Krzysztof Sobczak

Spór o wykorzystywanie w postępowaniach karnych dowodów zebranych bezpośrednio lub pośrednio z naruszeniem prawa wchodzi w nową fazę. Po wprowadzonym dużą reformą procedury z 2013 r. zakazie i jego cofnięciu w 2016 r., teraz rząd przyjął projekt Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która proponuje powrót do wersji sprzed 2016 roku. Czy przyniesie on istotną zmianę i zniknie problem używania przez prokuratorów i sądy tzw. owoców zatrutego drzewa?

Gdy już Krajowa Rada Sądownictwa działać będzie zgodnie z konstytucją, prawem każdego sędziego będzie wzięcie udziału w konkursie na wolne stanowisko w sądzie wyższej instancji – twierdzi Bartłomiej Przymusiński, prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”. I dodaje, że będzie zachęcał do tego sędziów, którzy nie chcieli uczestniczyć w konkursach przed obecną KRS, ale ostrzega przed zapowiedzią Karola Nawrockiego, że nie będzie nominował i awansował sędziów, którzy "godzą w porządek konstytucyjno-prawny RP”.

Jeśli proponowane przez rząd zmiany w procedurze karnej wejdą w życie, do uznania osoby za podejrzaną, a tym samym objętą związanym z tym statusem gwarancjami, nie będzie potrzebne formalne postawienie jej zarzutów. Wystarczą do tego czynności organów procesowych skierowane na ściganie określonej osoby. Propozycja spotkała się z poparciem prawników występujących jako pełnomocnicy podejrzanych, ale prokuratorzy uznają ją za błędną i niebezpieczną.

Wyeliminowanie stosowania tymczasowego aresztowania w sprawach o drobne przestępstwa, ograniczenie możliwości powoływania się na zagrożenie surową karą czy uzależnianie przedłużania aresztu od postępów w śledztwie, mogą prowadzić do ograniczenia stosowania tego najsurowszego środka zapobiegawczego - twierdzi prof. Jarosław Zagrodnik z Uniwersytetu Śląskiego, radca prawny specjalizujący się w sprawach karnych. Uważa jednak, że najbardziej kontrowersyjna przesłanka, jaką jest zagrożenie surową karą, powinna być z kodeksu usunięta.

Najważniejsze rozwiązania projektu nowelizacji procedury karnej należy ocenić negatywnie, a niektóre z nich stanowią wręcz zagrożenie dla efektywnej pracy dochodzeniowo-śledczej w zakresie ścigania przestępstw – twierdzi prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. Za najgroźniejsze rozwiązanie uznaje propozycję dotyczącą momentu uznania osoby za podejrzanego.