Będzie dodatkowy zasiłek opiekuńczy dla rodziców chorych dzieci

Zasiłek opiekuńczy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad ciężko chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 18 lat będzie przysługiwał przez okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, nie dłużej jednak niż przez okres 60 dni w roku kalendarzowym - przewiduje projekt ustawy zasiłkowej, który dziś trafił do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania.

Chodzi o projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (nr UD484), którego autorem jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Czytaj również: Jest renta alkoholowa, świadczenia dla śmiertelnie chorych - brak>>

Jak i dlaczego mają się zmienić przepisy

- Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (UD484) jest zapewnienie rodzinie odpowiednich warunków funkcjonowania w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi, jako realizacja istotnego zadania państwa. Szczególnego wsparcia wymagają rodziny w sytuacjach, w których stan zdrowia dziecka wiąże się z koniecznością sprawowania nad nim wzmożonej, długotrwałej opieki, a także rodzice łączący obowiązki zawodowe z codzienną troską o wychowanie i rozwój dzieci - czytamy na wstępie uzasadnienia. Dlatego projektowana regulacja zawiera propozycje dotyczące:

• ­wprowadzenia dodatkowego okresu przysługiwania zasiłku opiekuńczego w przypadkach ciężkich chorób dzieci,
• ­zmian w zwolnieniu od pracy (tzw. opieka na dziecko).

Obecnie, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek opiekuńczy przysługuje obecnie przez okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, nie dłużej jednak niż przez okres:

• ­60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad tzw. zdrowym dzieckiem do lat 8 w przypadkach ściśle określonych ustawą (np. choroba rodzica dziecka lub małżonka stale opiekującego się dzieckiem) lub chorym dzieckiem do lat 14, w tym także dzieckiem z niepełnosprawnością w tym wieku, albo
• ­30 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad: chorym dzieckiem z niepełnosprawnością, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat, albo dzieckiem z niepełnosprawnością, które ukończyło 8 lat, ale nie ukończyło 18 lat - w przypadkach ściśle określonych w ustawie (np. choroba rodzica dziecka lub małżonka stale opiekującego się dzieckiem),
• ­14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad dzieckiem w wieku ponad 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny.

Jednocześnie w myśl art. 33 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej zasiłek opiekuńczy przysługuje łącznie na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny za okres nie dłuższy niż 60 dni w roku kalendarzowym. W przypadku gdy opieka jest sprawowana wyłącznie nad dziećmi z niepełnosprawnością i innymi chorymi członkami rodziny zasiłek opiekuńczy przysługuje łącznie za okres nie dłuższy niż 30 dni w roku kalendarzowym. Przy czym okresy te nie zależą od liczby osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego oraz liczby dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki.

- Obecnie z przepisów wynika zatem, że długość okresu zasiłkowego w przypadku sprawowania opieki nad osobami chorymi nie zależy od rodzaju schorzenia, ale okres ten jest związany przede wszystkim z kryterium wieku osoby pozostającej pod opieką. Wszystkie choroby, w tym również te najcięższe, do których m. in. zalicza się choroby onkologiczne, są traktowane przez ustawę zasiłkową jednolicie. W praktyce oznacza to, że  taka sama liczba dni zasiłku opiekuńczego przysługuje opiekunom dziecka przechodzącego typowe choroby wieku dziecięcego oraz tym, którzy opiekują się dzieckiem cierpiącym np. na nowotwór i wymagającym długotrwałej hospitalizacji - podkreślają projektodawcy. Dalej zaś wskazują: - Konieczne jest zatem uwzględnienie szczególnych potrzeb osób, które opiekują się dziećmi zmagającymi się z ciężkimi chorobami. Są to bowiem sytuacje wymagające nie tylko ogromnej siły i zaangażowania ze strony rodziców, ale też ich odpowiedniego wsparcia systemowego.

Ile dodatkowego zasiłku i na jakie dziecko

Zgodnie z projektowanym art. 33a ust. 3 ustawy zasiłkowej, zasiłek opiekuńczy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad ciężko chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 18 lat będzie przysługiwał przez okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, nie dłużej jednak niż przez okres 60 dni w roku kalendarzowym.

W myśl projektowanego art. 33a ust. 2, przy ocenie spełnienia warunków do uzyskania zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad ciężko chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 18 lat, o którym mowa w ust. 1, będzie uwzględniane:  

1. podłoże choroby;
2. czas trwania oraz ciągłość choroby;
3. następstwa choroby, w szczególności ograniczenia w funkcjonowaniu, codziennej aktywności i pełnieniu ról społecznych w porównaniu ze zdrowymi rówieśnikami, w tym w sferze fizycznej, poznawczej, emocjonalnej oraz rozwoju społecznego;
4. związek choroby z koniecznością przyjmowania leków, stosowania specjalistycznej diety, używania sprzętu medycznego lub urządzeń podtrzymujących zdrowie lub życie, zapewnienia stałej opieki przez inną osobę, zapewnienia opieki medycznej, psychologicznej lub edukacyjnej innej niż kierowana do zdrowych rówieśników.

- Powyższe oznacza, że np. limit 60 dni będzie przysługiwał w przypadku chorego dziecka w wieku do 14 lat na dotychczasowych zasadach, tj. niezależnie od rodzaju choroby (tak samo traktowany przypadek dziecka chorego np. na anginę czy nowotwór), a dodatkowy okres 60 dni będzie przysługiwał po wykorzystaniu podstawowego limitu – jedynie w przypadku ciężkiej choroby (np. dziecko chore na nowotwór, a na anginę nie). Zatem proponowane zmiany zmierzają do przyznania dodatkowego okresu zasiłku opiekuńczego jedynie w szczególnych i wyjątkowych sytuacjach, gdy dziecko cierpi na poważną i obiektywnie ciężką chorobę, a nie dla wszystkich ubezpieczonych niezależnie od rodzaju schorzenia dziecka - tłumaczą autorzy projektu. Jak podkreślają, przy ustalaniu dłuższego okresu konieczności osobistej opieki nad dzieckiem do ukończenia 18. roku życia z powodu ciężkiej choroby podstawą będzie indywidualna ocena medyczno-funkcjonalna, uwzględniająca wiek dziecka, rodzaj, ciężkość i zaawansowanie choroby, jej przebieg, aktualny etap i intensywność leczenia, rokowanie, ryzyko powikłań lub nagłego pogorszenia oraz zakres ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu i wynikająca z nich rzeczywista potrzeba pomocy lub nadzoru osoby dorosłej. Ocena ta nie powinna być uzależniona od zamkniętego katalogu jednostek chorobowych ani poszczególnych rozpoznań, ponieważ potrzeba opieki jest zależna od indywidualnego przebiegu choroby i stanu funkcjonalnego dziecka.

Kodeks pracy do zmiany

Projekt przewiduje także zmianę brzmienia art. 188 par. 1Kodeksu pracy. Przepis ten mówi o dniach wolnych na opiekę nad dzieckiem. Zgodnie z proponowanym nowym jego brzmieniem, pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 18 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin lub 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Obecnie opieka przysługuje  na dziecko do 14 roku życia.

- To jest bardzo dobre rozwiązanie dla rodziców ciężko chorych dzieci, bo daje im dodatkowe 60 dni zasiłku opiekuńczego na opiekę nad ciężko chorym dzieckiem do 18 roku życia, a dobrze wiemy, z jakimi obciążeniami wiąże się opieka nad takimi dziećmi. Myślę, że pracodawcy nie będą przeciwni dodatkowym dniom wolnym dla rodziców ciężko chorych dzieci, tak jak nie byli przeciwni dodatkowemu urlopowi macierzyńskiemu przy urodzeniu wcześniaka. Owszem, to będzie potęgowało nieobecności pracownika-rodzica ciężko chorego dziecka i z perspektywy pracodawcy, zwłaszcza w małej firmie, organizacja pracy i zastąpienie takiego pracownika będzie trudne, ale - przy wzajemnym zaufaniu, zrozumieniu, uwzględnieniu własnych potrzeb i przede wszystkim woli współpracy - nie niemożliwe -  mówi serwisowi Prawo.pl Katarzyna Kamecka, ekspert ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego. Jak zauważa, co prawda z punktu widzenia orzecznictwa często powtarzające się nieobecności są podstawą do zwolnienia pracownika,  ale w tym przypadku, przy dobrej woli obu stron (pracodawcy i pracownika-rodzica) realizacja tych uprawnień będzie najprostszym rozwiązaniem i formą pomocy w opiece nad ciężko chorym dzieckiem dla rodziców znajdujących się w tej tak trudnej sytuacji.

Projektowana ustawa ma, co do zasady, wejść w życie po upływie 8 miesięcy od dnia ogłoszenia.