Patrycja Rojek-Socha

Projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, regulującej m.in. kwestie orzekania sędziów po 65. roku życia, jest już po pracach w sejmowej komisji. Zakłada, że taki sędzia będzie mógł orzekać dalej, jeśli nie później niż na 6 miesięcy i nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed urodzinami oświadczy prezesowi sądu apelacyjnego wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie lekarskie. Będzie mógł też zawnioskować o mniejszy przydział spraw o 25 proc., 50 proc. albo nawet 75 proc.

Prokuratorscy związkowcy chcą zmiany przepisów, która gwarantowałaby prokuratorom delegowanym do innych jednostek prokuratury prawo do wynagrodzenia na poziomie nie mniejszym niż delegowanym sędziom. Ci ostatni mają bowiem dodatek w wysokości początkowo 12,5 proc. podstawy wynagrodzenia, a po sześciu miesiącach wzrasta on do 20 proc. MS zapewnia, że kwestia właściwego kształtowania wynagrodzeń sędziów i prokuratorów w całym okresie delegowania jest przedmiotem prac analityczno-legislacyjnych. Szybkiej zmiany dla prokuratorów raczej nie będzie, bo, jak uzasadnia MS, przepis dotyczący sędziów jest epizodyczny, do maja 2027 r.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by w postępowaniu z zakresu własności intelektualnej uchylony został wyjątek od obowiązkowego zastępstwa procesowego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, dotyczący spraw o wartości przedmiotu sporu do 20 tys. zł. Pozostanie jednak furtka dla sędziów. Będą mogli zwolnić z tego stronę, na wniosek lub z urzędu, jeżeli okoliczności, w tym stopień zawiłości sprawy, nie uzasadniają obowiązkowego zastępstwa. Projekt jest w wykazie prac legislacyjnych rządu.

Ataki psów, znieważanie, próby pobicia, niszczenie prywatnego samochodu, spychanie ze schodów, próba uwięzienia w mieszkaniu – to tylko kilka przykładów agresji, z którymi na co dzień zmagają się kuratorzy sądowi. Gorzej, że do tego typu sytuacji różnie podchodzą sądy ale też policja i prokuratura. Pomóc mają jednolite standardy bezpieczeństwa, nad którymi pracuje Ministerstwo Sprawiedliwości wraz z Krajową Radą Kuratorów. Nie wiadomo jednak kiedy dokument zacznie obowiązywać, a związkowcy podkreślają, że konieczne są też zmiany w przepisach.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyraziło stanowczy sprzeciw wobec pomijania wniosków obrońców o wyłączenie sędziego w Izbie Karnej Sądu Najwyższego. Chodzi o sędziów powołanych do SN przy udziale poprzedniej KRS. Adwokatura podkreśla, że obywatel ma prawo do rozpoznania swojej sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd ustanowiony ustawą. Ma również – jak dodaje – prawo do tego, aby jego zastrzeżenia dotyczące składu sądu zostały poddane ocenie w procedurze przewidzianej przez prawo.

Ministerstwo Sprawiedliwości poprawia projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego dotyczącej testamentów, usuwając z niego możliwość stwierdzenia treści testamentu ustnego przez zeznania świadków. Uznano bowiem, że taka forma nie daje wystarczającej pewności, czy testator rzeczywiście złożył dane oświadczenie. Resort liczy na to, że zmiana przyczyni się do ograniczenia prób fałszowania testamentów ustnych.

Do warszawskiego sądu apelacyjnego wpłynęło zażalenie prokuratury krajowej na decyzję Sądu Okręgowego w Warszawie o liście żelaznym dla wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. Sąd I instancji zastosował list żelazny mimo sprzeciwu prokuratury i prokuratura podniosła to w swoim zażaleniu, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania. List żelazny da Romanowskiemu możliwość odpowiadania z wolnej stopy. Sąd uchylił też areszt wobec polityka - ale decyzja jest nieprawomocna.

Wyrównywanie obciążenia sędziów jest kwestią wtórną, rozlosowywanie starych spraw nie rozwiąże problemu. Nie można bowiem zapominać o służebności sądów wobec obywateli i prawie obywatela do rozpatrzenia jego sprawy w sposób sprawny. Być może rozwiązaniem byłoby narzędzie do sprawdzania efektywności pracy sędziego, ale z uwzględnieniem kosztów generowanych w sprawach – mówi sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie. W jego ocenie warto też rozważyć rozlosowywanie mniejszych pul spraw.

W lipcu prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisu pod specjalną ustawą o opodatkowaniu koncernów paliwowych i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Kilka dni temu do TK trafił kolejny wniosek prezydencki o... prawie identycznym brzmieniu, z tym, że ustawa została podpisana i skierowana do kontroli następczej. To pierwsza taka sytuacja w ciągu ponad czterech dekad funkcjonowania Trybunału.

W IV kwartale br. ma być gotowy projekt regulujący kwestie m.in. wnoszenia pism przez portal informacyjny sądów. Założenie jest takie, że od 1 października 2029 r. zawodowi pełnomocnicy, którym obligatoryjnie doręcza się pisma za pośrednictwem portalu informacyjnego, zostaną zobowiązani do wnoszenia wszystkich pism tą samą drogą. Natomiast w postępowaniu gospodarczym i w sprawach własności intelektualnej granicznym terminem ma być… 1 czerwca 2027 r. Ta sama regulacja ma wprowadzić możliwość automatycznego sporządzania protokołu z posiedzeń sądowych.