Patrycja Rojek-Socha

Sejm głosami koalicji rządzącej odrzucił dwie poprawki, które miały przywrócić w sumie 94 375 tys. zł na wynagrodzenia dla pracowników sądów. O zmianę walczyły związki zawodowe po tym, jak 22 listopada Komisja Finansów Publicznych przyjęła poprawkę do budżetu na 2026 r., zakładającą zmniejszenie wydatków w sądach o w sumie 165 mln zł, w tym właśnie o ponad 94 mln zł z funduszu wynagrodzeń pracowników. Ustawa budżetowa została przez Sejm przyjęta. Jeśli w tym kształcie przejdzie przez Senat, a następnie zostanie podpisana przez prezydenta, podwyżki w sądach nie przekroczą 3 proc.

Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga poinformowała właśnie, że umorzyła śledztwo ws. nieumyślnego spowodowania śmierci Barbary Skrzypek, wieloletniej współpracowniczki prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego. Kobieta zmarła kilka dni po przesłuchaniu w sprawie spółki Srebrna, a przesłuchiwała ją prokurator Ewa Wrzosek. Do udziału w tej czynności nie został dopuszczony pełnomocnik kobiety. W opiniowaniu jest nowelizacja procedury karnej, która ma wprowadzić zmiany w przepisach umożliwiających prokuratorowi taką odmowę.

Fundacja Pomocy Ofiarom Przestępstw wspólnie z „Niebieską Linią" Instytutu Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego prowadziły w 2023 i 2024 r. pilotażowy program „Asystent dla pokrzywdzonego przestępstwem". Wyniki pokazują, że takie rozwiązanie jest w polskich procedurach potrzebne, daje poczucie bezpieczeństwa i równych szans. Dlatego trwają rozmowy z Ministerstwem Sprawiedliwości nad stosownymi zmianami - mówi dr hab. Witold Klaus, profesor Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk.

Podczas prac w sejmowej Komisji Infrastruktury ograniczono katalog osób, które mogłyby być pełnomocnikami nieobecnego członka w czasie walnego zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej – wyeliminowano możliwość korzystania z usług radców i adwokatów, ale też partnera lub partnerki. Prezes NRA Przemysław Rosati zwrócił się m.in. do ministra do spraw Nadzoru nad Wdrażaniem Polityki Rządu Macieja Berka o pilną interwencję w celu przywrócenia wersji przyjętej przez rząd.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiły pytania prejudycjalne dotyczące kompetencji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie wyrażania zgody na dalsze orzekanie sędziów, którzy skończyli 65 lat. Konkretnie - jak wskazano - chodzi o to, czy organ, który nie daje gwarancji niezależności, powinien podejmować taką decyzję. Sprawa ma istotne znaczenie z punktu widzenia co najmniej kilkudziesięciu sędziów, którzy mimo ukończenia 65 roku życia i braku zgody Rady na dalsze orzekanie, pozostają czynnymi sędziami.

Od 1 stycznia 2026 r. 12 prokuratur rejonowych i Prokuratura Okręgowa w Warszawie mają być wyznaczone do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Projekt rozporządzenia jest już w opiniowaniu, a Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia go wzrostem tego typu przestępczości oraz potrzebą, by takimi sprawami zajmowali się wyspecjalizowani prokuratorzy. Jak wskazuje – lepiej przeszkolić ok. 100 śledczych niż kilka tysięcy.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami nawet jeśli agresor chodzi po restauracji, wymachując maczetą, nie można go, bez jego zgody umieścić w szpitalu psychiatrycznym. Chyba że zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo zdrowiu innych osób. I to wymaga zmian, czego dowodem są kolejne sprawy, w których z powodu braku takiej reakcji giną ludzie - pisze Jacek Kudła, biegły sądowy, ekspert z zakresu czynności operacyjno-śledczych.

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest obecnie w opiniowaniu. W ocenie Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia powinien w nim znaleźć się m.in. zakaz kandydowania przez nich na stanowiska sędziowskie w sądach wyższej instancji. Pomysł dobrze oceniają prawnicy, ale minister Waldemar Żurek, choć podkreśla, że jest na to otwarty, ma obawy, czy nie pojawi się zarzut niekonstytucyjności.

Dla rządu priorytetem jest obecnie przywracanie praworządności w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości. W tle pojawia się jednak kwestia, która te wysiłki może skutecznie utrudnić. I nie chodzi wcale o brak podpisu prezydenta pod ustawami. Po wiosennych podwyżkach i chwili oddechu dla MS pracownicy sądów i prokuratury coraz głośniej podnoszą kwestię niskich wynagrodzeń i dużego obciążenia pracą. Mają przy tym dobre karty przetargowe - jeśli zaczną odchodzić, sądy i prokuratury staną.

Po asystentach prokuratorów czas na pracowników działów finansowych prokuratury. Jak wskazują, ich sytuacja zawodowa stale się pogarsza, co przy braku perspektyw powoduje coraz większe problemy kadrowe. Domagają się wyższych wynagrodzeń, wprowadzenia ścieżki awansu, w tym awansów płacowych co pięć lat, dodatków specjalistycznych za działania choćby w zakresie dysponowania środkami publicznymi czy sprawozdawczości oraz jednorazowej nagrody w wysokości 12 tys. zł, rekompensującej im brak II etapu podwyżek w bieżącym roku.