Beata Dązbłaż

W związku z narastającym od lat problemem braku lekarzy orzeczników w powiatowych i wojewódzkich zespołach ds. orzekania o niepełnosprawności resort rodziny planuje rozszerzyć katalog uprawnionych do orzekania lekarzy. Teraz w komisji orzekającej będzie mógł być także lekarz w trakcie specjalizacji oraz lekarz wykonujący zawód przez co najmniej pięć lat. To kolejna propozycja deregulacyjna, którą chce wprowadzić rząd.

Profilaktyka przedekspozycyjna HIV (PrEP) jest skuteczna, ale w Polsce nie ma takiego programu profilaktycznego. Jest szansa na zmianę tej sytuacji. Obecnie trwają wewnętrzne prace w Ministerstwie Zdrowia wraz z ekspertami nad stworzeniem programu. Jednak daleka jest droga do jego wdrożenia – nie ma jeszcze zgody ministra zdrowia na jego realizację ani nie wiadomo, kto miałby za niego zapłacić.

Zgodnie z nowymi przepisami, od 11 czerwca każde dziecko do 16. roku życia, które stara się o orzeczenie o niepełnosprawności, ma je otrzymać na minimum 3 lata. Eksperci i lekarze orzecznicy wskazują, że nie zawsze ma to uzasadnienie. Stan funkcjonalny dziecka w wyniku terapii i rehabilitacji może bowiem szybciej ulec zmianie, niż zakładane 3 lata i konieczne będą inne wskazania w orzeczeniu. W ich opinii nie tędy droga do ustalenia orzeczniczych standardów.

Z warsztatów terapii zajęciowej do pracy przechodzi zaledwie 1 proc. uczestników rocznie – alarmuje Najwyższa Izba Kontroli. Brakuje miejsc w zakładach aktywności zawodowej, rotacja w WTZ jest znikoma, a rehabilitacja potrafi trwać nawet 18 lat. NIK postuluje zmiany w systemie i lepszą koordynację wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami.

Kwestionariusz samooceny składany wraz z wnioskiem o świadczenie wspierające, musi być obligatoryjnie wypełniony i podpisany. Inaczej powstaje brak formalny w dokumentacji. Problem jest większy, gdy wnioskujący sam nie może się podpisać i wypełnić kwestionariusza. Dodatkowo wojewódzkie zespoły różnie interpretują przepisy i niekiedy wprowadzają w błąd. Ministerstwo Rodziny wyjaśnia, co należy zrobić w sytuacji, gdy ktoś nie może podpisać się pod dokumentami.

Samorząd lekarski stoi na stanowisku, że ochroną przysługującą funkcjonariuszowi publicznemu powinni być objęci wszyscy lekarze, nie tylko pracujący w placówkach z umową z NFZ, ale też prywatnych. Tym bardziej, że pielęgniarki czy ratownicy medyczni pracujący w komercyjnych podmiotach, nie są z tej ochrony wyłączeni. Prawnicy nie widzą powodów do różnicowania sytuacji lekarzy w zależności od miejsca ich zatrudnienia, ale zwracają też uwagę, że konieczne są konsekwentne działania wymiaru sprawiedliwości.

Osoby z niepełnosprawnościami, które korzystają w domu z koncentratora tlenu lub respiratora w ramach opieki hospicjum, opieki paliatywnej i długoterminowej opieki pielęgniarskiej, także będą mogły starać się w Państwowym Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o dodatek do energii. Również ci, którzy otrzymają zalecenia lekarza specjalisty i korzystają z urządzenia, które wypożyczyli lub kupili za własne pieniądze. O dodatek można starać się od 1 lipca, ale także za miesiące poprzedzające.

Zdecydowana większość organizacji pozarządowych utrzymuje kontakty z lokalnym urzędem gminy lub miasta, a ponad 40 proc. z nich robi to regularnie. Coraz częściej też samorządy udzielają organizacjom większych dotacji, ale i współpracują poza finansowo. Organizacje w skali szkolnej wystawiają współpracy z samorządem piątkę. To najlepszy wynik od ponad dekady. Gorzej wygląda współpraca z administracją centralną.

Od 1 lipca br. NFZ będzie refundował kompleksowe leczenie endometriozy. Także w lipcu kobiety będą mogły skorzystać z cytologii na podłożu płynnym istotnej dla diagnostyki raka szyjki macicy. Niektóre badania genetyczne będzie można wykonać w trybie ambulatoryjnym. Również w tym miesiącu przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej otrzymają lepszą wycenę świadczeń, m.in. w przypadku pielęgniarki szkolnej czy objęcia opieką pacjenta z chorobą przewlekłą.

Każdy z kilku systemów orzeczniczych funkcjonujących w Polsce albo jest w trakcie zmian, albo się do nich przymierza. Jednak jednolity system orzeczniczy nie jest planowany, choć w każdym występują te same problemy. To brak kadry lekarskiej, długi czas oczekiwania na orzeczenie i niespójność systemu, czasami nawet wewnątrz jednego modelu. Kluczowe byłoby określenie kwalifikacji lekarzy do pracy w orzecznictwie i choć przepisy obowiązują od zeszłego roku, to takie działania nie są prowadzone.