Problemy z dokumentacją medyczną po śmierci lekarza, UODO proponuje zmiany

Jak zaznacza Mirosław Wróblewski, prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, konieczne są zmiany w zakresie pozyskiwania i przechowywania dokumentacji medycznej pacjenta po śmierci lekarza. Przywołał przy tym sprawę pacjentki, która nie mogła uzyskać dostępu do swojej dokumentacji po śmierci lekarza prowadzącego indywidualną praktykę lekarską. Obecnie izby lekarskie, wydając akty wewnętrzne kształtujące zasady przetwarzania danych wrażliwych, podejmują działania, które budzą zasadnicze zastrzeżenia prezesa UODO, stąd propozycja dla Ministerstwa Zdrowia, by uregulować tę kwestię odgórnie.

Jak przypomina prezes UODO w piśmie skierowanym do MZ, przetwarzanie danych osobowych dotyczących zdrowia podlega szczególnej ochronie na podstawie art. 9 RODO. Jak natomiast wynika z przeprowadzonej przez prezesa UODO analizy oraz w związku z sygnałami docierającymi do urzędu, praktyka stosowania art. 30a ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, a więc przepisu odnoszącego się do przejęcia dokumentacji medycznej przez właściwą okręgową izbę lekarską w przypadku śmierci lekarza, prowadzi aktualnie do niepewności prawnej w zakresie prawidłowego postępowania z dokumentacją medyczną pacjentów. Dlatego prezes UODO skierował do minister zdrowia wniosek o rozważenie podjęcia działań legislacyjnych w celu kompleksowego uregulowania procedury związanej z przejmowaniem przez organy samorządu lekarskiego dokumentacji medycznej po zmarłym lekarzu. Obecnie, w przypadku braku podmiotu, który przejąłby zadania po śmierci lekarza wykonującego zawód w formie praktyki zawodowej, za przechowywanie i udostępnianie dokumentacji medycznej odpowiada właściwa okręgowa izba lekarska.

Akty wewnętrzne nie wystarczą, konieczna ustawa  

Prezes UODO wskazuje, że w praktyce dochodzi do sytuacji, gdy okręgowe izby lekarskie wobec braku przepisów dookreślających tryb oraz sposób realizacji obowiązku, samodzielnie wydają uchwały mające doprecyzować tryb postępowania w sytuacji śmierci lekarza. Instrukcje postępowania wydawane w trybie uchwałodawczym przewidują przejęcie dokumentacji medycznej po uprzednim złożeniu wniosku przez osobę, która jest w jej posiadaniu. Osobą składającą wniosek może być również spadkobierca lekarza, który daną dokumentację medyczną wytworzył. Z innych instrukcji taki tryb wnioskowy nie wynika. 

Zdaniem prezesa UODO, prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej oraz informacji o swoim stanie zdrowia podlegają ochronie na gruncie RODO, jak również przepisów prawa cywilnego. W przypadku śmierci lekarza odpowiedzialność za dokumentację medyczną (a tym samym za przetwarzanie zawartych w niej danych osobowych), ponosi właściwa okręgowa izba lekarska, na której spoczywa ten właśnie obowiązek ustawowy. Dodatkowo fakt przyznania okręgowym izbom lekarskim statusu administratora stanowi wystarczającą podstawę do podejmowania przez nie działań niezbędnych, których celem ma być zabezpieczenia danych zawartych w dokumentacji medycznej i do realizacji praw osób, których dane dotyczą.

Jednak, jak podkreślił prezes UODO w swoim wystąpieniu, samorząd lekarski potrzebuje jasnych i przejrzystych norm prawnych związanych ze sposobem realizacji obowiązków dotyczących poszanowania praw pacjenta. Aktualnie działania samorządów lekarskich są efektem ukształtowania przepisów, które nakładają na samorząd zawodowy obowiązek przejmowania dokumentacji, ale bez dookreślenia na poziomie ustawy sposobu i trybu jego realizacji. Nie powinna jednak mieć miejsca sytuacja, w której to akty wewnętrzne, a nie przepisy prawa, uszczegóławiają sposób realizacji obowiązków związanych z przetwarzaniem danych o stanie zdrowia. Brak kompleksowych regulacji odnoszących się do sposobu przejmowania dokumentacji, jak również egzekwowania jej nieprzekazania prowadzi do szeregu ryzyk dla osób, których dane dotyczą jako pacjentów, jak również innych osób, których dane znajdują się w dokumentacji podlegającej przejęciu.

Prezes Mirosław Wróblewski apeluje o przyjęcie właściwych norm określających sposób realizacji obowiązków organów samorządu lekarskiego, w tym przepisów zobowiązujących organy samorządu lekarskiego:

• do ukształtowania sposobów ustalenia, kto po śmierci lekarza jest w posiadaniu dokumentacji medycznej oraz zasad przetwarzania takich informacji celem wykonania obowiązku przejęcia dokumentacji;
• do ustalenia zasad i sposobów przejmowania dokumentacji medycznej przez samorząd lekarski w przypadku śmierci lekarza wykonującego zawód w formie praktyki zawodowej w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. 

Zmiany powinny odnosić się również do osób będących w posiadaniu dokumentacji medycznej po zmarłym lekarzu poprzez zobowiązanie ich do przekazania właściwemu samorządowi, ale też uregulować zasady egzekucji w przypadku niewykonania tego obowiązku. Rozważenia wymaga również wprowadzenie sankcji karnych za niewywiązywanie się z obowiązków związanych z przejmowaniem dokumentacji po zmarłym lekarzu.