Krzysztof Sobczak

Trwające od lat zabiegi o usunięcie z kodeksu kar za zniesławienie i znieważenie nie mają raczej w najbliższym czasie szans na pozytywny finał. Zwolennicy takiej zmiany pokładali nadzieje w pracach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która przygotowuje szereg propozycji zmian w prawie materialnym i w procedurze karnej, ale akurat w tej dziedzinie jej członkowie nie są zwolennikami depenalizacji takich czynów, a jedynie ograniczenia karalności za zniesławienie.

Wbrew istniejącej wiedzy na temat zachowań osób popełniających przestępstwa, politycy zakładają, że zaostrzenie kar będzie skutecznie zapobiegać atakom na ratowników i innych pracowników medycznych – twierdzi dr Paweł Moczydłowski, socjolog i kryminolog. Jego zdaniem jest to odzwierciedleniem tego, co czuje i myśli o tym ich elektorat, ale finalizowana właśnie nowelizacja kodeksu karnego nie przyniesie efektów, natomiast bardziej skuteczne może być odziaływanie w tej sferze na świadomość społeczną.

Zniesienia kar za pomówienia niepubliczne oraz pomawianie innych podmiotów niż osoby fizyczne, a także ograniczenie karalności tylko do przypadków, gdy sprawca działa z zamiarem bezpośrednim, czyli chce kogoś zniesławić – takie m.in. zmiany zapowiada prof. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. I podkreśla, że one poważnie utrudniłyby instrumentalne wykorzystywanie przepisów dotyczących zniesławienia do tłumienia krytyki lub negatywnego oddziaływania na swobodę debaty publicznej.

Jestem zwolennikiem szerszego stosowania konsensualnych trybów w sprawach karnych, w tym także w postępowaniu przygotowawczym. Jednak zaproponowana przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego nowa instytucja - umorzenie mediacyjne - budzi tyle wątpliwości, że ta regulacja może okazać się nieefektywna i nie wpłynąć zasadniczo na prowadzone postępowania karne – twierdzi prof. Konrad Burdziak, karnista z Uniwersytetu Szczecińskiego.

Tocząca się od paru dekad w Polsce debata, czy zakaz tortur powinien być wprost zapisany w kodeksie karnym, ma szanse wkrótce się zakończyć. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego w przedstawionej niedawno opinii uznała, że to jest konieczne, ponieważ obowiązująca u nas rozproszona kryminalizacja nie jest uznawana za optymalną, a do tego nie ułatwia obrony przed krytyką ze strony instytucji międzynarodowych.