Patrycja Rojek-Socha

Do opiniowania trafiły projekty zmieniające rozporządzenia dotyczące trybu i sposobu udzielania zamówienia na wydrukowanie i doręczenie zestawów pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką, radcowską, notarialną i komorniczą. Ministerstwo Sprawiedliwości chce doprecyzować i poluzować wymogi dla oferentów. Ma być wprowadzone oświadczenie o zobowiązaniu się do zachowania w tajemnicy treści pytań.

Adwokaci i radcy prawni zaczęli już korzystać z nowych możliwości związanych z wnoszeniem, na razie niektórych pism, przez portal informacyjny sądów. Problem mają z tym, jak na razie, pracownicy sądów. Nadal bowiem – jak mówią – z nowymi funkcjonalnościami portalu nie są w pełni kompatybilne inne systemy sądowe. Pisma trzeba wydrukować i przekazać do konkretnego wydziału. Problem jest też z systemem prokuratorskim; prace nad dostosowaniem go do wnoszenia e-pism nadal trwają, a realna szansa na taką komunikację z sądem może pojawić się dopiero w czerwcu lub lipcu br.

W Sejmie jest już projekt nowelizacji ustawy o kuratorach sądowych. Reguluje m.in. kwestie kuratorskiej legitymacji służbowej, wprowadza możliwości zwolnienia aplikanta z pozostałej części aplikacji i... wzbudza duży niedosyt wśród samych kuratorów. Jak podkreślają, zmiany choć są uzasadnione, pełnią rolę drugoplanową i nie rozwiązują najbardziej palących problemów ich zawodu – takich jak niskie wynagrodzenia, kwestia awansów czy przeciążenia pracą. Wskazują na konieczność odwrócenia zmian dotyczących choćby kuratorskich dyscyplinarek, ale też ograniczających rolę samorządu kuratorów.

Impasu, który obecnie trwa w Sądzie Najwyższym, nie zmieni wybór nowego I prezesa. Tym bardziej że prezydent Karol Nawrocki, co wynika z sygnałów jego otoczenia, nie zamierza akceptować ustaw, które mogłyby sytuację uzdrowić. Nowy skład Krajowej Rady Sądownictwa, gdy sędziów wybiorą sędziowie, również nie gwarantuje, że do sądów i SN trafią prawidłowo powołani sędziowie, bo prezydent może po prostu ich nie powołać. Skutkiem będą kolejne odszkodowania wypłacane przez Polskę w związku ze skargami m.in. do ETPCz – mówi Prawo.pl dr Jarosław Matras, sędzia SN.

Komisja Wenecka przeanalizowała projekt tzw. ustawy praworządnościowej, nad którym aktualnie pracuje Sejm, a który ma uregulować status sędziów powołanych od 2018 r. Jej wątpliwości wiążą się przede wszystkim z propozycjami dotyczącymi sędziów, którzy awansowali lub przyszli spoza zawodu przy udziale obecnej KRS. Wskazuje przy tym na obowiązujące w Polsce konstytucyjne zasady nieusuwalności sędziów i trójpodziału władz. Zwraca uwagę, że z lekceważenia choćby tej drugiej może skorzystać w przyszłości inna większość parlamentarna w celu ingerencji w działalność sądowniczą.

Na stole jest już wstępna wersja projektu ustawy o pracownikach sądów. Co do zasady ma być punktem wyjścia do dalszych prac, ale już budzi wśród pracowników spore emocje. Chodzi m.in. o to, że Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje, by urzędnik sądowy miał zakaz publicznego manifestowania poglądów politycznych, a także nie mógł uczestniczyć w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócających normalne funkcjonowanie sądu. Pracownicy uważają, że to próba zablokowania im jedynej możliwości nacisku na kolejne rządy w sprawie podwyżek wynagrodzeń.

Edukacja prawna powinna być obecnie nastawiona na zagrożenia, z którymi na co dzień stykają się młodzi ludzie w wirtualnym świecie, związane choćby z cyberprzemocą, deepfakami, ochroną danych, ale powinna się też skupić na przestrzeganiu prawa, obowiązkach obywateli i konsekwencjach, jakie z tego wynikają. Istotne jest też, biorąc pod uwagę trendy międzynarodowe, położenie nacisku na wyjaśnianie znaczenia trójpodziału władzy i jego znaczenia w funkcjonowaniu państwa prawa — mówi sędzia Katarzyna Orłowska-Mikołajczak, prezeska Fundacji Edukacji Prawnej „Iustitia”.

Krajowa Rada Sądownictwa skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności przepisów obecnie obowiązujących, na mocy których wybierani są jej członkowie. Chodzi konkretnie o możliwość odrzucenia przez marszałka Sejmu kandydatury, w sytuacji gdy brakuje pod nią podpisów obywateli lub gdy minister sprawiedliwości nie potwierdzi statusu zgłaszających sędziów. Sprawa dotyczy – jak wyjaśniono – tych sędziowskich kandydatów, którzy zostali powołani lub awansowani od 2018 r. Jest też wniosek o zabezpieczenie.

Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało, że przedstawi prezydentowi Karolowi Nawrockiemu sędziów: Pawła Czubika, Tomasza Demendeckiego, Zbigniewa Kapińskiego, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego jako pięciu kandydatów na I prezesa SN. 27 lutego odbyły się wysłuchania w sumie sześciu sędziów – wśród nich była jeszcze sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska.

Naprawcza nowelizacja procedury karnej trafi do podpisu prezydenta. Chodzi o regulację mocno wyczekiwaną przez prawników i obrońców praw człowieka, ale też krytykowaną przez prokuratorów. Ma uregulować kwestie tzw. owoców zatrutego drzewa, wprowadza nową definicję podejrzanego i szereg zmian dotyczących aresztów. Jeśli zostanie podpisana, areszt na etapie pierwszej instancji nie będzie mógł trwać dłużej niż 12 miesięcy.