Frankowicze chętnie wnioskują o zawieszenie płatności rat

Coraz częściej sądy uwzględniają wnioski o zabezpieczenie poprzez wstrzymanie spłaty kredytu. Najwięcej prawomocnych postanowień w przedmiocie wstrzymania spłaty kredytu wydaje się w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Praktyka w tym zakresie nie jest jednolita, ale na decyzję o przyznaniu zabezpieczenia może wpłynąć to, ile kredytu spłacili kredytobiorcy.

Uzyskanie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie spłaty kredytu powoduje, że konsument, bez względu na czas trwania procesu sądowego, aż do jego prawomocnego zakończenia, nie musi kontynuować spłaty. Bank z kolei jest zobowiązany do respektowania postanowienia i nie może podejmować wobec kredytobiorcy żadnych działań windykacyjnych. Dla kredytobiorców frankowych jest to wygodna sytuacja, gdyż zwalnia ich z comiesięcznych obciążeń, ale nie mają oni gwarancji wygranej, więc muszą się liczyć z tym, że prędzej czy później będą musieli spłacić kredyt.

Czytaj w LEX: Typy roszczeń na gruncie kredytów frankowych - odpowiedzi na pytania >

- Oprócz wniosku o zawieszenie płatności rat, warto także wzbogacić pismo procesowe o wnioski zakazujące bankowi np. wypowiedzenia umowy, zgłoszenia kredytobiorcy do BIK-u, czy zakazania wykonywania innych uprawnień przewidzianych w umowie kredytowej – uważa radca prawny Wojciech Bochenek.

Czytaj w LEX: Konstruowanie roszczenia w pozwie frankowym – zagadnienia praktyczne >

Frankowicze coraz chętniej wnioskują o to zabezpieczenie, a szanse powodzenia zależą od kilku czynników. - Mając sporo zabezpieczeń w sprawach frankowych, nie mogę przyjąć z pewnością, że istnieje klucz, według którego sądy zawsze udzielają takich zabezpieczeń albo zawsze oddalają wnioski pełnomocnika o udzielenie zabezpieczenia polegającego na wstrzymaniu płatności rat od daty wydania postanowienia o zabezpieczeniu do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie - mówi Rafał Olejnik, adwokat i partner zarządzający kancelarii Dowlegal Adwokaci Decowska-Olejnik sp.p.

Zobacz linię orzeczniczą w LEX: Konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzuli indeksacyjnej (denominacyjnej) dla ważności całej umowy kredytu frankowego >

Nie każdy dostanie zabezpieczenie

Szanse na uzyskanie wstrzymania spłaty mają tylko ci spośród kredytobiorców, którzy pozwą bank o ustalenie nieistnienia stosunku zobowiązaniowego lub istnienia stosunku o określonej treści, na przykład o ustalenie nieważności umowy kredytu.

Jak wskazuje radca prawny Radosław Górski, szanse na uwzględnienie wniosku o zabezpieczenie mają ci spośród kredytobiorców, którzy uprawdopodobnią istnienie roszczenia w stosunku do banku, a mianowicie konsumencki charakter umowy kredytu oraz fakt, że zastosowane we wzorcu umownym klauzule przeliczeniowe pozwalają na dowolne kształtowanie kursów kupna/sprzedaży waluty obcej, z którą kredyt jest powiązany, a także uprawdopodobnią istnienie interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia.

Zobacz w LEX: Wyliczenie wysokości roszczenia oraz rozliczenie stron nieważnej umowy kredytu - nagranie ze szkolenia >

W przypadku tego ostatniego warunku kwestia jest bardziej skomplikowana. - Najczęściej sądy nie zajmują się w ogóle ryzykiem popadnięcia  w kłopoty finansowe i w konsekwencji niewypłacalności pozwanych banków, pomimo tego, że w przypadku co najmniej dwóch z banków „frankowych” takie ryzyko jest bardzo realne – w mojej ocenie w sprawach przeciwko BPH S.A. i Getin Noble Bank S.A. każdy wnioskodawca powinien skoncentrować się na przedstawieniu informacji dotyczących aktualnej kondycji finansowej banków – mówi Radosław Górski.

Czytaj w LEX: System doręczeń z uwzględnieniem e-doręczeń (doręczeń elektronicznych oraz doręczeń przez Portal Informacyjny) >

Ważny jest cel postępowania sądowego

Sądy na ogół wiążą interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia z celem postępowania sądowego, to jest w zakończeniu wykonywania nieważnej umowy kredytu i zwolnieniu kredytobiorcy od obowiązku dalszego jej wykonywania. - Zdaniem wielu sędziów dalsza spłata zobowiązań w wykonaniu nieważnej umowy prowadziłaby do  bezpodstawnego obciążania konsumenta i do zwiększenia kwot podlegających rozliczeniu po procesie, zwłaszcza w sytuacji gdy suma dotychczasowych wpłat przekracza kwotę wykorzystanego kredytu – wskazuje Radosław Górski.

Zobacz w LEX: Wyliczenie wysokości roszczenia oraz rozliczenie stron nieważnej umowy kredytu - nagranie ze szkolenia >

Nie bez znaczenia jest to, że postępowania ws. kredytów frankowych potrafią ciągnąć się latami. - Coraz częściej sędziowie zwracają uwagę na obowiązek realizacji przez sądy celu opisanego w art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG poprzez zapewnienie konsumentowi należytej i skutecznej ochrony praw konsumenckich oraz podjęcia działań mających na celu zapobieganiu stosowania nieuczciwych warunków w umowach kredytów. W sytuacji, gdy sądy krajowe zostały „zalane” pozwami „frankowiczów”, konieczność oczekiwania na wyrok w długotrwałym procesie sądowym bez wstrzymania spłat dokonywanych w wykonaniu nieważnej umowy, nie spełniałaby wymogów zapewnienia należytej i skutecznej ochrony praw konsumenckich – podkreśla Górski.

Czytaj też: TSUE wypowie się o wynagrodzeniu za korzystanie z kredytu, gdy umowa nieważna>>
 

Gdy kredytobiorca więcej spłacił niż wziął

Na decyzję o przyznaniu zabezpieczenia może wpłynąć to, ile kredytu spłacili kredytobiorcy. - Jednym z kryteriów decydującym o powodzeniu takiego wniosku może być okoliczność wpłaty do banku sumy rat wyższej niż otrzymany od banku kapitał – mówi Wojciech Bochenek.

Czytaj w LEX: Teoria salda czy teoria dwóch kondykcji? Zasady rozliczeń z nieważnej umowy kredytu frankowego >

Rafał Olejnik potwierdza, że sędziowie chętniej udzielają zabezpieczeń w tych sprawach, w których kredytobiorca spłacił już kapitał, który pożyczył od banku, choć miał w swojej praktyce sytuację, gdy sąd udzielił zabezpieczenia w sprawie o stanie faktycznym, w którym kredytobiorca spłacił dwie trzecie wartości udzielonego kredytu. - Z legalnego punktu widzenia uważam, że sam aspekt poziomu spłaty wartości nominalnej kredytu, nie powinien przeważać w zakresie możliwości udzielenia zabezpieczenia, zwłaszcza w kontekście orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r. (sygn. III CZP 11/20) – mówi Rafał Olejnik.

W tym orzeczeniu SN opowiedział się za teorią dwóch kondykcji, bezpośrednio potwierdzającą niezależność roszczeń. - W myśl powyższego można przyjąć, iż skoro w toku procesu roszczenie każdej ze stron pozostaje niezależne, w zaistniałej sytuacji, przy możliwości udzielenia zabezpieczenia nie powinien mieć znaczenia fakt poziomu spłaty wartości nominalnej kredytu – uważa Rafał Olejnik.

Czytaj w LEX: Teoria dwóch kondykcji – konsekwencje prawne i praktyczne uchwały SN III CZP 11/20 >