PCC a sprzedaż auta przez osobę niepełnosprawną
Od podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) zwolnione są osoby niepełnosprawne, o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze schorzeniami narządów ruchu, nabywające na własne potrzeby m.in. samochody osobowe.
Przeanalizujmy przykład Czytelnika - osoby niepełnosprawnej, która na podstawie umowy kupna-sprzedaży nabyła w kraju od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej samochód osobowy na własne potrzeby. Kupujący posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności. Czy spełnione są warunki uzasadniające zwolnienie z PCC?
Zasady opodatkowania z PCC
Katalog czynności podlegających PCC ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko czynności wymienione w art. 1 ust 1 pkt 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych podlegają temu podatkowi.
Czynności cywilnoprawne (takie jak umowy sprzedaży) podlegają PCC - jeżeli ich przedmiotem są:
- rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uogólniając, w przypadku umowy sprzedaży rzeczy ruchomych:
- obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej i ciąży na kupującym,
- podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego,
- stawka podatku wynosi 2 proc.
Co do zasady, podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru (PCC-3), oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika (zob. art. 10 ust. 1 ustawy o PCC).
Zatem, zawarta w Polsce umowa sprzedaży samochodu (rzeczy ruchomej) znajdującego się w chwili sprzedaży w Polsce podlega opodatkowaniu podatkiem PCC według stawki w wysokości 2 proc.
Warunki zwolnienie z PCC
W interesującym nas zakresie należy wskazać, że na podstawie art. 8 pkt 6 ustawy o PCC, zwalnia się od podatku strony czynności cywilnoprawnych osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe, zaliczone, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze schorzeniami narządów ruchu.
Art. 8 pkt 6 ustawy o PCC wprowadza zwolnienie podmiotowe z opodatkowania PCC dla osoby niepełnosprawnej, zaliczonej w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze schorzeniami narządów ruchu, nabywającej na potrzeby własne samochód osobowy. A zatem wskazane zwolnienie dotyczy tylko i wyłącznie nabycia przez osoby zaliczone do grupy osób o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności i posiadające orzeczenie o niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów tej ustawy lub w zgodzie z jej przepisami.
Ponadto przepis ten wymaga, aby osoby niepełnosprawne nabyły na użytek własny sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe.
W analizowanym przypadku kupujący posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności, a samochód osobowy nabywa na własne potrzeby. Zatem spełnione są przesłanki do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 8 pkt 6 ustawy o VAT. Tym samym, Czytelnik nie ma obowiązku zapłaty PCC od zawartej umowy sprzedaży samochodu osobowego.
Zaprezentowane stanowisko podzielają organy podatkowe (interpretacja indywidualna Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 27 stycznia 2026 r., 0111-KDIB2-2.4014.392.2025.1.KK).
Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy
