Patrycja Rojek-Socha

Wiele tematów tzw. światopoglądowych nadal nie zostało uregulowanych w polskim porządku prawnym. Chodzi tu nie tylko o ustawę o związkach partnerskich, ale też np. kwestie ubezwłasnowolnienia – prace nad ustawą nadal trwają, mowę nienawiści czy represje za niesienie pomocy humanitarnej na granicy polsko-białoruskiej. A przecież ochrona prawa człowieka to też bezpieczeństwo, o czym władza nie powinna zapominać – mówi w rozmowie z Prawo.pl adwokat Jarosław Jagura, laureat I miejsca w konkursie Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra 2025.

Obywatel powinien być chroniony przed niskiej jakości usługami prawnymi, stąd m.in. propozycja samorządu radcowskiego, by podwyższyć kary za nieuprawnione posługiwanie się tytułem radcy prawnego. Takich spraw jest coraz więcej, bo rozwój technologiczny ułatwia wprowadzanie klientów w błąd. W mojej ocenie nadszedł też czas, by zastrzec takie określenia jak kancelaria czy kancelaria prawna - mówi Anna Sękowska, dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

Minął rok od zapowiedzi obecnego Ministerstwa Sprawiedliwości, że przygotowany zostanie projekt regulujący działalność tzw. kancelarii odszkodowawczych. Samorządy prawnicze próbują poradzić sobie swoimi własnymi propozycjami - w Sejmie jest m.in. projekt Prawa o Adwokaturze, wprowadzający nową definicję świadczenia pomocy prawnej i nowelizacja ustawy o radcach prawnych z wyższymi karami za podszywanie się pod tytuł radcy. W dyskusji powracają też głosy, że warto zastrzec określenie "kancelaria prawna".

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury finalizują się prace nad projektem Prawa o ustroju sądów powszechnych. Jednym z jego założeń jest wprowadzenie jednolitego statusu prokuratora. Za tym mają pójść też uregulowania dotyczące awansów – minimalny staż na stanowisku prokuratora w przypadku awansu do prokuratury okręgowej miałby wynosić sześć lat, a w przypadku Prokuratury Generalnej – 15 lat. Stanowisko młodszego prokuratora ma zastąpić stanowisko asesora.

Wykonujemy zawód o ogromnych kompetencjach i potężnej odpowiedzialności za los innych ludzi. Dostajemy za to całkiem już niezłe pieniądze, inaczej niż jeszcze 15-20 lat temu - czemu więc zaskoczeniem jest próba wprowadzenia wewnętrznej formuły, cyklicznej oceny pracy prokuratora? W każdej normalnie funkcjonującej instytucji czy profesji pracownik podlega pewnym formom analizy jakości jego pracy. Nie widzę powodu, by miało to omijać prokuratorów - mówi dr Michał Gabriel-Węglowski, członek zespołu problemowego ds. prokuratury Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

W kwietniu br. Trybunał Konstytucyjny orzekł niekonstytucyjność przepisów dotyczących wynagrodzenia dla kuratorów, m.in. dla osób nieznanych z miejsca pobytu. W tym momencie ich stawki stanowią 40 proc. stawek minimalnych za czynności adwokackie czy radcowskie. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że trwają prace wewnątrzresortowe dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w których „zamierza się" uregulować między innymi kwestie dotyczące wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w postępowaniu cywilnym.

W Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Ustroju Sądownictwa i Prokuratury kończą się prace nad projektem Prawa o ustroju prokuratury. Zakłada on m.in. wprowadzenie ewaluacji pracy prokuratora w zakresie zarówno sprawności, jak i efektywności wykonywanych obowiązków służbowych. Dwukrotny wynik negatywny będzie mógł zakończyć się odwołaniem prokuratora ze stanowiska. Prokuratorom ewaluacja wprost kojarzy się z ocenami okresowymi, już pojawiają się głosy, że takie pomysły uderzą w prokuratorską niezależność i staną się narzędziem do rozliczeń.

Przygotowany przez nas projekt Prawa o ustroju prokuratury zakłada, tak jak już wcześniej zapowiadano, spłaszczenie struktury prokuratury i wprowadzenie jednolitego statusu prokuratora. Postulujemy jednocześnie, aby w tej ustawie znalazł się też przepis, który wprost reguluje, że prokuratorom i prokuratorkom zapewnia się warunki pełnienia służby oraz wynagrodzenia równe tym przewidzianym dla sędziów sądów powszechnych – mówi prof. Karolina Kremens z Uniwersytetu Wrocławskiego, przewodnicząca zespołu problemowego ds. prokuratury Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Regionalne różnice w wynagrodzeniach urzędników, pracowników prokuratur i asystentów sięgają nawet ponad 2 tys. zł, a pogłębiają je dodatki funkcyjne, dodatki stażowe, premie, godziny nadliczbowe – wynika z danych statystycznych Prokuratury Krajowej. Szacuje, że na ich wyrównanie potrzebne byłoby ok. 200 mln zł. Związkowcy uważają, że to efekt braku jednolitej polityki płacowej, która powinna być realizowana na poziomie prokuratorskiej centrali. W ich ocenie prokuratura potrzebuje planu modernizacji.

Znamy już zwycięzców XVII edycji „Kryształowego Serca Radcy Prawnego" – jednej z najwyżej cenionych nagród przyznawanych w środowisku samorządu radcowskiego. Komisja konkursowa wybrała dziewięciu radców prawnych, dla których niesienie bezinteresownej pomocy prawnej jest kluczowym elementem codziennej pracy zawodowej. Swojego faworyta wskazali również internauci, a specjalną nagrodę przyznało wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, wieloletni partner Krajowej Rady Radców Prawnych. Finałowa gala była również okazją do uhonorowania osób zaangażowanych w kilkuletnią działalność Centrum Koordynacji Pomocy Prawnej.