Zofia Jóźwiak

24 września weszła w życie nowelizacja ustawy o planowaniu przestrzennym. Eksperci mówią wprost - to będzie rewolucja. Nowe regulacje oznaczają wiele dodatkowej pracy dla jednostek samorządu terytorialnego, a także większe nakłady na dostosowanie się do nowelizacji. Nowe regulacje dotkną każdego, kto planuje budowę.

Przedsiębiorcy, którzy chwilowo nie prowadzą działalności gospodarczej, mają olbrzymi problem, by wskrzesić firmę na nowo. Powodem są nieżyciowe przepisy. Okazuje się, że nie wezmą udziału w przetargu. Prawo zamówień publicznych wyklucza je z postępowań o takie zamówienie tylko dlatego, że... zawiesili działalność. Natomiast prawo przedsiębiorców daje zielone światło.

Kupujesz działkę budowlaną? Lepiej sprawdź, czy pod ziemią nie ma kopalin. Bo nawet na gruncie przewidzianym dotychczas pod budownictwo w planie miejscowym, nie można będzie stawiać domów. Dotyczyć to będzie nie tylko takich surowców jak węgiel czy rudy metali, ale nawet złóż piasku czy żwiru. Prawnicy oceniają, że przez nowe przepisy inwestorzy będą obawiali się kupować grunt, pod którym znajduje się złoże.

Ustawa kaucyjna czeka już tylko na publikację. To znaczy, że za kilkanaście miesięcy za zwróconą do sklepu butelkę czy puszkę klient dostanie zwrot pieniędzy. By jednak do tego doszło, najpierw trzeba zbudować cały system zbierania, a to oznacza nowe wymagania dla sklepów i producentów napojów, co nie będzie już takie proste. Tymczasem za błędy będą grozić wielomilionowe kary.

Organizacje ekologiczne zarzucają zarządowi Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej naruszenie dyscypliny finansów publicznych i przekroczenie uprawnień przy udzielaniu dofinansowań do budowy spalarni. Ten odpowiada, że do żadnych nieprawidłowości nie doszło. Eksperci wskazują, że budowa własnej sieci spalarni jest niezbędna, choćby ze względów geopolitycznych.

Wakacje jak zwykle uwypuklają problem rozliczeń opłat za odpady komunalne w miejscowościach, w których wiele osób wynajmuje mieszkania letnikom. Wciąż nie wiadomo co robić, żeby nie płacili za to stali mieszkańcy. Niektórzy eksperci zastanawiają się wręcz nad powrotem do systemu wolnorynkowego. Część gmin decyduje się naliczać opłaty śmieciowe od ilości zużytej wody, ale nie jest to metoda idealna.

Wykonawcy startujący w przetargach muszą za każdym razem legitymować się masą dokumentów świadczących o tym, że nie podlegają wykluczeniu i spełniają wymogi udziału w postępowaniu. Gdyby nowe przepisy weszły w życie, wystarczyłby jeden certyfikat odnawiany raz na 3 lata. Takie zmiany przewiduje projekt nowelizacji prawa zamówień publicznych, który trafił właśnie do konsultacji.

Stosowanie sztucznej inteligencji w zamówieniach publicznych to kwestia czasu. Z pewnością przyspieszy to i usprawni proces organizowania oraz rozstrzygania czy kontroli postępowań. Jak jednak wskazują prawnicy, AI raczej nie wyeliminuje z tego procesu ludzi, głównie ze względu na fakt, że nie zawsze można jej ufać. W przyszłości może jednak pomóc, zwłaszcza w prostych, schematycznych czynnościach.

Podstawą do rozpoczęcia pracy nad planem ogólnym jest podjęcie uchwały przez radę gminy. Samorządy nie powinny z tym zwlekać, bo na sporządzenie tak skomplikowanego dokumentu mają tylko ponad dwa lata od wejścia w życie ustawy. Eksperci zwracają uwagę, że wiele gmin może mieć problem ze znalezieniem planistów, mogą wzrosnąć także ceny ich usług.

Szara strefa w odpadach w Polsce ma się wciąż dobrze mimo, że kilka lat temu zmieniono przepisy, by ukrócić patologie. Eksperci uważają, że pozbycie się mafii śmieciowej jest możliwe. Trzeba jednak realnie, a nie tylko na papierze, wzmocnić inspekcję ochrony środowiska oraz zacząć właściwie wykorzystywać bazę danych o odpadach. I jedno, i drugie, choć ciągle poprawia się przepisy, wciąż szwankuje.