Wiosną przyszłego roku ma być gotowy projekt ustawy Prawo o ustroju Prokuratury Rzeczpospolitej Polskiej, autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Rozważane są propozycje spłaszczenia struktury prokuratury poprzez likwidację jednostek regionalnych i wprowadzenie jednolitego statusu prokuratora. Ma przy tym zostać zachowana zależność pomiędzy wynagrodzeniami prokuratorów i sędziów. W ocenie rozmówców Prawo.pl, takie rozwiązanie może zadziałać pod warunkiem, że obejmie też sądy.

Wiosną 2020 r. weszła w życie tzw. ustawa kagańcowa, na mocy której sędziowie i prokuratorzy mają składać oświadczenia o członkostwie m.in. w stowarzyszeniach. Przepisy były krytykowane - prof. Adam Bodnar jako ówczesny Rzecznik Praw Obywatelskich alarmował, że taka regulacja zagraża prawu do prywatności i jest sprzeczna z prawem do ochrony danych osobowych. W projekcie nowelizacji Prawa o Prokuraturze przepis został jednak utrzymany, na co zwrócił uwagę prokurator Jacek Bilewicz, zastępca Prokuratora Generalnego.

Prokurator Dariusz Barski zaapelował do ministra sprawiedliwości, prokuratora generalnego Adama Bodnara o ponowne umożliwienie mu wykonywania kompetencji prokuratora krajowego. W swoim liście otwartym powołał się na piątkową uchwałę SN, z której wynika, że nie było podstawy do jego odwołania. Minister Bodnar, ale też prokuratura kwestionują to orzeczenie ze względu na skład neo-sędziów.

Sąd Najwyższy, w składzie tzw. neo-sędziów, orzekł, że przywrócenie ze stanu spoczynku prokuratora Dariusza Barskiego i powołanie go na stanowisko prokuratora krajowego miało wiążącą podstawę prawną i było skuteczne. Prokuratorzy oceniają, że chaos w prokuraturze teraz tylko się pogłębi i kwestionowane będą decyzje kadrowe, procesowe, zarządzenia następców Barskiego - prokuratorów Jacka Bilewicza i Dariusz Korneluka.

Dyżury po godzinach pracy i przez cały tydzień, bo brakuje kadry, w dodatku bez wynagrodzenia i z marną szansą na odbiór nadgodzin - takie nieprawidłowości w pracy pracowników prokuratury sygnalizował Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury ministrowi sprawiedliwości Adamowi Bodnarowi. Teraz Prokuratura Krajowa informuje, że po przeanalizowaniu sytuacji podejmie działania kształtujące właściwą praktykę w tym zakresie.

Trwają prace nad przygotowaniem wytycznych prokuratora generalnego w sprawie czynności podejmowanych przez prokuratorów w sytuacji, gdy w sprawie orzeka lub orzekał sędzia powołany na stanowisko przy udziale tzw. neo-KRS. Ma to związek z różną praktyką w prokuraturach, w części z nich prokuratorzy mają składać wnioski o wyłączenia neo-sędziego w każdej sprawie, w innych takie wnioski nie są składane, gdyż jest obawa, że może to wpływać na sprawy już rozstrzygnięte przez danego sędziego.

Rozdzielenie funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości to dobry kierunek, ale projekt zawiera rozwiązania, które nie gwarantują ochrony praw konstytucyjnych i konwencyjnych prokuratorów oraz utrzymuje „kagańcowy” tryb wyboru członków Krajowej Rady Prokuratury. Nie odnosi się do sytuacji pracowników prokuratury, mimo że zapowiadano rozwiązanie problemu ich wynagrodzeń - wskazuje w swojej opinii Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. Swoje stanowisko przekazał Komisji Weneckiej.

Prokuratorzy okręgowi mają podjąć działania w celu zawarcia umów na świadczenie wsparcia psychologicznego prokuratorom. Ma to związek przede wszystkim z Krajowym Planem Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich, ale prokurator krajowy w piśmie, do którego dotarło Prawo.pl, zwraca uwagę, że wsparcie psychologiczne powinno zostać zapewnione wszystkim prokuratorom, niezależnie od kategorii postępowań, jakie prowadzą.

Minister sprawiedliwości ogłosił nabór kandydatów na urząd Delegowanego Prokuratora Europejskiego. Zostanie on przeprowadzony zgodnie z zarządzeniem ministra sprawiedliwości z 4 marca 2024 roku w sprawie powołania Zespołu do spraw wyłonienia kandydatów na urząd Delegowanego Prokuratora Europejskiego.

Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA przyjął uchwałę, w której wyraża zaskoczenie propozycją ministra finansów, zmierzającą do zmiany sposobu wynagradzania prokuratorów. Zaznacza przy tym, że ustrój, organizacja, finansowanie prokuratury powinny być wynikiem przemyślanych i kompleksowych zmian, uzgodnionych w drodze dialogu, a nie zaskakujących decyzji polityków motywowanych doraźnymi celami budżetowymi.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski nałożył karę pieniężną w wysokości 85 tys. zł na Prokuraturę Krajową. Chodzi o jedną z konferencji poprzedniego prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry podczas której - według UODO - ujawniono dane osobowe pokrzywdzonego. Prokuratura tłumaczyła się, że nie doszło do naruszenia danych, bo informacje te były przetwarzane w związku z realizacją ustawowych zadań prokuratury.

W ocenie ministra finansów czas odejść od dotychczasowych uregulowań wynagrodzeń prokuratorów, bo jak podkreśla - już teraz w wielu przypadkach przewyższają wynagrodzenia sędziów. Pod rozwagę rządu daje więc wprowadzenie odrębnej, samodzielnej regulacji w tym zakresie, która nie będzie odwoływać się do innych grup pracowniczych, np. sędziów czy sędziów Sądu Najwyższego. Prokuratorzy mówią, że to niebezpieczna próba odejścia od podstawowej zasady równości wynagrodzeń sędziów i prokuratorów.

Prokuratorzy prokuratur regionalnych mają zastrzeżenia do projektu rozdzielającego funkcję prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości, choć sam kierunek chwalą. Chodzi o przepisy związane z likwidacją Prokuratury Krajowej, przenoszeniem jej prokuratorów na niższy szczebel i kształtowaniem kadry Prokuratury Generalnej, która ma ją zastąpić. W ich ocenie propozycja zmierza do petryfikacji tego szczebla prokuratury, a regulacja dająca prokuratorom możliwość odwoływania się do sądu pracy jest iluzoryczna.

Rządowa nowelizacja Prawa o prokuraturze zakłada m.in. likwidację Prokuratury Krajowej i przesunięcie części pracujących w niej obecnie prokuratorów na niższe szczeble. Prokuratorzy mówią, że to kolejna weryfikacja kadr, z cięciem wynagrodzeń. Nawet Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury uważa, że projekt ten idzie za daleko.

Pod koniec lipca Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do opiniowania projekt noweli Prawa o Prokuraturze, rozdzielający funkcję prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Zakłada on też m.in. likwidację Prokuratury Krajowej. Są już pierwsze uwagi m.in. ze strony związków zawodowych. Te reprezentujące prokuratorów i pracowników prokuratur apelują m.in. o konkursy na stanowiska prokuratorów Prokuratury Generalnej, która ma zastąpić Prokuraturę Krajową.

Prokurator Generalny Adam Bodnar, przy uwzględnieniu norm prawa międzynarodowego, wydał „Wytyczne Nr 2/2024 w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej”. Wytyczne zawierają wskazówki metodyczne co do przebiegu postępowań przygotowawczych, których przedmiotem są przestępstwa popełnione w związku ze stosowaną przemocą domową, taką jak np. uszkodzeń ciała, znęcania, gwałtu czy też zabójstwa.

Wprowadzenie jednolitego statusu prokuratora, wprowadzenie stałego wzrostu wynagrodzenia, spłaszczenie prokuratury z czterech do trzech szczebli - poprzez zniesienie prokuratur regionalnych, oceny okresowe - to część tematów, nad którymi pochyla się specjalny zespół w ramach Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Chodzi też o likwidację możliwości przechodzenia w prokuratorski stan spoczynku bez określonego stażu służby.

Dyżury po godzinach pracy i przez cały tydzień, bo brakuje kadry, w dodatku bez wynagrodzenia i z marną szansą na odbiór nadgodzin - takie nieprawidłowości w pracy pracowników prokuratury sygnalizowane są Związkowi Zawodowemu Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. Teraz wystąpił on do ministra sprawiedliwości Adama Bodnara z apelem o rozwiązanie problemu, a w opiniowaniu jest projekt rozporządzenia, który ma gratyfikować tych pracowników prokuratur i sądów, który dyżurują na miejscu - a nie w domu.

Projekt ustawy o Prokuraturze, który trafił właśnie do opiniowania zakłada ustanowienie Prokuratora Generalnego, który nie będzie złączony z funkcją Ministra Sprawiedliwości. Powoływać go będzie Sejm, za zgodą Senatu, bezwzględną większością głosów. Zgodnie z nim nie będzie już Prokuratury Krajowej - powszechnymi jednostkami organizacyjnymi prokuratury będą więc: Prokuratura Generalna oraz prokuratury regionalne, okręgowe i rejonowe.Zmiany nastąpią również w wynagrodzeniach dotychczasowych prokuratorów z PK przeniesionych na niższy szczebel.

Prokuratorzy nie ustają w walce o wyrównanie swoich wynagrodzeń, które od 2021 r. kształtowane były niezgodnie z Prawem o prokuraturze. Problem dostrzegł prokurator krajowy Dariusz Korneluk. Wystąpił do ministra finansów o utworzenie rezerwy celowej na ten cel. Jak wskazuje, można się spodziewać w sumie ponad 8 tys. pozwów, co z kolei może wiązać się z koniecznością wypłaty - tylko w 2024 r. - ponad 140 mln zł, a w latach 2025-2027 - ok. 121 mln zł.