Inga Stawicka

Podczas sejmowej komisji przedstawiciele resortu cyfryzacji uspokajali, że na razie nie ma sygnałów, by dane pacjentów, które prawdopodobnie wyciekły w cyberataku na firmę MyDr, krążyły po sieci. Nie wiadomo jednak, o jakich konkretnie danych mówimy, bo takie informacje ma podać firma, która dotychczas tego nie zrobiła. Gubią się też same placówki medyczne, które korzystały z jej usług. W odpowiedzi na pytania samorządu lekarskiego UODO przygotował druk powiadamiający o incydencie, w którym radzi pacjentom, że... mogą iść do psychologa, jeśli bardzo stresują się sytuacją.

Resort cyfryzacji zapowiada objęcie większą kontrolą firmy przetwarzające dane medyczne, chce również określić wobec nich nowe obowiązki. Na razie projektów nie pokazano, ale prawnicy zaznaczają, że ewentualne zmiany legislacyjne trzeba skoordynować z tymi, które już wkrótce wejdą w życie. Najbliższy istotny termin dla wielu placówek medycznych to 3 października - wówczas mija termin na wpis do wykazu Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa.

Wprowadzenie systemu Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy (EPS), który umożliwi monitorowanie w czasie rzeczywistym potencjału usługodawcy w systemie ochrony zdrowia - to główny cel nowelizacji ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, którą prezydent podpisał w grudniu. Ma on umożliwić monitorowanie na poziomie centralnym informacji o aktualnym stanie zasobów, m.in. sprzętu medycznego. Teraz resort zdrowia przygotował projekt modyfikujący przewidziane wcześniej terminy.

Brak odpowiedniego zaplecza w zakresie sprzętu i personelu medycznego, wątpliwości w sprawie konkretnych świadczeń i w sprawie pewności prowadzenia placówek - to tylko niektóre kwestie podnoszone w ramach opiniowania projektu, który ma umożliwić tworzenie powiatowych centrów zdrowia. W sprawie nowego typu placówek silnie podzieleni są też konsultanci krajowi - niektórzy mówią wręcz, że w zaproponowanym kształcie w ogóle nie powinny one powstać.

Od 1 września br. zmieniają się zasady wyceny pakietu higienizacji stomatologicznej na NFZ. Jak tłumaczy fundusz, wynika to z nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli w placówkach. Zdarzały się bowiem przypadki, w których pakiet higienizacji "na NFZ" rozliczano drożej niż na rynku komercyjnym. Zdarzały się także innego rodzaju nadużycia.

Certyfikacja firm przetwarzających dane medyczne, minimalne wymagania technologiczne, większa przejrzystość dla pacjentów, powiadomienia o zdarzeniach medycznych i nowe obowiązki dla podmiotów masowo przetwarzających dane - to pięć wstępnych (na razie bez konkretnego projektu) propozycji zmian legislacyjnych przygotowanych przez Ministerstwo Cyfryzacji. Pakiet „Cyber Piątka” ma wzmocnić bezpieczeństwo danych obywateli i ograniczyć ryzyko ich niewłaściwego wykorzystania.

Zmiany w zasadach refundacji leków dla osób 65 plus to element szerszej reformy systemu, której celem jest poprawa dostępu do terapii i większa przejrzystość zasad refundacji - wskazuje resort zdrowia w uzasadnieniu zmian. Zarządzenie dotyczące trybu i sposobu przeprowadzania weryfikacji wykazów bezpłatnych leków zostało podpisane przez Katarzynę Kacperczyk, wiceminister zdrowia.

Prezydencką odmowę podpisania ustawy "lex szarlatan" i skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego środowisko medyczne przyjęło z dużym rozczarowaniem, ucieszyli się z niej natomiast przedsiębiorcy. Prawnicy podkreślają jednak, że niezależnie od tego, czy zmiany ostatecznie uda się przyjąć, czy też zastąpią je być może propozycje prezydenta, państwo już teraz może skutecznie ścigać pseudouzdrowicieli z tytułu odpowiedzialności karnej. Czasami dodatkowe przepisy mogą bowiem rozmyć odpowiedzialność, zamiast ją wzmocnić.

W zakresie walki z podróbkami leków nie wystarczy sama zmiana przepisów prawa farmaceutycznego, nie jest wręcz ona konieczna, bo konkretne regulacje karne już mamy. Problemem jest raczej stosowanie ich w praktyce, a także fakt, że internet jest miejscem, które niezwykle trudno kontrolować. To za pośrednictwem stron internetowych do pacjentów najczęściej trafiają takie fałszywe lekarstwa, źródłem są również przesyłki, które nie zostaną przechwycone podczas kontroli na granicy. Skontrolowanie wszystkich jest bowiem w praktyce niemożliwe.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej w opinii do projektu nowelizacji ustawy o działalności leczniczej zaznacza, że rozumie potrzebę zapewnienia przejrzystości postępowań konkursowych w placówkach medycznych, proponowane rozwiązania idą jednak zbyt daleko. Istnieje choćby ryzyko ujawnienia zbyt szerokich informacji o medykach, w tym również danych wrażliwych, takich jak miejsce zamieszkania. Część zmian może być też potencjalnie niekorzystna dla samych podmiotów leczniczych.