw. kredytów frankowych - w tym niedopuszczalności wprowadzania do umowy innego sposobu obliczania kursu waluty niewynikającego z umowy.

TSUE pozbawił banki możliwości domagania się waloryzacji roszczeń. To czwarte rozstrzygnięcie Trybunału dotyczące roszczeń banków, związane z tym, że banki miały wątpliwości, czy w słynnym wyroku z czerwca 2023 r. rozstrzygnął o waloryzacji kapitału. Konsumenci zyskali dodatkowe narzędzie i argumenty pozwalające skutecznie odpierać takie roszczenia - wskazują prawnicy frankowiczów. Innego zdania są ci z banków.

Osoby, które w sądach walczą o unieważnienie umowy kredytu frankowego zazwyczaj wygrywają. W gorszej sytuacji są jednak kredytobiorcy, którzy najpierw wzięli kredyt w złotówkach, potem przewalutowali go na franki szwajcarskie, a teraz wnioskują o unieważnienie umowy. W ich przypadku wygrana też jest możliwa - tak uważają prawnicy i przedstawiają różne rozwiązania.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sąd nadzorujący postępowanie egzekucyjne może z urzędu badać potencjalnie nieuczciwy zapis w umowie kredytowej. W praktyce dla konsumentów wyrok ten oznacza, że przeprowadzanie postępowania sądowego przeciwko bankom stosującym nieuczciwe klauzule w umowach będzie prostsze i krótsze. 

Najlepszą inwestycją dla frankowiczów w 2024 roku będzie złożenie pozwu do sądu przeciwko bankowi, gdyż takich zysków nie przyniesie nawet najlepsza lokata. Wskutek cyfryzacji i wzmocnienia kadrowego w sądach sprawy dotyczące kredytów frankowych będą rozstrzygane szybciej. Negatywne czynniki, które powinny skłonić niezdecydowanych frankowiczów do podjęcia decyzji o pozwanie banku to: inflacja, wzrost stóp procentowych oraz cen i kosztów życia i wysoki kurs franka szwajcarskiego - pisze Marcin Szołajski, radca prawny w Szołajski Legal Group.

Minister sprawiedliwości Adam Bodnar poinformował w piątek, że powołał dr Anetę Wiewiórowską na stanowisko pełnomocnika ministra sprawiedliwości do spraw ochrony praw konsumentów. Ma się ona zajął kompleksowo kredytami frankowymi i sporami. Minister wyraził też nadzieję, że uda się doprowadzić do przyspieszenia postępowań w tej sprawie. Poinformował też, że prof. Tadeusz Tomaszewski został jego pełnomocnikiem ds. biegłych sądowych.

Frankowicze Getin Noble Bank S.A. długo będą żyć w niepewności. Syndyk masowo występuje do sądów o zawieszenie ich spraw do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego, czyli na co najmniej kilka lat. W tym czasie kredytobiorcy muszą spłacać kredyt - także ci, którzy mają postanowienia, pozwalające na nieregulowanie rat. Związek Banków Polskich uważa, że syndyk postępuje prawidłowo. Prawnicy frankowi są zbulwersowani. Ich zdaniem to jawne łamanie prawa. Niektórzy ślą skargi do ministra sprawiedliwości. 

Jeśli uwierzyć (nad)używanemu określeniu „przełomowy wyrok TSUE” przyjąć trzeba by, że orzecznictwo luksemburskiego Trybunału wije się i meandruje niczym rwąca rzeka przez pasmo górskie. Tymczasem linia orzecznicza TSUE  „płynie” raczej w prosty i przewidywalny sposób jak nizinna rzeka, bez spektakularnych zwrotów. Tak jest również w przypadku wyroku TSUE w sprawie C-28/22 Getin Noble Bank S.A z 14 grudnia 2023 r. - co nie umniejsza jego znaczenia dla konsumentów - piszą adwokaci: Anna Dombska i Marcin Szymański.

Banki coraz częściej proponują ugody i wielu frankowiczów przystaje na zaproponowane warunki. Najwięcej propozycji ugodowych trafia do klientów na etapie sądowym i są one korzystniejsze niż te, które oferowane są wszystkim kredytobiorcom, ale ciągle najwięcej można ugrać, nie decydując się na porozumienie z bankiem. Prawnicy ostrzegają również przed potencjalnymi pułapkami, które mogą nie być widoczne na pierwszy rzut oka.

Wraca temat ustawy frankowej, przygotowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ma ona ustalić rozliczenia między stronami umowy o kredyt frankowy w taki sposób, żeby przywrócić stan, jak gdyby kredyt mieszkaniowy od początku był zaciągnięty w złotówkach. Pełnomocnicy frankowiczów twierdzą jednak, że ustawa nie może zamknąć kredytobiorcom drogi do dochodzenia pełni ich praw. Byłaby też niezgodna z dyrektywą 93/13.

W ostatnich dniach mieliśmy do czynienia z istną kumulacją orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE odpowiadających na pytania prejudycjalne warszawskich sądów dotyczące kilku zagadnień istotnych przy rozstrzyganiu tysięcy procesów „frankowych”. We wszystkich tych orzeczeniach odpowiedzi Trybunału okazały się zgodne z oczekiwaniami i interesami słabszych uczestników rynku - pisze Tomasz Konieczny, radca prawny i partner w Konieczny, Polak Partnerzy.

W czwartek, 14 grudnia, TSUE stwierdził, że termin przedawnienia roszczeń banków rozpoczął swój bieg od dnia, w którym bank otrzymał wezwanie do zapłaty lub odpis pozwu złożonego przez kredytobiorcę, w którym to konsument wskazał, że zawarta przez niego umowa kredytu może być nieważna. Inaczej uważa Związek Banków Polskich. Twierdzi, że TSUE po raz kolejny nie wypowiedział się odnośnie przedawnienia.

Przedświąteczny czas to bardzo gorący okres dla frankowiczów i banków. Szykuje się bowiem kolejne, trzecie już, w ciągu jednego tygodnia orzeczenie TSUE. Tym razem Trybunał rozstrzygnie m.in., jak liczyć początek biegu przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału, a także zasadność zarzutu zatrzymania podnoszonego przez banki wobec kredytobiorców.

Po ustaleniu, że umowa kredytu jest nieważna, kredytobiorcy muszą zwrócić do banku wyłącznie kwotę kapitału bez żadnych dodatkowych kosztów. Bank nie ma możliwości żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, ani jego zwrotu po waloryzacji wynikającej z inflacji. Taki wniosek wynika z poniedziałkowego wyroku TSUE. Postanowienie to jest wiążące dla polskich spraw frankowych i wpłynie na sprawę każdego kredytobiorcy.