Brakuje sędziów, referaty są coraz większe, do tego dochodzi luka wiekowa i przechodzenie w stan spoczynku - sytuacja w sądach jest na tyle zła, że sędziowie bez owijania w bawełnę informują strony, by nie liczyły na szybkie rozstrzygnięcia. Niechlubny prym wiodą w tym zakresie wydziały cywilne, ale i w pozostałych jest coraz gorzej. Wielu sędziów z niepokojem czeka na szykujące się zmiany dotyczące neosędziów, bo - jak mówią - bez całościowego spojrzenia na kwestie kadrowe, sądy czeka Armagedon.

Sądy krytycznie oceniają rozporządzenie ministra sprawiedliwości, dotyczące przeprowadzenia dowodu na rozprawie zdalnej. Wskazują, że zawarte w nim uregulowania powielają rozwiązania z obowiązującego rozporządzenia z 2010 r., dotyczące przeprowadzenia dowodu na odległość w sprawach cywilnych, a ponadto przewidują szereg czynności, które znacznie obciążą sekretariaty sądowe. Wątpliwości budzi też fakt, że przepisy umożliwiają przesyłanie samego dźwięku.

Trybunał Konstytucyjny 11 grudnia uznał nowelizację ustawy o Sądzie Najwyższym za niekonstytucyjną. Inicjatorem wniosku był Prezydent RP. Zaskarżył tzw. test niezawisłości sędziego i ten okazał się sprzeczny z Konstytucją. Wadliwe jest również przekazanie spraw dyscyplinarnych i immunitetowych sędziów do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał rozpoznał sprawę w pełnym składzie.

Od 8 grudnia br. sądy w całym kraju zaczęły wypłacać sędziom, referendarzom i asesorom wyrównania wynagrodzeń w 2023 r. Ich wysokość ustalana była nie na podstawie ustawy ustrojowej, a okołobudżetowej. W listopadzie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że było to niezgodne z Konstytucją. A ponieważ sądy nie miały wystarczających środków, wnioskowały o ich uruchomienie z rezerwy celowej. Ministerstwo Finansów zdecydowało o tym 30 listopada br.

Trybunał Konstytucyjny zgodził się z wnioskiem Prokuratora Generalnego. Nałożenie okresowej kary finansowej lub ryczałtu za niezastosowanie się do orzeczonego środka tymczasowego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - na polski rząd, jako państwo członkowskie UE, jest niezgodne z polską Konstytucją. Przedstawiciel marszałka Sejmu poprosił o odroczenie rozprawy i czas na zajęcie stanowiska przez nowy parlament, ale TK nie uwzględnił wniosku.

Co nowego wniósł wyrok TSUE z 7 grudnia 2023 r.? W zasadzie nic, po prostu zawraca polskie sądy z błędnej drogi, którą wiele z nich przez ostatnie dwa lata podąża. Chodzi o brak związania konsumenta abuzywnym postanowieniem i bezskuteczność (nieważność) umowy, która bez tego postanowienia nie może obowiązywać od chwili jej zawarcia, a nie od późniejszego zdarzenia - piszą adwokaci: dr Anna Dombska oraz Marcin Szymański.

Przywracając praworządność, podnosząc niewłaściwe powołanie neosędziów trzeba uwzględniać nie tylko interes powoda/pozwanego ale także interes publiczny. Problem powinien być rozwiązany legislacyjnie, by do sądów nie "wróciły" miliony podważonych spraw - przestrzegają prawnicy. Nie mają wątpliwości, że bez pewnych zabezpieczeń, każdy adwokat i radca prawny będzie rozważać taki krok, ze względu na dobro klienta.

Lekarski sąd odwoławczy słusznie nie widział potrzeby powołania nowych biegłych do oceny prawidłowości badania piersi przez obwinionego - tym bardziej, że w składzie orzekającym zasiadali sami lekarze, mający wiedzę medyczną – orzekł Sąd Najwyższy. Tym samym potwierdził, że lekarz medycyny pracy nieprawidłowo przeprowadzonym badaniem naruszył godność i intymność pacjentki.

Prokuratorzy kują żelazo póki gorące i nie odpuszczają w sprawie swoich wynagrodzeń. Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP apeluje do większości sejmowej o przywrócenia praworządności w kształtowaniu wynagrodzeń prokuratorów i sędziów. Chodzi o to, aby były one wyliczane na podstawie ustaw ustrojowych, a nie tak jak było praktykowane od 2021 r. - na podstawie ustawy okołobudżetowej.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, rozstrzygnie we wtorek, 12 grudnia br., sprawę przeciwko Polsce wytoczoną przez pięć polskich par tej samej płci, które domagają się prawnego uznania ich związków. Wyrok Trybunału będzie z pewnością pozytywny dla tych par, ale mogą one długo czekać na jego wykonanie, bo rząd niektórych wyroków nie uznaje i odmawia wypłaty zasądzonych odszkodowań.

Przywrócenie praworządności w wymiarze sprawiedliwości wymaga zdecydowanych działań, a priorytetem powinny być zmiany w tych organach, które są niekonstytucyjne i nadal szkodzą systemowi prawa - uważają uczestnicy konferencji "Wymiar Sprawiedliwości w Polsce, perspektywa na najbliższą przyszłość". Są też tacy, którzy doradzają rozsądek i wskazują, że "naprawa" nie można łamać Konstytucji oraz legitymizować wyższą konieczność narzędzi, które ją naruszają.

Posłowie i senatorowie – nowi członkowie Krajowej Rady Sądownictwa postanowili donieść do prokuratury na uchwałę KRS w sprawie wykonania wyroku Trybunału w Strasburgu Wałęsa przeciwko Polsce. Przewodnicząca KRS Dagmara Pawełczyk-Woicka (na zdjęciu) tłumaczy, że wydano opinię, która powtórzyła uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie prawa do sądu i sprawiedliwego procesu, co wiąże się z niezawisłością sędziowską.

Rażąco niewspółmierna kara oznacza nie dającą się zaakceptować dysproporcje między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą czyli wystąpienie dysproporcji w należytej realizacji celów zapobiegawczych i wychowawczych – uważa Sąd Najwyższy. Dlatego uznał, że kara finansowa dla adwokata wprowadzającego w błąd klientkę przez prawie 3 lata - jest słuszna.

W czwartek, 7 grudnia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że sankcja nieważności nieuczciwego zapisu umowy nie może być uzależniona od złożenia przez konsumenta dodatkowego oświadczenia. To sądy krajowe są zobowiązane do stwierdzenia z urzędu, że umowa zawiera nieuczciwy warunek i wyłączenia takich warunków umowy z obrotu. TSUE naprawił błędy Sądu Najwyższego - wskazują prawnicy frankowi. Ci reprezentujący banki uważają inaczej. Dla nich to orzeczenie nie jest przełomowe.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w pełnym składzie sędziowskim wydała uchwałę w sprawie ważności referendum ogólnokrajowego, które odbyło się z 15 października br. wraz z wyborami do Sejmu i Senatu. Był to historyczny akt, który wzbudził liczne protesty. Najwięcej wątpliwości wzbudziło informowanie wyborców przez członków obwodowych komisji o możliwości odmowy wzięcia udziału w referendum. SN uznał, że nie była to agitacja polityczna.

Prezydent RP Andrzej Duda 6 grudnia 2023 r. wręczył w Pałacu Prezydenckim 76 kolejnych nominacji sędziowskich i asesorskich. Sąd Najwyższy uzupełniono o sześciu sędziów, do Naczelnego Sądu Administracyjnego powołano dwóch. To osoby rekomendowane przez Krajową Radę Sądownictwa, która została uznana przez Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu za upolitycznione ciało, wadliwie powołane przez parlamentarzystów.

To pierwsza taka sprawa o zbrodnie komunistyczne, stawiająca sędziego Sądu Najwyższego przed tym sądem z podejrzeniem udziału w wydaniu postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, nie zaś wyroku skazującego. Chodziło o zatwierdzenie aresztu wobec czterech działaczy związku zawodowego „Solidarność” w stanie wojennym, w 1982 roku.

Od września br. orzekanie przez jednego sędziego w apelacjach stało się normą, a wyjątkiem są np. sprawy, które w I instancji rozpatrywał skład trzech sędziów lub te, w których wartość przedmiotu zaskarżenia przekroczą milion złotych. Jest też oczywiście furtka - o składzie trzyosobowym może też zdecydować prezes sądu, ze względu na zawiłość lub precedensowy charakter. Pełnomocnicy i sędziowie uważają, że to powinno zostać zmienione, bo uderza w prawo do sądu i jednolitość orzecznictwa.

Z Centrum Cyfryzacji Obsługi Wydruku każdego dnia wysyłanych jest około 120 tys. przesyłek sądowych, które w świetle obowiązujących przepisów nie wymagają podpisu. Po zmianach legislacyjnych można byłoby wysyłać w ten sposób również pozostałe przesyłki. Korzyści jakie płyną z centralnego wydruku to oszczędności finansowe, czasowe i te dotyczące zasobów ludzkich - mówi Leszek Kędzior, dyrektor Sądu Apelacyjnego w Katowicach, zarządzający Centrum.

Sejm powinien w pierwszej kolejności podjąć uchwały usuwające z systemu prawnego te powołujące sędziów dublerów do Trybunału Konstytucyjnego. Te osoby powinny zostać uznane za takie, które nigdy nie były sędziami Trybunału, nie przejdą więc w stan spoczynku, ale nie będą też zwracać wynagrodzeń. Dalej będzie jednak trudniej, bo uporządkowanie sytuacji w TK to też kwestia orzeczeń wydanych przez niewłaściwy skład sędziowski, nie powinny być całościowo uznane za nieważne - takie wnioski płyną z debaty dotyczącej przyszłości Trybunału.