Zgromadzenie Prokuratorów Prokuratury Regionalnej w Katowicach przyjęło uchwałę, w której wskazuje na potrzebę szeroko zakrojonego dialogu społecznego na temat realnego zapewnienia niezależności prokuratury i prokuratorów, poprzez wprowadzenie do Konstytucji RP zapisów regulujących podstawowe zasady działania prokuratury oraz status prokuratorów. Wskazano również na konieczność utrzymania zasady równości przy kształtowaniu uposażeń i wynagrodzeń prokuratorów i sędziów.

Niedopuszczalne jest wymaganie pełnienia dyżurów przez urzędników, asystentów i innych pracowników prokuratur okręgowych i regionalnych w dni wolne od pracy oraz powszednie poza godzinami urzędowania - wynika z pisma prokuratora krajowego Dariusza Korneluka do szefów prokuratur regionalnych. Zaleca też zaniechanie dyżurów w prokuraturach rejonowych. Praca po godzinach, w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, ma odbywać się zgodnie z Kodeksem pracy i za rekompensatą.

Zasadniczym problemem nie jest obecnie, kto jest prokuratorem generalnym i jak jest powoływany, tylko to, jak ukształtowana jest prokuratura. A szczególnie fakt, że prokurator generalny dysponuje zupełnie nieograniczoną władzą w stosunku do prokuratorów i w stosunku do każdej sprawy - tak tzw. projekt separacyjny komentuje dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, autor komentarza do Prawa o prokuraturze.

Problem stosowania przymusu przez przedstawicieli organów ochrony prawnej wywołuje szereg wątpliwości, zwłaszcza z perspektywy ochrony praw człowieka i obywatela. Tymczasem uprawnienia do stosowania środków przymusu bezpośredniego w związku z wykonywaniem ustawowych obowiązków, przysługują przedstawicielom szeregu służb policyjnych m.in. Policji, Straży Granicznej, Straży Ochrony Kolei, Straży Leśnej. Dlatego tak ważne dla kadry prokuratorskiej są szkolenia z praktycznych aspektów ich stosowania - pisze dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. ustawicznego kształcenia prokuratorów.

Prokuratorzy potrzebują przeszkolenia m.in. w zakresie stosowania przez policję środków przymusu bezpośredniego. Takie sprawy dotyczące działania funkcjonariuszy budzą sporo emocji, muszą zostać wyjaśnione, a to wymaga także praktycznej wiedzy – mówi prokurator dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. kształcenia ustawicznego prokuratorów. Jak dodaje, minister sprawiedliwości-prokurator generalny zaakceptował też plan szkolenia prokuratorów w sprawach dotyczących szpiegostwa i dywersji.

W lipcu prokuratury regionalne mają przekazać Prokuraturze Krajowej propozycje kierunku zmian systemowych, które miałyby skutkować wzrostem wynagrodzeń pracowników i zniwelowaniem różnic w poszczególnych grupach. Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP zwraca jednak uwagę na konieczność uwzględnienia sytuacji pracowników z długim stażem i postuluje wprowadzenie stawek awansowych.

Waloryzacja wynagrodzeń prokuratorów za 2021 i 2022 rok jest identyczna jak u sędziów. Pierwszeństwo ma bowiem Prawo o Prokuraturze nad ustawą okołobudżetową - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego kierowała się wyższą wartością, jaką jest niezależna prokuratura. To pierwsza skarga kasacyjna prokuratora rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy. Sprawy sędziów SN czekają na orzeczenia.

Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia wydało właśnie stanowisko, w którym wyraża zaniepokojenie tempem zachodzących przemian w prokuraturze. Jak wskazuje, są one zdecydowanie niewystarczające, a sytuacja jest w znacznej mierze "spowodowana brakiem odpowiednich inicjatyw i działań legislacyjnych po stronie ministra sprawiedliwości – prokuratora generalnego".

Po wielotygodniowych negocjacjach Prokuratura Krajowa zakończyła uzgodnienia z czterema organizacjami związkowymi, działającymi w prokuraturach w zakresie sposobu podziału dodatkowych środków na wynagrodzenia dla urzędników, asystentów i innych pracowników prokuratury. To oznacza, że pieniądze z wyrównaniem trafią do pracowników i asystentów. Założenie jest takie, że minimalne wynagrodzenie w prokuraturze wzrośnie do 6 tys. zł brutto.

W opiniowaniu jest już rozporządzenie podnoszące wynagrodzenie minimalne dla asystenta prokuratora do 6500 zł brutto, a w przypadku starszego asystenta prokuratora - 8000 zł brutto. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że to takie samo rozwiązanie, jakie zaproponowano dla asystentów sędziów. Tyle że w ocenie samych zainteresowanych paski wynagrodzeń w prokuraturze i w sądzie mogą się znacząco różnić, bo do sądów miały pójść zalecenia, by asystenckie minimum w praktyce sięgało 7500 zł.

Zarzut stawiany dwóm prokuratorom o nadużycie uprawnień okazał się nieudokumentowany. Spółka, podejrzana o pranie brudnych pieniędzy, przez pięć lat miała zablokowane środki finansowe na rachunku bankowym jako dowód rzeczowy. Jej pełnomocnik dopatrzył się w tym czynu zabronionego. Jednak Izba Odpowiedzialności Zawodowej nie zgodziła się na uchylenie immunitetu prokuratorom.

Trwa wymiana pism pomiędzy związkowcami a prokuratorem krajowym w sprawie podwyżek wynagrodzeń pracowników prokuratury. Prokuratura Krajowa swoje propozycje w tym zakresie przedstawiła już na początku lutego. W międzyczasie związki zawodowe podpisały porozumienie z Ministerstwem Sprawiedliwości, dotyczące wynagrodzeń w sądach. Są już nawet projekty stosownych rozporządzeń, np. dotyczące pensji asystentów sędziów. Związkowcy chcieliby podwyżek w prokuraturze jeszcze przed Wielkanocą.

Prokurator wydalony z zawodu nie będzie mógł liczyć na powrót do prokuratury, także w czasie zawieszenia w czynnościach nie będzie miał do niej wstępu. Wróci odwoławczy sąd dyscyplinarny przy prokuratorze generalnym, a do SN trafiać będą jedynie kasacje. Sprawność postępowań podnieść mają jednoosobowe składy w I instancji i posiedzenia online - za wyjątkiem spraw immunitetowych. A na odwołanie będzie aż 30 dni - to propozycje prokuratorskiego zespołu Komisji Kodyfikacji Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk poinformował, że nie ma merytorycznych przesłanek by wyłączyć prokurator Ewę Wrzosek z postępowania w sprawie wybudowania dwóch wieżowców na należącej do spółki Srebrna działce w Warszawie. 15 marca zmarła Barbara Skrzypek, bliska współpracownica prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, która kilka dni wcześniej była przesłuchiwana w tej sprawie jako świadek. Prokuratur Wrzosek nie zgodziła się na udział w czynnościach jej pełnomocnika, przesłuchanie nie zostało też nagrane.

Przy okazji zmian mających przywrócić konstytucyjne standardy w prokuraturze, należałoby zmienić także zakres zadań prokuratora, w tym ograniczyć lub wyeliminować obowiązek prowadzenia postępowań przygotowawczych. Prokurator ograniczyłby się wtedy, w oparciu o dowody zebrane przez policję, do sformułowania aktu oskarżenia. Mówiono o tym podczas konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze", która w dniach 20 i 21 marca odbywa się na Uniwersytecie Warszawskim.

Niezależność prokuratury, rola prokuratora w postępowaniu przygotowawczym, jednolity status i kwestie dyscyplinarek - to główne tematy zbliżającej się dwudniowej konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze", która odbędzie się 20 i 21 marca na Uniwersytecie Warszawskim. Organizują ją Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie Prokuratorów "Lex Super Omnia", polska grupa Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego (AIDP) oraz Prokuratura Krajowa.

Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar powołał prokuratora Piotra Kowalika do pełnienia funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, czyli rzecznika "ad hoc" w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia godności urzędu przez prokuratora Prokuratury Krajowej Michała Ostrowskiego. Polegać to miało na wykorzystaniu piastowanej funkcji oraz działalności prokuratury do realizowania interesów swojej rodziny.

Propozycje Prokuratury Krajowej dotyczące podwyżek dla pracowników prokuratury, choć są krokiem w dobrym kierunku, doprowadzą do spłaszczenia wynagrodzeń, co uderzy w osoby z największym doświadczeniem i kwalifikacjami - podkreśla w swoich uwagach Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. Postuluje m.in. by w przygotowywanej ustawie o pracownikach prokuratury wprowadzono mechanizm wiążący ich płace z wynagrodzeniami prokuratorów oraz system obligatoryjnych stawek awansowych dla wszystkich zatrudnionych.

Gdy podczas pracy w prokuraturze rejonowej chyba przez pomyłkę trafiła do mnie sprawa dotycząca wiceministra sprawiedliwości, to szybko i potajemnie zabrano ją z mojej szafy – takim przykładem Jarosław Onyszczuk, dyrektor Biura Prezydialnego Prokuratury Krajowej, ilustruje przedmiot analiz zespołu badającego działania prokuratury w latach 2016-2023. I podkreśla, że jednak wszelkie ruchy spraw w prokuraturze są rejestrowane, więc osoby odpowiedzialne za różne bezprawne zabiegi raczej nie unikną odpowiedzialności.

Prokuratura Krajowa proponuje po 400 zł brutto podwyżki dla wszystkich swoich pracowników - ale będę też wyrównania. Najniżej zarabiający dostaną więcej, bo ich wynagrodzenia mają wzrosnąć do 6000 zł brutto. Dodatkowo ci, którzy mają minimum 5-letni staż pracy, otrzymają od kwoty podwyżki dodatkowe środki za wysługę lat - to propozycje kierownictwa prokuratury, które przedstawiono związkowcom.