Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie może iść tak daleko, aby stało się równoznaczne z jej pozbawieniem, gdyż nie ma ono charakteru penalnego. A o zakresie uprawnień oraz obowiązków drugiego z rodziców decyduje ocena sądu, które z rodziców, ze względu na interes dziecka, ma lepsze warunki do sprawowania władzy rodzicielskiej. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej ma wkrótce potwierdzić to założenie.

Choć w ostatnich latach zmieniono przepisy i zreorganizowano system pieczy zastępczej, kontrola Najwyższej Izby Kontroli pokazuje, że w wielu domach dziecka na Podkarpaciu wciąż zawodzi system. Brakuje terapii, rzetelnych diagnoz, wsparcia psychologicznego. Ponadto nie zawsze sprawdza się, czy personalia osób pracujących z dziećmi nie znajdują się w rejestrach karnych.

W ubiegłym roku apteki wystawiły prawie 53 tysiące recept na antykoncepcję awaryjną. Najczęściej sięgały po nią kobiety w wieku 19-40 lat, które odpowiadały za 69 proc. wszystkich recept. Co piąta recepta trafiła do pacjentek po czterdziestce, nie sprawdziły się zaś obawy, że nastolatki będą korzystały z nich najczęściej i bez żadnej kontroli.

Prawnicy dyskutujący o tej formie męskiej antykoncepcji skupiają się głównie na jej aspektach prawnokarnych, ale pojawiają się kwestie prawa rodzinnego i podatkowego. Nie ma natomiast poważnych prób kompleksowego uregulowania wazektomii w oddzielnej ustawie. Kliniki medyczne zabezpieczają się zaś przed ewentualnymi roszczeniami pacjentów w szczegółowych umowach.

Polska zmieni wzór aktu małżeństwa, zastępując określenia „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego umożliwi transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. To wykonanie wyroku TSUE i dostosowanie prawa do ustawy krajowej i do prawa UE.

Ponownie wraca sprawa penalizacji uporczywego utrudniania kontaktów z dzieckiem - tym razem chodzi o projekt poselski Konfederacji. Zakłada on karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku za "uporczywe uchylanie się od wykonania" orzeczonych przez sąd albo ustalonych w ugodzie sądowej lub zawartej przed mediatorem kontaktów. Przewiduje również zabezpieczenie w postaci terapii dla rodzica, który je utrudnia. Prawnicy mają wątpliwości m.in. dotyczące spraw z przemocą domową w tle.

Przepisy dotyczące zgłaszania do ubezpieczeń zdrowotnych nie nadążają za dynamicznymi zmianami społecznymi - coraz więcej jest niesformalizowanych relacji i dzieci z takich związków, są rodziny patchworkowe, związki partnerskie, konkubinaty, a nawet małżeństwa jedynie wyznaniowe oraz związki na odległość. Przepisy ubezpieczeniowe powinny więc być bardziej elastyczne i umożliwiać szersze zgłaszanie do ubezpieczeń zdrowotnych, gdyż obecnie w wielu przypadkach życiowi partnerzy są traktowani jako osoby zupełnie obce, choć w realnym świecie to bardzo bliscy sobie ludzie – zwraca uwagę nasz Czytelnik.

Ciężko chora staruszka chce trafić do domu pomocy społecznej położonego blisko jej siostry, ale sto kilometrów od miasta, w którym wcześniej mieszkała. Sędziowie uznali emerytkę za bezdomną i wskazali, że o jej losach zdecydują urzędnicy z ostatniego miejsca zamieszkania. Nie ma znaczenia lokalizacja DPS, ani adres najbliższej rodziny bądź doradcy tymczasowego wyznaczonego emerytce przez sąd.

Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Nie związki partnerskie, a umowa zawarta u notariusza i status osoby najbliższej - to nowy pomysł koalicji rządzącej na uregulowanie związków jednopłciowych, do czego zobowiązuje Polskę orzecznictwo TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W zmodyfikowanym projekcie zrezygnowano z wizyty w urzędzie stanu cywilnego oraz z uwzględnienia partnera wśród uprawnionych do dziedziczenia ustawowego.

Sprawa zabójstwa 11-latki na nowo rozgrzała dyskusje nad tym, gdzie powinna zostać postawiona granica odpowiedzialności dzieci za czyny karalne. Tu warto przypomnieć, że już raz – w 2018 r. – rozważano jej obniżenie do lat 10. Krytyka ze strony pedagogów, psychologów, ale i stanowcze wystąpienie ówczesnego rzecznika praw obywatelskich Marka Michalaka skutecznie zniechęciły ówczesne Ministerstwo Sprawiedliwości do podejmowania tematu. Kilka lat później, na kanwie innej tragedii, zdecydowano, że już 14-latki będą mogły, jak dorośli, odpowiadać m.in. za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem.

Mają zostać podwyższone wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i specjalistycznych, wprowadzone miesięczne dodatki stażowe za wieloletnie pełnienie takich funkcji, urealniona możliwość urlopu oraz stworzona możliwość pełnienia przez organizacje pozarządowe roli organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej. Będą też zmiany w procedurach adopcyjnych - m.in. w celu ukrócenia praktyk poszukiwania dzieci bez pośrednictwa ośrodków adopcyjnych. Projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw jest już w wykazie prac legislacyjnych rządu.

Proponowane w nowelizacji procedury cywilnej skrócenie terminów zaskarżenia orzeczeń sądu wydanych w trybie Konwencji haskiej do trzech dni w przypadku zażalenia i siedmiu przy apelacji, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nie znajduje uzasadnienia i stanowi nadmierny i nieproporcjonalny rygor procesowy, ograniczający prawo do zaskarżania orzeczeń, a tym samym konstytucyjne prawo do sądu.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie chce, by Sąd Najwyższy uchylił immunitet sędziowski Łukaszowi Piebiakowi, byłemu wiceministrowi sprawiedliwości. Jest on podejrzewany o posłużenie się podrobionym testamentem. Zdaniem Stowarzyszenia Prawnicy dla Polski to „politycznie motywowana próba dyskredytacji”.

W czerwcu 2025 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przyjęła projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), który zakłada całkowite zniesienie możliwości orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego w postępowaniach o rozwód i separację oraz jednoczesną zmianę zasad alimentacji na rzecz ekonomicznie słabszego małżonka - piszą adwokat Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, aplikantka radcowska w RESIST Rezanko Sitek.

W trzecim kwartale 2026 r. ma być gotowy projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wprowadzający do prawa polskiego pojęcie i definicję pieczy współdzielonej. Zgodnie z założeniami, które znalazły się już w wykazie prac legislacyjnych rządu, sąd, pozostawiwszy władzę rodzicielską obojgu rodzicom, będzie powierzał im sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem naprzemiennie w powtarzających się, ale niekoniecznie w takich samych okresach. Priorytetem ma być zawsze dobro dziecka.

Wiele tematów tzw. światopoglądowych nadal nie zostało uregulowanych w polskim porządku prawnym. Chodzi tu nie tylko o ustawę o związkach partnerskich, ale też np. kwestie ubezwłasnowolnienia – prace nad ustawą nadal trwają, mowę nienawiści czy represje za niesienie pomocy humanitarnej na granicy polsko-białoruskiej. A przecież ochrona prawa człowieka to też bezpieczeństwo, o czym władza nie powinna zapominać – mówi w rozmowie z Prawo.pl adwokat Jarosław Jagura, laureat I miejsca w konkursie Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra 2025.

Coraz więcej małżonków decyduje się m.in. na rozdzielność majątkową. Jak podkreślają notariusze, to dobre rozwiązanie np. wtedy, gdy prowadzą firmy i chcą być niezależni w finansowych decyzjach. Warto jednak pamiętać o kilku istotnych kwestiach - po pierwsze, rozdzielność obowiązuje na przyszłość i od momentu jej podpisania, a w przypadku śmierci współmałżonka, jeśli nie sporządził testamentu, nie zmienia kolejności dziedziczenia ustawowego. Tak więc małżonek dziedziczy, a jeśli jest testament i został w nim ze spadku wykluczony, może ubiegać się o zachowek.

Zakwestionowanie ojcostwa jest w Polsce trudne, ale Europejski Trybunał Praw Człowieka wziął pod uwagę wyjątkowo przewlekły czas trwania postępowań kwestionujących domniemanie ojcostwa, które wyniosły prawie 15 lat. Sąd polski zaś nie podjął decyzji co do zasadności wniosku o uznanie ojcostwa, dopóki dzieci nie osiągnęły pełnoletności. Dlatego zasądził 20 tys. euro na rzecz skarżącego.

Rząd w Madrycie przyznaje tamtejsze obywatelstwo chętnym 54 dzieciom i 117 wnukom żołnierzy walczących w wojnie domowej 1936-1939 po stronie republikańskiej. Właśnie takie dokumenty otrzymało kilkoro Polaków, ale nie wystarczy wykazać samo pokrewieństwo z którymś z weteranów, aby królewskim dekretem dostać imiennie czerwono-żółty paszport. Trzeba jeszcze być zasłużonym dla demokracji.