Przedstawiciele Prokuratury Krajowej, jeszcze podczas wiosennych rozmów ze związkami, zapowiadali, że będą szukać środków na kolejne podwyżki wynagrodzeń w 2026 r. Chodzi m.in. o asystentów prokuratorów, którzy czują się gorzej potraktowani od ich kolegów w sądach. Sprawa może jednak nie być prosta. Prokurator krajowy Dariusz Korneluk w jednym z pism do związkowców pisze, że wstępne rozmowy wskazują na możliwość pozyskania dodatkowych środków, ale sytuacja finansowa prokuratury "coraz bardziej się komplikuje".

Prokurator generalny Adam Bodnar skierował do przewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsoli formalny wniosek o pozbawienie immunitetu europosła PiS Daniela Obajtka – poinformowała rzeczniczka PG, prok. Anna Adamiak. Jeżeli prokurator generalny – po rozpoznaniu sprawy – poprze wniosek dotyczący Obajtka, trafi on do Parlamentu Europejskiego, który podejmuje decyzję w sprawie uchylenia immunitetu europosłowi. Dopiero po uprzednim uzyskaniu zgody PE możliwe jest pociągnięcie posła PE do odpowiedzialności karnej.

Położenie geograficzne Polski oraz jej silna pozycja na arenie międzynarodowej spowodowały drastyczny wzrost zachowań o charakterze szpiegowskim wymierzonych przeciwko naszemu krajowi. To z kolei determinuje konieczność rozwijania i pogłębiania działalności szkoleniowej prokuratorów i asesorów w oparciu o specjalistyczną wiedzę i doświadczenie policji i innych służb - pisze dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. ustawicznego szkolenia prokuratorów, Przyjaciel Fundacji SPRZYMIERZENI z GROM.

Projekt będzie podlegał ewaluacji i zmianom, ale idea pozostanie ta sama – w ten sposób prokuratorskie Stowarzyszenie Ad Vocem oficjalnie przyznało, że stoi za propozycją ustawy „o odpowiedzialności za czyny popełnione przez prokuratorów i asesorów oraz inne osoby zatrudnione w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury od dnia 12 stycznia 2024 roku”. Jak wskazuje, to odpowiedź na „bezprawie” przy zmianie m.in. prokuratora krajowego, jakiego „w historii prokuratury” jeszcze nie było.

Wybór na prezydenta Karola Nawrockiego wpłynął również na sytuację w środowisku prokuratorskim. W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury przeciągają się prace dotyczące nowego Prawa o prokuraturze. Tymczasem na forach prokuratorskich pojawił się projekt - zapowiedź rozliczeń za działania podejmowane przez prokuratorów, asesorów i inne osoby zatrudnione w prokuraturach od dnia 12 stycznia 2024 r. Prokuratorzy nieoficjalnie mówią o próbie wywołania efektu mrożącego i eskalacji konfliktu wewnątrz prokuratury.

Zgromadzenie Prokuratorów Prokuratury Regionalnej w Katowicach przyjęło uchwałę, w której wskazuje na potrzebę szeroko zakrojonego dialogu społecznego na temat realnego zapewnienia niezależności prokuratury i prokuratorów, poprzez wprowadzenie do Konstytucji RP zapisów regulujących podstawowe zasady działania prokuratury oraz status prokuratorów. Wskazano również na konieczność utrzymania zasady równości przy kształtowaniu uposażeń i wynagrodzeń prokuratorów i sędziów.

Niedopuszczalne jest wymaganie pełnienia dyżurów przez urzędników, asystentów i innych pracowników prokuratur okręgowych i regionalnych w dni wolne od pracy oraz powszednie poza godzinami urzędowania - wynika z pisma prokuratora krajowego Dariusza Korneluka do szefów prokuratur regionalnych. Zaleca też zaniechanie dyżurów w prokuraturach rejonowych. Praca po godzinach, w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, ma odbywać się zgodnie z Kodeksem pracy i za rekompensatą.

Zasadniczym problemem nie jest obecnie, kto jest prokuratorem generalnym i jak jest powoływany, tylko to, jak ukształtowana jest prokuratura. A szczególnie fakt, że prokurator generalny dysponuje zupełnie nieograniczoną władzą w stosunku do prokuratorów i w stosunku do każdej sprawy - tak tzw. projekt separacyjny komentuje dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, autor komentarza do Prawa o prokuraturze.

Problem stosowania przymusu przez przedstawicieli organów ochrony prawnej wywołuje szereg wątpliwości, zwłaszcza z perspektywy ochrony praw człowieka i obywatela. Tymczasem uprawnienia do stosowania środków przymusu bezpośredniego w związku z wykonywaniem ustawowych obowiązków, przysługują przedstawicielom szeregu służb policyjnych m.in. Policji, Straży Granicznej, Straży Ochrony Kolei, Straży Leśnej. Dlatego tak ważne dla kadry prokuratorskiej są szkolenia z praktycznych aspektów ich stosowania - pisze dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. ustawicznego kształcenia prokuratorów.

Prokuratorzy potrzebują przeszkolenia m.in. w zakresie stosowania przez policję środków przymusu bezpośredniego. Takie sprawy dotyczące działania funkcjonariuszy budzą sporo emocji, muszą zostać wyjaśnione, a to wymaga także praktycznej wiedzy – mówi prokurator dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. kształcenia ustawicznego prokuratorów. Jak dodaje, minister sprawiedliwości-prokurator generalny zaakceptował też plan szkolenia prokuratorów w sprawach dotyczących szpiegostwa i dywersji.

W lipcu prokuratury regionalne mają przekazać Prokuraturze Krajowej propozycje kierunku zmian systemowych, które miałyby skutkować wzrostem wynagrodzeń pracowników i zniwelowaniem różnic w poszczególnych grupach. Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP zwraca jednak uwagę na konieczność uwzględnienia sytuacji pracowników z długim stażem i postuluje wprowadzenie stawek awansowych.

Waloryzacja wynagrodzeń prokuratorów za 2021 i 2022 rok jest identyczna jak u sędziów. Pierwszeństwo ma bowiem Prawo o Prokuraturze nad ustawą okołobudżetową - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego kierowała się wyższą wartością, jaką jest niezależna prokuratura. To pierwsza skarga kasacyjna prokuratora rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy. Sprawy sędziów SN czekają na orzeczenia.

Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia wydało właśnie stanowisko, w którym wyraża zaniepokojenie tempem zachodzących przemian w prokuraturze. Jak wskazuje, są one zdecydowanie niewystarczające, a sytuacja jest w znacznej mierze "spowodowana brakiem odpowiednich inicjatyw i działań legislacyjnych po stronie ministra sprawiedliwości – prokuratora generalnego".

Po wielotygodniowych negocjacjach Prokuratura Krajowa zakończyła uzgodnienia z czterema organizacjami związkowymi, działającymi w prokuraturach w zakresie sposobu podziału dodatkowych środków na wynagrodzenia dla urzędników, asystentów i innych pracowników prokuratury. To oznacza, że pieniądze z wyrównaniem trafią do pracowników i asystentów. Założenie jest takie, że minimalne wynagrodzenie w prokuraturze wzrośnie do 6 tys. zł brutto.

W opiniowaniu jest już rozporządzenie podnoszące wynagrodzenie minimalne dla asystenta prokuratora do 6500 zł brutto, a w przypadku starszego asystenta prokuratora - 8000 zł brutto. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że to takie samo rozwiązanie, jakie zaproponowano dla asystentów sędziów. Tyle że w ocenie samych zainteresowanych paski wynagrodzeń w prokuraturze i w sądzie mogą się znacząco różnić, bo do sądów miały pójść zalecenia, by asystenckie minimum w praktyce sięgało 7500 zł.

Zarzut stawiany dwóm prokuratorom o nadużycie uprawnień okazał się nieudokumentowany. Spółka, podejrzana o pranie brudnych pieniędzy, przez pięć lat miała zablokowane środki finansowe na rachunku bankowym jako dowód rzeczowy. Jej pełnomocnik dopatrzył się w tym czynu zabronionego. Jednak Izba Odpowiedzialności Zawodowej nie zgodziła się na uchylenie immunitetu prokuratorom.

Trwa wymiana pism pomiędzy związkowcami a prokuratorem krajowym w sprawie podwyżek wynagrodzeń pracowników prokuratury. Prokuratura Krajowa swoje propozycje w tym zakresie przedstawiła już na początku lutego. W międzyczasie związki zawodowe podpisały porozumienie z Ministerstwem Sprawiedliwości, dotyczące wynagrodzeń w sądach. Są już nawet projekty stosownych rozporządzeń, np. dotyczące pensji asystentów sędziów. Związkowcy chcieliby podwyżek w prokuraturze jeszcze przed Wielkanocą.

Prokurator wydalony z zawodu nie będzie mógł liczyć na powrót do prokuratury, także w czasie zawieszenia w czynnościach nie będzie miał do niej wstępu. Wróci odwoławczy sąd dyscyplinarny przy prokuratorze generalnym, a do SN trafiać będą jedynie kasacje. Sprawność postępowań podnieść mają jednoosobowe składy w I instancji i posiedzenia online - za wyjątkiem spraw immunitetowych. A na odwołanie będzie aż 30 dni - to propozycje prokuratorskiego zespołu Komisji Kodyfikacji Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk poinformował, że nie ma merytorycznych przesłanek by wyłączyć prokurator Ewę Wrzosek z postępowania w sprawie wybudowania dwóch wieżowców na należącej do spółki Srebrna działce w Warszawie. 15 marca zmarła Barbara Skrzypek, bliska współpracownica prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, która kilka dni wcześniej była przesłuchiwana w tej sprawie jako świadek. Prokuratur Wrzosek nie zgodziła się na udział w czynnościach jej pełnomocnika, przesłuchanie nie zostało też nagrane.

Przy okazji zmian mających przywrócić konstytucyjne standardy w prokuraturze, należałoby zmienić także zakres zadań prokuratora, w tym ograniczyć lub wyeliminować obowiązek prowadzenia postępowań przygotowawczych. Prokurator ograniczyłby się wtedy, w oparciu o dowody zebrane przez policję, do sformułowania aktu oskarżenia. Mówiono o tym podczas konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze", która w dniach 20 i 21 marca odbywa się na Uniwersytecie Warszawskim.