Nie każdy cudzoziemiec w Polsce startuje z tego samego miejsca. Dla jednych droga do pracy jest prosta i szybka, dla innych pełna biurokratycznych przeszkód, długich procedur i niewykorzystanych kwalifikacji. Z najnowszego raportu Bilansu Kapitału Ludzkiego „Ukryte zasoby rynku pracy. Działania pracodawców wobec wybranych grup pracowników” wynika, że formalno-prawne bariery decydują dziś o tym, kto może rozwijać karierę, a kto trafia do szarej strefy.

1 stycznia 2026 roku zmienią się zasady obliczania stażu pracy. W życie wejdą przepisy ustawy z 26 września 2025 r., którą 15 października 2025 roku podpisał prezydent. Nowe przepisy ustawy będą obowiązywały od początku przyszłego roku dla pracodawców z sektora finansów publicznych, a od pierwszego dnia miesiąca po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy dla pracodawców spoza sektora publicznego.

Nie sposób jest wymienić wszystkich przepisów, które wejdą w życie w 2026 roku. Z oczywistych względów ograniczymy się do tych, które budzą największe zastrzeżenia prawników i obawy pracodawców. Nie da się ich wymienić także dlatego, że resort pracy nie powiedział ostatniego słowa, a niektóre z projektów są jeszcze na etapie opiniowania, jak np. mobbing czy maksymalna temperatura w miejscu pracy. A są i takie, gdzie projektu resort jeszcze nawet nie pokazał, a Polska powinna wdrożyć przepisy w przyszłym roku.

Tak istotna kwestia, jak zmiana czasu z letniego na zimowy, nie jest sprawą zwyczaju, ani polską specyfiką. Nad Wisłą regulują ją co najmniej trzy akty prawne – zarówno krajowe, jak i unijne. Polska jest zresztą pod kątem zmiany czasu swoistym pionierem, gdyż pierwszy raz wskazówki przestawialiśmy już w 1916 roku na rozkaz okupanta, podczas pierwszej wojny światowej.

Pracownicy będą mieli w tym roku powody do zadowolenia – z kalendarza wynika, że z tytułu Bożego Narodzenia wypadnie w sumie pięć wolnych dni. To zasługa nie tylko wolnej soboty i niedzieli zaraz po świętach, ale także wolnej Wigilii. W tym roku bowiem po raz pierwszy uchwalone w grudniu 2024 r. przepisy zostaną zastosowane w praktyce. Pracodawcy już spodziewają się przesunięcia zwyczajów i nacisków ze strony pracowników, by pracę kończyć szybciej… dzień przed Wigilią.

Rozszerzenie katalogu okresów wliczanych do pracowniczego stażu pracy wiązać się będzie z koniecznością ich udowodnienia. Większość nowych okresów dokumentowana będzie zaświadczeniami z ZUS. Dodane do Kodeksu pracy przepisy milczą jednak na temat tego, w jaki sposób potwierdzić udokumentowane okresy pracy na podstawie umów cywilnoprawnych za granicą oraz te, które miały miejsce w Polsce, ale podczas których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom społecznym na podstawie odrębnych przepisów.

Znaczna część urzędów administracji publicznej nie podaje w ogłoszeniach o naborach informacji o wynagrodzeniu zasadniczym, jakie oferują na początek. Dyrektorzy generalni obawiają się, że podanie takiej informacji na starcie zniechęci potencjalnych kandydatów. Z kolei w ogłoszeniach o pracę Ministerstwa Finansów każdorazowo znajdują się dane kontaktowe do pracownika prowadzącego nabór, u którego kandydaci mogą uzyskać wszystkie niezbędne informacje, w tym również o maksymalnej wysokości przewidzianego na danym stanowisku wynagrodzenia. Zdaniem prawników to jest kwestia jawności, która spoczywa na tym, kto ofertę formułuje.

Około setki pomysłów zespołu SprawdzaMy przekuto już na konkretne przepisy – 90 inicjatyw już obowiązuje, kolejne dziesięć jest wpisanych do wykazu prac legislacyjnych rządu. Następne czekają na przekucie w projekty ustaw. Sztandarowym postulatem jest rozszerzenie kasowego PIT-u w działalności gospodarczej dla przedsiębiorców mających obroty roczne do 2 milionów złotych.

Roszczenie prokuratora będącego żołnierzem zawodowym pełniącym służbę wojskową w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury przeciwko tej powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury o zapłatę wynagrodzenia podlega rozpoznaniu w postępowaniu właściwym dla spraw pracowniczych - taką uchwałę 21 października br. podjęła Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie zmiany w Kodeksie pracy. Nowe przepisy rozszerzą katalog okresów wliczanych do stażu pracy dla celów nabywania prawa do świadczeń i uprawnień pracowniczych. Obejmą one m.in. umowy zlecenia, prowadzenie działalności gospodarczej czy pracę zarobkową za granicą. Potwierdzeniem tych okresów będą zaświadczenia z ZUS, wydawane od nowego roku na podstawie wniosku składanego w PUE/eZUS.

Wyznaczając dzień wolny za święto przypadające w innym dniu wolnym niż niedziela - tak jak w tym roku za sobotę, 1 listopada, pracodawca nie musi wybierać jego terminu, tak by nie nakładały się na niego zaplanowane lub znane już nieobecności. Jeżeli na wyznaczony termin odbioru dnia wolnego przypadnie niezdolność do pracy lub inna sytuacja, która usprawiedliwiałaby nieobecność w pracy, pracownik nie ma prawa do innego dnia wolnego.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2025 r. wyniosło 8750,34 zł, tj. wzrosło nominalnie o 7,5 proc. w porównaniu z wrześniem ubiegłego roku. Zaś przeciętne zatrudnienie osiągnęło 6409,9 tys. etatów i było o 0,8 proc. niższe niż przed rokiem - podał GUS. Wrzesień 2025 r. potwierdził utrzymanie się wyraźnej różnicy pomiędzy dynamiką wynagrodzeń a zatrudnieniem.

Rzadko kto uważnie czyta dokumenty, które podpisuje. Warto to szybko zmienić dla własnego dobra. Dotyczy to zwłaszcza pracowników, ale też i pracodawców. O ile literówka w imieniu nie będzie większym problemem, to błąd w nazwisku już ma znaczenie. Istotne zwłaszcza w sporach z ZUS w kwestii różnego rodzaju świadczeń. Prawnicy mówią wprost: takich rzeczy trzeba pilnować i zawsze weryfikować dane osobowe. Pracodawcy powinni też na bieżąco aktualizować dane w firmowych systemach.

Upowszechnianie się innych niż pracownicze form zatrudnienia ma na celu racjonalizację i uelastycznienie współpracy między stronami. Dzięki temu mogą one ukształtować łączący je stosunek prawny według swoich potrzeb i preferencji. Niestety jest też druga strona medalu. Umowy cywilnoprawne bywają bowiem przykrywką dla świadczenia pracy w warunkach umowy o pracę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił ponad 228 mln zł świadczeń interwencyjnych dla poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku. Obecnie trwa proces rozliczenia i kontroli, aby potwierdzić, czy beneficjenci wypełnili warunki otrzymania wsparcia. Sprawdzana jest m.in. dokumentacja wydatków oraz zgodność oświadczeń.

Od 1 stycznia 2026 roku okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania pracy na podstawie umów zleceń będą wliczały się do stażu pracy. Zmiany będą obejmowały również umowy z poprzednich lat. Prezydent RP podpisał ustawę napisaną w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Resort pracy opublikował listę 90 podmiotów, które wezmą udział w pilotażu skróconego czasu pracy. Niemal połowa z nich jest związana z... samorządem terytorialnym. Jeśli chodzi o firmy, to najliczniejsze w pilotażu są te małe i średnie. Prawnicy wskazują, że to nie jest reprezentatywna grupa, by wdrażać skrócenie czasu pracy. Liczna obecność urzędów w programie wywołuje też pytania o ich dostępność dla obywateli.

Blisko połowa podmiotów zakwalifikowanych do rządowego programu "Skrócony czas pracy - to się dzieje!” jest związana z jednostkami samorządu terytorialnego. Do programu zakwalifikowały się 34 gminy, miasta i powiaty. Wśród beneficjantów są też samorządowe instytucje kultury oraz spółki komunalne. Od 1 stycznia 2026 r. skrócony czas pracy będzie testować łącznie 90 pracodawców.

90 firm i instytucji z sektora prywatnego i publicznego skróci czas pracy z zachowaniem wynagrodzenia dla ponad 5 tysięcy pracowników. To początek nowej ery na polskim rynku pracy. 15 października Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, zatwierdziła listę beneficjentów pilotażu. Średnie dofinansowanie dla jednego podmiotu wyniesie 0,5 mln zł.

We wszystkich wielkich grupach zawodów przeciętne miesięczne wynagrodzenie za październik 2024 r. wzrosło w stosunku do października 2022 r. Najniższy wzrost odnotowano w grupie zawodów przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i kierownicy – o 21 proc., a najwyższy w grupie zawodów pracowników wykonujących prace proste – o 33,4 proc. - podał GUS.