Krzysztof Sobczak

Gdy na skutek wyboru nowych sędziów Trybunał Konstytucyjny stanie się ponownie instytucją w pełni niezależną i bezstronną, to może w nim dojść do postępowań w sprawie ustaw najbardziej dotkniętych deformacjami, które doprowadziły do kryzysu praworządności – twierdzi prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego. Jednak trochę studzi nadzieje na przywrócenie w ten sposób porządku konstytucyjnego, bo jego zdaniem i tak konieczne by było uchwalenie i wejście w życie nowych ustaw.

Działania służb w państwie prawa nie mogą stanowić zagrożenia dla demokratycznego ustroju i powinny one podlegać efektywnej, a nie wyłącznie iluzorycznej kontroli – uznali uczestnicy konferencji zorganizowanej w czwartek w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Jak podkreślano, obowiązujący system niejawnej inwigilacji wymaga całościowego przemodelowania, a obecna koalicja rządząca, mimo zapowiedzi, tego nie dokonała, ograniczając się jedynie do kosmetycznych zmian.

Na wdrożenie do polskiego prawa unijnych przepisów o oczywiście bezzasadnych roszczeniach lub nadużywaniu postępowania sądowego do tłumienia krytyki Polska ma już tylko kilka miesięcy. Projekt ustawy jest już konsultowany i jest do niego wiele uwag. Choćby, że jest zbyt ograniczony i dotyczący tylko procedury, ale Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego broni tego zawężonego zakresu w odniesieniu do SLAPP-ów i zapowiada szerszy pakiet zmian dotyczących ochrony dóbr osobistych w związku z implementacją dyrektywy o usługach cyfrowych.

Pozytywnie odbieram propozycję wprowadzenia umorzenia mediacyjnego przez prokuratora na etapie postępowania przygotowawczego, ale rozwój konsensualizmu procesowego powinien iść znacznie dalej. Do sądów powinno trafiać około 20 proc. spraw, a reszta kończyć się przed prokuratorem – twierdzi Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury.

W pakiecie propozycji mających rozszerzyć stosowanie konsensualnych trybów w sprawach karnych, Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego proponuje wprowadzenie instytucji umorzenia mediacyjnego, które stosowałby prokurator po skutecznie przeprowadzonej mediacji podejrzanego z pokrzywdzonym - już na etapie postępowania przygotowawczego. Ma ona być ograniczona do dość wąsko określonej kategorii przestępstw, ale i tak prawnicy widzą w niej zwiastuna interesującej zmiany.