Zofia Jóźwiak

Walka z dzikami niszczącymi worki i pojemniki ze śmieciami ma zostać przerzucona na mieszkańców - wynika z projektu nowelizacji ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Eksperci alarmują, że to obowiązek w praktyce trudny do wyegzekwowania. Dziki nauczyły się już otwierać wiaty śmietnikowe. Jeśli projekt przejdzie ścieżkę legislacyjną, gminy zyskają dostęp do danych o zużyciu wody, a mieszkańcy łatwiej pozbędą się zużytych tekstyliów czy elektroodpadów.

Do systemu kaucyjnego trafiło już ponad 5 miliardów butelek i puszek, a liczba punktów zbiórki przekroczyła 60 tysięcy. Mimo tych wyników resort nie planuje szybkiego rozszerzenia systemu o małe butelki po alkoholu. Według zapowiedzi nastąpi to dopiero za około dwa lata.

Samorządy i część posłów alarmują, że system kaucyjny może uszczuplić dochody gmin i doprowadzić do wzrostu opłat za odbiór odpadów. Chcą, by część środków z nieodebranych kaucji trafiała do samorządów, a gminy mogły tworzyć własnych operatorów kaucyjnych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przewiduje jednak takich zmian.

Stały Komitet Rady Ministrów rozpatrzy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), chociaż nie ma zgody co do ostatecznego kształtu regulacji. Poza uwagami poszczególnych resortów, odnotowano stanowisko Rządowego Centrum Legislacji, „dotyczące braku możliwości zrealizowania proponowanego wejścia w życie części przepisów projektowanej ustawy”.

W projekcie ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów jest nowa definicja odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie. Ma to znaczenie dla tych właścicieli gruntów, na które bez ich wiedzy, ktoś wyrzuci śmieci przywiezione z zagranicy. Dyscyplinuje to też nieuczciwych przedsiębiorców, choć eksperci są podzieleni co do tego, jak nowa definicja wpłynie na praktykę ścigania nielegalnych transportów odpadów.

Poselski projekt nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma ułatwić rozwój gospodarstw rolnych. Część ekspertów i samorządowców ostrzega jednak, że wyłączenie zabudowy zagrodowej z bilansowania może doprowadzić do niekontrolowanego rozlewania się zabudowy. Kontrowersje budzi także moment zgłoszenia zmian, gdy większość gmin powinna kończyć już prace nad planami ogólnymi.

Przedsiębiorcy nie zostawiają suchej nitki na najnowszej wersji projektu ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Nadal są zdania, że strona rządowa proponuje parapodatek, a nie rozwiązania, które ograniczą uciążliwości związane z opakowaniami i powstającymi z nich odpadami. Wskazują, że w systemie opartym na centralnym operatorze publicznym brakuje mechanizmów kontroli wymaganych przez przepisy UE.

Dziki coraz śmielej wkraczają do polskich miast, a ich populacja rośnie w tempie, które zaczyna wymykać się spod kontroli. Samorządy alarmują, że zwierzęta stwarzają zagrożenie dla mieszkańców i powodują szkody, ale nie mogą skutecznie reagować. Powodem jest spór o to, kto powinien finansować odłów lub odstrzał redukcyjny – wojewoda czy powiat. Rozbieżne interpretacje przepisów sprawiają, że lokalne władze szukają prowizorycznych rozwiązań, a problem narasta.

Samorządy mówią jednym głosem: przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producentów są pilnie potrzebne. Koszty gospodarowania odpadami stają się bowiem nie do zaakceptowania dla mieszkańców. Co więcej, szybko rosnące opłaty za odpady nie wystarczają już na pokrycie wydatków systemu, gminy muszą dopłacać do niego z własnych budżetów. Samorządowcy alarmują, że zwłoka we wdrożeniu ROP oznacza dalsze przerzucanie kosztów opakowań na mieszkańców i lokalne budżety.

Mimo że elektroniczny system zarządzający transgranicznym przemieszczaniem odpadów DIWASS już obowiązuje, mniej szkodliwe odpady można jeszcze przewozić bez wpisu do rejestru. Trzeba jednak pamiętać o wprowadzonych zmianach, jak nowy wzór załącznika i wymogi co do umów. Firmy zajmujące się odpadami muszą dokładnie przyjrzeć się nowym unijnym przepisom i dostosować się do przyjętych przez UE reguł.