Patrycja Rojek-Socha

Sprawa wpłynęła do Sądu Najwyższego w 1968 r., wyznaczono posiedzenie, ale w międzyczasie pozwany zmarł. Potem w sprawie już nic się nie działo i to przez 57 lat. Teraz przy jej umorzeniu SN uzasadnił, że zapewne przez przeoczenie nie doszło do zawieszenia postępowania i nie podjęto żadnych dalszych czynności. Nie ma też akt sprawy, bo te - już zgodnie z zasadami przechowywania - zostały najprawdopodobniej zniszczone.

Krajowa Rada Sądownictwa w przyjętym stanowisku stwierdziła, że decyzje ministra sprawiedliwości z 16 lipca 2025 roku o powołaniu Mariusza Ulmana na funkcję rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i Tomasza Ładnego na funkcję zastępcy rzecznika sędziów sądów powszechnych są działaniami bezprawnymi i niewywołującymi skutków prawnych, a pogłębiającymi wywołany wcześniejszymi decyzjami i zaniechaniami ministra kryzys wymiaru sprawiedliwości.

Ministerstwo Sprawiedliwości zaproponowało właśnie, by asystenci sędziów mogli wynosić akta sądowe poza gmach sądu. Zmiana jest przez środowisko oczekiwana i chwalona, pojawiają się jednak głosy, że przepis może być martwy. Asystent do pracy w domu potrzebuje bowiem nie tylko akt sprawy, ale i dobrze zabezpieczonego laptopa służbowego. Co najważniejsze, musi mieć też możliwość pracy zdalnej - a czy ma? Tu wątpliwości miał nawet sam resort sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy krytycznie ocenia propozycje zmian w kodeksie postępowania cywilnego, zakładające odejście od możliwości obligatoryjnego wstrzymania wykonania orzeczenia, dotyczącego przekazania dziecka na podstawie Konwencji Haskiej. W jego ocenie to osłabianie ochrony prawnej dzieci, zwłaszcza że wstrzymane postanowienia miałyby być wykonalne po upływie dwóch tygodni od wejścia w życie przepisów.

Sposób dokumentowania obrażeń osadzonych w aresztach i zakładach karnych nadal jest wadliwy – wskazują na to od wielu lat zalecenia Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (CPT). W ocenie RPO taka sytuacja sprzyja występowaniu ryzyka tortur i innych form nieludzkiego oraz poniżającego traktowania. Tymczasem w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej trwają prace nad nowelizacją przepisów.

Aplikant adwokacki to też człowiek, więc w czasie aplikacji musi na życie zarabiać. Konkurencja na rynku jest jednak duża, więc trudno znaleźć coś odpowiedniego i związanego ze stanowieniem prawa. Szansą - w ocenie aplikantów - mogłaby być posada asystenta sędziego. W Adwokaturze powstał jednak spór o to, czy można łączyć obie funkcje - w ocenie prezydium NRA nie jest to możliwe, w ocenie stowarzyszeń adwokackich, ale też dziekana ORA w Warszawie, nie ma ku temu przeciwwskazań.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce ułatwić pracę asystentom sędziów. W projekcie zmieniającym rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, który trafił właśnie do opiniowania, proponuje, by asystent sędziego mógł wynieść akta sprawy poza siedzibę sądu, po uzyskaniu zgody referenta. Jak uzasadnia, ma to na celu usprawnienie pracy asystenta.

Po zmianie na stanowisku rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, czas na zmianę wskaźnika procentowego jego udziału w przydziale wpływających do wydziału spraw. Zgodnie z projektem zmian w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych ma on wynosić co najmniej 5 proc. i nie więcej niż 10 proc. Dotyczy to także zastępcy rzecznika. MS uzasadnia zmianę prognozowanym "zwiększeniem obciążenia pracą", związaną z dyscyplinarkami.

Do składów trzyosobowych losowo wybierany będzie tylko sędzia referent, a pozostałych wyznaczać będzie przewodniczący wydziału. Zmiany obejmą też przydział spraw. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziemu wracającemu do orzekania po nieobecności mogły być przydzielane sprawy, które wcześniej znajdowały się w jego referacie, zostały przydzielone innym orzecznikom, a nie podjęto w nich żadnych czynności. Co więcej, "nowy" orzecznik będzie mógł dostać nie tylko nowe sprawy, ale i te, w których czas oczekiwania na rozprawę przekroczył 12 miesięcy. Projekt trafił właśnie do opiniowania.

Tablice alimentacyjne miały być jednym z kluczowych projektów usprawniających orzekanie w wydziałach rodzinnych. Jednak ten przedstawiony przez Ministerstwo Sprawiedliwości spotkał się z falą krytyki. Sędziowie uważają, że pomysłu nie ma co porzucać, tylko poprzedzić go szerokimi konsultacjami - m.in. z sędziami i ekonomistami. Pełnomocnicy przypominają z kolei o innym flagowym projekcie - alimentach natychmiastowych, które w ich ocenie powinny zostać jak najszybciej wprowadzone.