Wojna na Bliskim Wschodzie ma znaczenie dla oceny kondycji firm

Trwająca od 28 lutego wojna nad Zatoką Perską wpływa na gospodarkę na całym świecie, ma również znaczenie dla wielu podmiotów prowadzących działalność w Polsce - stwierdza Polska Izba Biegłych Rewidentów. I zwraca uwagę swoim członkom, a także przedsiębiorcom i menedżerom, na możliwe konsekwencje dla sprawozdań finansowych i badania tych dokumentów. W sprawozdaniach sporządzonych na koniec ubiegłego roku ta wojna to zdarzenie przyszłe, ale w tych późniejszych - to stan istniejący.

Zdaniem ekspertów PIBR, toczący się konflikt może przynieść gospodarce takie m.in. skutki:

• wzrost cen ropy może powodować obniżenie rentowności i wynikający z tego potencjalny spadek wartości aktywów,
• ograniczenia w transporcie mogą powodować zaburzenia w łańcuchu dostaw i utrudnienia w realizacji różnych zobowiązań i obowiązków, na przykład realizacji kontraktów,
• spadek wartości aktywów ulokowanych na Bliskim Wschodzie lub działalności (spółek zależnych) prowadzonych w tym regionie,
• zmiany kursów walut wpływające na wartość aktywów i zobowiązań oraz rentowność,
• spadek popytu,
• pogorszenie spłacalności należności spowodowane problemami odbiorców dotkniętych konsekwencjami wojny.

- Lista ta jest przykładowa i nie jest wyczerpująca. W odniesieniu do każdego klienta badania należy rozważyć wpływ wojny indywidualnie, na podstawie zrozumienia jednostki i jej działalności - podkreślają autorzy opublikowanej 16 kwietnia br. opinii. Ale zaznaczają, że pierwsze negatywne efekty tej wojny pojawiły się już w marcu.

Czy po upływie 6 miesięcy od zawarcia umowy, zamawiający może dokonać waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy w związku z zaistniałą siłą wyższą niezależną od stron, mimo zapisów umowy, zgodnie z którymi waloryzacja może nastąpić nie wcześniej niż po 12 miesiącach od dnia zawarcia umowy? - sprawdź w LEX >

- Wybuch wojny na Bliskim Wschodzie to kolejne już w ostatnich latach wydarzenie o potężnym wpływie na gospodarkę, które dla wielu firm przypadło w okresie pomiędzy dniem bilansowym a sporządzeniem opinii przez audytorów - mówi Dawid Napierała, partner w Grant Thornton, członek Krajowej Rady Biegłych Rewidentów. I przypomina, że podobnie było z pandemią Covid-19 czy pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę.

Czytaj także: Wojna na Bliskim Wschodzie uderza w gminy>> 

Wojna w Ukrainie już uderza w polskie firmy>> 

Bilans z końca 2025 r. nie wymaga korekt, ale uwagi potrzebne

Autorzy tego dokumentu wskazują, że to, w jaki sposób wydarzenia te wpływają na sprawozdanie finansowe, a w konsekwencji na prowadzone badania, zależy od tego, na jaki dzień bilansowy są one sporządzane. W przypadku sprawozdań sporządzanych na dzień bilansowy 31 grudnia 2025 roku, wojna jest zdarzeniem po zakończeniu okresu sprawozdawczego niewymagającym korekt ujęcia, wyceny i prezentacji aktywów, zobowiązań, wyników, ponieważ nie dostarcza dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy. Jednak jeżeli wpływ wojny na działalność spółki jest istotny, należy to ujawnić w informacji dodatkowej, np. o wpływie na wartość aktywów, zobowiązań i wyniku po dniu bilansowym, ewentualnie przywołać uzasadnienie kierownictwa firmy, że ten wpływ nie jest istotny.  Autorzy opinii podkreślają, że wojna może mieć znaczenie dla oceny kontynuacji działalności, którą ocenia się z uwzględnieniem zdarzeń po dniu bilansowym.

Kierownictwo jednostki powinno więc wziąć pod uwagę skutki działań wojennych w swojej analizie i odpowiednio odzwierciedlić jej wyniki w sprawozdaniu finansowym poprzez sporządzenie sprawozdania finansowego przy braku założenia kontynuacji działania, przy założeniu kontynuacji działania, ale z ujawnieniem istotnej niepewności lub jeśli taka istotna niepewność nie istnieje - nieujawnianie jej.

- W takim wypadku może jednak istnieć konieczność przedstawienia uzasadnienia takiego osądu, jeżeli działalność jednostki może w oczach użytkowników sprawozdania finansowego być potencjalnie narażona na negatywne skutki wojny - czytamy w dokumencie.

Czytaj: Za odwołanie lotów z powodu wojny pasażerowie nie dostaną odszkodowania>> 

Kontynuacja działalności może być zagrożona

Zdaniem Polskiej Izby Biegłych Rewidentów, działania wojenne, w zależności od sytuacji konkretnej jednostki, mogą stanowić zdarzenia lub warunki, które mogą budzić poważne wątpliwości co do jej zdolności do kontynuacji działalności. - Jeśli takowe zostaną rozpoznane przez biegłego rewidenta, powinien on przeprowadzić procedury przewidziane przez Krajowe Standardy Badania, czyli zbiór obowiązkowych wytycznych dla biegłych rewidentów w Polsce, regulujących sposób przeprowadzania rewizji finansowej. A wynika z nich, że jeżeli biegły rewident stwierdzi, że przyjęcie założenia kontynuacji jest słuszne, jednak występuje istotna niepewność, powinien ocenić, czy została ona wystarczająco ujawniona w sprawozdaniu finansowym. Jeśli tak jest, powinien on w sprawozdaniu z badania zwrócić uwagę na odpowiednią notę w sprawozdaniu finansowym zawierającą ujawnienie tej informacji. Jeśli ujawnienie dotyczące istotnej niepewności jest nieodpowiednie, jest to podstawa do wyrażenia opinii negatywnej lub z zastrzeżeniem. - W przypadku niesłuszności przyjęcia przez kierownictwo założenia kontynuacji, biegły rewident wyraża opinię negatywną. W niezwykle rzadkich sytuacjach, jeśli występuje wiele istotnych niepewności, które są znaczące dla sprawozdania finansowego jako całości, biegły rewident może uznać, że właściwa jest odmowa wyrażenia opinii - stwierdza PIBR. Autorzy opinii stwierdzają też, że w przypadku, gdy kierownictwo nie dostarcza biegłemu rewidentowi wystarczających informacji, pozwalających mu na dokonanie oceny osądów kierownictwa, może wystąpić ograniczenie zakresu, które w zależności od istotności i rozległości może skutkować wyrażeniem opinii z zastrzeżeniem lub odmową wyrażenia opinii.

W tegorocznych sprawozdaniach wojna to już fakt

W odniesieniu do sprawozdań finansowych sporządzanych na dzień bilansowy 31 marca 2026 roku lub późniejszą datę Polska Izby Biegłych Rewidentów wskazuje, że rozważania na temat kontynuacji działania są takie same, jednak wojna jest już zdarzeniem mającym miejsce w okresie sprawozdawczym. - W konsekwencji należy je uwzględnić w ocenie prawidłowości wyceny i prezentacji pozycji bilansu i wyniku, przede wszystkim w testach na utratę wartości aktywów trwałych, możliwej do uzyskania ceny sprzedaży zapasów, strat kredytowych oraz rezerw - czytamy w opinii.

- Ponieważ zadaniem samorządu jest także wspieranie biegłych rewidentów w ich codziennej pracy, postanowiliśmy w szczycie “sezonu audytowego” krótko przypomnieć mające tu zastosowanie reguły: zarówno jeśli chodzi o ocenę prawidłowości wycen, jak i ryzyko dla kontynuacji działalności - powiedział Prawo.pl Dawid Napierała.