W 2024 roku wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności nie wydały nawet połowy decyzji o poziomie potrzeby wsparcia z wniosków, które wpłynęły. Urzędy zostały zasypane wnioskami obywateli, ale nie zostały odpowiednio na to przygotowane. Brakuje ludzi, biur, zaplecza technicznego. Teraz resort rodziny chce, aby to wojewodowie wprowadzili plany naprawcze, aby decyzje wydawane były w terminie.

Mąż nie mógł otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad niezdolną do samodzielnej egzystencji żoną, gdyż sam jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepis, który stał się podstawą takiej decyzji.

Do dodatku dopełniającego nie są uprawnione osoby z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Taka sytuacja różnicuje osoby często z takimi samymi niepełnosprawnościami, ale z innym czasem ich nabycia – przed osiągnięciem pełnoletniości lub już po ukończeniu 18 lat. Resort rodziny przygotował projekt ustawy o dodatku dopełniającym dla osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale nie może on jeszcze zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.

NSA orzekł, że po upływie sześciu miesięcy od podpisania przez pracodawcę sprawozdania z audytu przeprowadzonego przez Krajową Administrację Skarbową, przedawnia się prawo prezesa PFRON do wszczęcia postępowania w sprawie wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jeżeli ta korzystna dla pracodawców linia orzecznicza się utrzyma, można zapewne spodziewać się zmiany przepisów poprzez literalne wyłączenie stosowania art. 165 par. 1 ordynacji podatkowej do wpłat na PFRON – pisze radca prawny Anna Pałecka-Błaszczyk.

Zasady przyznawania młodzieżowych stypendiów dla sportowców z niepełnosprawnością ustalane przez samorządy są zróżnicowane. Stypendia są często niższe niż dla pełnosprawnych sportowców, co może prowadzić do nierównego traktowania. Zdarzają się nawet sytuacje przenoszenia się zawodników do klubu w innej gminie, gdzie stypendia są przyznawane na takich samych zasadach jak pełnosprawnym zawodnikom. Problem mogą rozwiązać sportowe organizacje parasolowe.

Niektóre ośrodki pomocy społecznej uznają orzeczenia wydane przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności za ostateczne, mimo, że zostały one zaskarżone do sądu. Wstrzymują wtedy wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego. Chodzi o różną interpretację jednego z przepisów ustawy o rehabilitacji, który obowiązuje od sierpnia ubiegłego roku. Orzecznictwo nie jest jeszcze ugruntowane i nie ma jednolitej praktyki, przepisy są więc różnie interpretowane przez poszczególne ośrodki.

Niepełnosprawność i niezdolność do pracy to dwa zupełnie odmienne orzeczenia, wydawane przez różne instytucje i w innym celu. Warto o tym pamiętać, by wiedzieć, gdzie uzyskać dane orzeczenie oraz z jakich świadczeń czy ulg można korzystać - przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Skarbówka zgadza się, co do zasady, by osoba mająca orzeczenie o niepełnosprawności odliczyła wydatki na zakup i montaż klimatyzacji we własnym mieszkaniu. Trzeba jednak udowodnić, że taki wydatek ma związek z sytuacją zdrowotną danej osoby. Ne wystarczy, że poprawi jej samopoczucie. Według ekspertów, podatnik korzystający z ulgi rehabilitacyjnej powinien mieć zaświadczenie lekarskie, że przy danej chorobie niewskazane są upały.

Z moich kontaktów z użytkownikami AAC wynika, że wizyty lekarskie stresują ich podwójnie. Z jednej strony przychodzą z problemem zdrowotnym, a z drugiej strony dochodzi jeszcze obawa o to, jak zostaną potraktowani. Nie każdy lekarz widzi w pacjencie z niepełnosprawnością partnera do rozmowy – mówi w rozmowie z Prawo.pl Paulina Rutka, neurologopeda i psycholog, prezeska Fundacji GenerAACja na rzecz Zawsze Dostępnej Komunikacji (AAC) i Technologii Wspomagającej (AT).

Świadczenie pielęgnacyjne jest przychodem matki lub ojca, a nie dziecka z niepełnosprawnością, które jest na utrzymaniu rodzica, który się nim opiekuje. Dlatego przychodu z tytułu świadczenia nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu osoby z niepełnosprawnością, dzięki czemu rodzic może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej. Taką interpretację indywidualną od dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej otrzymała jedna z matek.

Po waloryzacji dodatku dopełniającego do renty socjalnej będzie on nieznacznie wyższy. Wnioski już można składać, ale będzie wypłacany dopiero od maja z wyrównaniem. Będzie wypłacany razem z rentą socjalną i co roku waloryzowany. Nie ma on wpływu na kwotę świadczenia wspierającego, ale trzeba pamiętać, że wlicza się do dochodu, co może mieć szczególne znaczenie dla osób pracujących.

Osoby z niepełnosprawnościami, szczególnie te wymagające większego wsparcia przez całą dobę, mogą korzystać z mieszkalnictwa wspieranego, które realizowane jest w ramach projektów i programów. Problem zaczyna się, gdy obiekt trzeba utrzymać, a program i finansowanie się kończą. Pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami widzi potrzebę powstania ustawy o mieszkalnictwie, ale na razie droga do niej wydaje się bardzo odległa. A projekt przepisów już jest.

Długotrwałość postępowań wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności ws. wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, co ma liczne negatywne konsekwencje dla zainteresowanych, to najpoważniejszy problem ustawy o świadczeniu wspierającym – uważa RPO. Po uzyskaniu świadczenia wspierającego opiekun, poza obowiązkiem zwrotu świadczeń opiekuńczych, będzie musiał zwrócić koszty świadczeń zdrowotnych, z których korzystał w tym czasie. Rzecznik Praw Obywatelskich przekazał MRPiPS swoje uwagi do ustawy po roku jej funkcjonowania.

Jak informuje Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób z Niepełnosprawnościami, poprawia się tempo rozpatrywania wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON). Przewlekłość wydawania decyzji była niejednokrotnie w zeszłym roku przedmiotem interwencji rzecznika praw obywatelskich.

Osoba z niepełnosprawnością będzie mogła skorzystać albo z asystencji ustawowej, albo z asystencji w ramach programu rządowego. Będą one działały równocześnie – zapowiada pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami. Nie można będzie skorzystać z obu źródeł wsparcia jednocześnie. Tym bardziej konieczne wydaje się uporządkowanie zasad asystencji programowej. Samorządy bowiem tworzą własne regulaminy tej usługi, co różnicuje dostęp do niej w zależności od miejsca zamieszkania.

Gdy zakład pracy chronionej sprzeda przed końcem okresu amortyzacji budynek kupiony, zbudowany bądź wyremontowany z wykorzystaniem środków z jego funduszu rehabilitacyjnego, to musi odpowiednią część ceny z powrotem przekazać na ten specjalny fundusz. To poważnie ogranicza dysponowanie dużymi firmowymi pieniędzmi nawet na kilkadziesiąt lat, gdyż uzależnia wielkość wpłat od okresu amortyzacji i jej stawek.

Bank Gospodarstwa Krajowego zawiesił, póki co, nabór wniosków na niskooprocentowane pożyczki z Funduszu Dostępności na inwestycje zwiększające dostępność. Wyczerpały się bowiem środki finansowe. Kasa Funduszu ma być zasilona w pierwszym lub drugim kwartale tego roku. Uprawnione podmioty będą mogły zaciągnąć pożyczkę na korzystnych warunkach o wartości do 3 mln złotych.

Obowiązków pracowników powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności wciąż przybywa, brakuje kadry, rośnie frustracja, bo od lat czują się pomijani w dyskusjach nad systemem i niedoceniani finansowo. W grudniu pracownicy zespołów powołali związek zawodowy, który ma zadbać o ich interesy zawodowe. Ministerstwo rodziny nie zauważa tego problemu, choć deklaruje otwartość na rozmowy.

W 2025 r. budżet programu PFRON „Aktywny samorząd” wzrósł o 6 proc. w stosunku do roku ubiegłego. Wyższe są też kwoty dofinansowań, np. na wózek elektryczny można otrzymać blisko 900 zł więcej. Osoby pod opieką zespołu domowego leczenia tlenem mogą już wnioskować o dodatek do pokrycia kosztów energii elektrycznej. Powiaty mają czas do 28 lutego na złożenie wniosku o przyznanie środków w programie.

Ministerstwo rodziny informuje serwis Prawo.pl o zmianie koncepcji reformy systemu orzeczniczego, który ma się dokonać w ramach środków unijnych. Wciąż jednak niewiele więcej wiadomo na temat planowanych zmian. Z pieniędzy unijnych ma też powstać zupełnie nowa jednostka – inspektorat dostępności, który będzie monitorował i weryfikował wdrażanie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami.