Zmiany w Krajowej Radzie Sądownictwa mają być jednym z pierwszych etapów przywracania praworządności w wymiarze sprawiedliwości. Sejm wybrał już nowych członków KRS spośród posłów, a w następnym tygodniu ma zająć się kwestią odwołania jej obecnego sędziowskiego składu. Już jednak pojawiają się wątpliwości czy powinno to nastąpić sejmową uchwałą, czy trzeba przygotować ustawę. Nierozważny krok może pogłębić kryzys w wymiarze sprawiedliwości.

Artykuł 17 ustawy zmieniającej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r., jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji – orzekł w środę Trybunał Konstytucyjny. Jak ustalił serwis Prawo.pl, orzeczenie dotyczy 97 tys. osób a koszt wypłaty wyrównania w 2024 r. szacowany jest na 258 mln zł.

W marcu 2024 r. wejdą w życie zmiany procedury cywilnej umożliwiające przeprowadzenie dowodu na odległość w ramach e-rozprawy i pod warunkiem, że jego charakter się temu nie sprzeciwia. Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do opiniowana projekt rozporządzenia w tym zakresie. Zgodnie z nim, sądy będą musiał mieć wykazy urządzeń gwarantujących poufność i integralność przekazu telekomunikacyjnego. Co więcej, będą prowadzone harmonogramy dostępności uwzględniające np. rezerwacje.

„Porozmawiaj z notariuszem o zmianach w prawie spadkowym i ich skutkach” – tak brzmi temat 14. już edycji Dnia Otwartego Notariatu, który odbędzie się w najbliższą sobotę, 18 listopada, w godzinach 10-16. Notariusze w 19 miastach w Polsce będą udzielali bezpłatnych informacji prawnych stacjonarnie w wyznaczonych lokalizacjach, telefonicznie, na czacie oraz w trakcie streamingu na żywo.

Posłowie Kamila Gasiuk-Pihowicz, Robert Kropiwnicki, Tomasz Zimoch i Anna Maria Żukowska zgłoszeni przez większość parlamentarną będą nowymi członkami Krajowej Rady Sądowniczej. Czterech kandydatów zgłoszonych przez Prawo i Sprawiedliwość nie uzyskało poparcia Sejmu.

Konflikt między prawem europejskim a krajowym prezes Maciej Nawacki rozstrzygnął według orzeczenia polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego odmówiła podjęcia uchwały uchylającej immunitet prezesowi Sądu Rejonowego w Olsztynie. Został on oskarżony przez sędziego Pawła Juszczyszyna o przekroczenie uprawnień, nadużycie obowiązków oraz złośliwe i uporczywe naruszanie prawa pracownika.

W Sądzie Najwyższym wdrożono procedurę usunięcia z funkcji 15 ławników Sądu Najwyższego, w tym pięciu członków Rady Ławniczej - za rzekome niewypełnianie obowiązków na wniosek I Prezes. We wtorek, 14 października, odbędą się przesłuchania ławników, którzy odmówili orzekania z sędziami wadliwie powołanymi do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Odpowiedzialności Zawodowej.

Sąd Najwyższy nie może wkraczać w ustawowe kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa i oceniać, czy odwołujący się sędzia, który ukończył 65 rok życia ma nadal sprawować swoją funkcję, lecz jedynie bada, czy decyzja Rady nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie ma tu znaczenia efektywność pracy sędziego ani to, jak wypada na tle innych sędziów, albo ile urlopu wykorzystał – orzekła Izba Kontroli Nadzwyczajnej SN.

Publiczne pomawianie jednego lekarza przez drugiego jest złamaniem etyki zawodu – orzekł Sąd Najwyższy i utrzymał w mocy karę upomnienia dla lekarski zarzucającej innej lekarce błąd medyczny. Jednak tego błędu nie potwierdzili biegli. Także prokurator nie dopatrzył się popełnienia przestępstwa. Natomiast sąd cywilny orzekł, że obwiniona lekarka naruszyła dobra osobiste pomawianej.

Przepisy, które weszły w życie 15 listopada rozszerzają katalog przyczyn prowadzących do niegodności dziedziczenia. Objęte mają zostać nim osoby, które uporczywie uchylają się wobec spadkodawcy od obowiązku alimentacyjnego oraz od wykonywania obowiązku pieczy. Co ważne, stwierdzić musi to sąd, a podstawą będą choćby skazania za niealimentację. Trzeba będzie też sprawdzić, czy nie było przebaczenia.

Jak w praktyce wygląda zrzeczenia się dziedziczenia oraz kwestia zachowka po nowelizacji kodeksu cywilnego dotyczącej fundacji rodzinnej, jakie są zasady dokumentowania otwarcia i ogłoszenia testamentu przez notariusza poświadczającego dziedziczenie - te i inne kwestie związane z ostatnimi zmianami w prawie zostaną omówione podczas zbliżającej się konferencji "Prawo spadkowe - notariusz wobec wyzwań współczesności".

Sądy mają być wolne od nacisków politycznych, prokuratura niezależna i apolityczna. Zapewniona ma być też legalność funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa konstytucyjnego - wynika z podpisanej w piątek umowy koalicyjnej. Zadeklarowano też m.in. podwyżki dla pracowników sądów i prokuratury. Związkowcy już przypominają, że mowa była o 20 proc. - czego w umowie koalicyjnej nie ma.

Sędzia nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego, ani prowadzić działalności publicznej, niedającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów - wskazała w uchwale z 10 listopada Krajowa Rada Sądownictwa. Jej stanowisko dotyczyło prowadzenia działalności publicznej sędziów w okresie kampanii wyborczej.

Zawieszenie w czynnościach prokuratora musi mieć ważną i uzasadnioną przyczynę, gdyż jest daleko idącą ingerencją w prawa pracownicze i prawa do wykonywania służby – stwierdził Sąd Najwyższy. Izba Odpowiedzialności Zawodowej odmówiła więc dalszego zawieszenia w obowiązkach służbowych prokurator Małgorzaty Mróz z Prokuratury Rejonowej Warszawa-Żoliborz.

W czwartek, 9 listopada Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, orzekł, że producenci samochodów mają obowiązek udostępnić wszystkie informacje dotyczące ich naprawy i konserwacji. Nie musi to się odbywać przy pomocy interfejsu bazy danych, pozwalającego na zautomatyzowane zadawanie pytań i pobranie wyników. Niemniej ich format musi nadawać się do bezpośredniego elektronicznego przetwarzania.

Ministerstwo Sprawiedliwości uruchomiło procedurę wyłonienia członków Zespołu do Spraw Ochrony Małoletnich. Ich kadencja to cztery lata a jednym z pierwszych zadań będzie wypracowanie standardów ochrony małoletnich, które już od 15 lutego 2024 r. mają obowiązywać m.in. we wszystkich szkołach, ale także placówkach zajmujących się opieką nad dziećmi. To wynika z tzw. ustawy Kamilka, która ma zwiększyć ochronę dzieci pokrzywdzonych przemocą.

Określenie ustawą okołobudżetową na 2023 r. podstawy wynagrodzenia sędziów narusza gwarancje niezawisłości sędziowskiej i godności sprawowania urzędu - orzekł Trybunał Konstytucyjny. Na wyrok czekali i sędziowie, i prokuratorzy. Rząd bowiem "okołobudżetówką" ustala od kilku lat podstawę wynagrodzeń sędziów, prokuratorów i m.in. referendarzy - mimo że kwestie te uregulowane są w ustawach ustrojowych. Prawnicy oceniają, że ten wyrok może oznaczać kolejną falę pozwów.

Kolegium Sądu Najwyższego nie zaopiniowało prezydenckiego projektu nowelizującego regulamin SN. Zakłada on m.in. obniżenie liczby sędziów potrzebnych do przyjęcia uchwały całego sądu z 2/3 do połowy. Powodem było to, że stawiło się jedynie ośmioro spośród szesnaściorga członków Kolegium Sądu Najwyższego. Nie stawili się "starzy" sędziowie, według których nowy regulamin ma służyć odwróceniu kierunku uchwały trzech izb SN ze stycznia 2020 r.

Sąd Najwyższy w ostatnim czasie kilkukrotnie odnosił się do kasacji przypominając, że nie może ona opierać się o zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, nie może być również wnoszona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary. Zaznacza, że pojęcie orzekania "co do kasacji" odnosi się nie tylko do orzekania w przedmiocie jej merytorycznej zasadności, ale też do orzekania w kwestiach okołokasacyjnych, w tym takich, które "blokują" dostęp do tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

W odstępie kilkunastu lat ten sam sąd wydał dwa prawomocne postanowienia o nabyciu spadku po tej samej osobie, odmiennie regulujące kwestię dziedziczenia. W pierwszym stwierdzono nabycie spadku w całości przez żonę spadkodawcy na podstawie testamentu, w drugiem zaś, że z mocy ustawy syn, córka i żona zmarłego. RPO wnosi skargę nadzwyczajną podnosząc, że doszło do naruszenia zaufania obywateli do państwa.