Grzegorz Bebłowski

12 lipca 2026 r. polski system zamówień publicznych rozpoczął nowy rozdział. W życie weszły przepisy o certyfikacji wykonawców – rozwiązanie, które ma ograniczyć biurokrację, przyspieszyć postępowania i zwiększyć profesjonalizację rynku. Trudno polemizować z tym kierunkiem. Warto jednak zadać pytanie, czy nowy system rzeczywiście uprości udział w zamówieniach wszystkim wykonawcom, czy przede wszystkim tym największym – pisze Grzegorz Bebłowski, ekspert zamówień publicznych.

Polski system zamówień publicznych potrzebuje zmiany filozofii działania. Nie kolejnych formularzy, nowych obowiązków sprawozdawczych ani następnych wytycznych, instrukcji i poradników. Potrzebuje zmiany sposobu myślenia oraz profesjonalizacji zamówień publicznych. Bez tego nawet najlepsza strategia pozostanie jedynie deklaracją, bez realnego wpływu na praktykę - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

W praktyce zamówień publicznych, przystąpienie do postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą wciąż bywa traktowane przez wielu wykonawców jako formalny dodatek do sporu między odwołującym a zamawiającym. Część firm przystępuje na wszelki wypadek, ograniczając się do krótkiego pisma i biernej obecności na rozprawie. Tymczasem rzeczywistość procesowa wygląda dziś zupełnie inaczej - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Przez lata rynek zamówień publicznych nauczył się jednego hasła: konkurencja. Powtarzamy je podczas szkoleń, wpisujemy do odwołań, uzasadniamy nim decyzje zamawiających i wykonawców. W pewnym momencie stało się wręcz dogmatem, że podstawowym celem systemu zamówień publicznych jest zapewnienie uczciwej konkurencji. To nie do końca prawda. A może bardziej dosadnie - jest to jedno z największych uproszczeń funkcjonujących wokół Prawa zamówień publicznych.

Vendor lock-in brzmi jak modne hasło z branży IT. W praktyce jest jednak jednym z największych problemów współczesnych zamówień publicznych. Nie chodzi wyłącznie o sytuację, w której urząd korzysta z jednego systemu przez wiele lat. Chodzi o coś znacznie poważniejszego – o stopniowe uzależnianie zamawiającego od jednego wykonawcy, który jako jedyny zna kod, architekturę, integracje i sposób działania systemu - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Instytucja rażąco niskiej ceny od lat funkcjonuje w polskim systemie zamówień publicznych jako mechanizm mający chronić zamawiających przed ofertami nierealistycznymi ekonomicznie. W założeniu miała zapobiegać sytuacjom, w których wykonawca wygrywa przetarg dzięki nierealnej cenie, a następnie nie jest w stanie zrealizować zamówienia albo próbuje renegocjować warunki umowy - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Prawo zamówień publicznych nie ma dziś problemu z procedurą, lecz z podejmowaniem decyzji. System PZP drobiazgowo ocenia poprawność formalną czynności, ale ignoruje to, czy decyzja zamawiającego była racjonalna i uzasadniona w realiach rynkowych. W efekcie prawo, które miało chronić interes publiczny, zaczęło chronić samo siebie – procedury i dokumentację – nawet gdy prowadzą one do oczywistej nieefektywności rezultatów. Problem PZP nie polega zatem na nadmiarze kontroli. Problemem jest brak normatywnej ochrony racjonalnej decyzji - pisze Grzegorz Bebłowski.

Obowiązujący w Polsce model kontroli zamówień publicznych w praktyce częściej prowadzi do zachowawczości i bierności zamawiających niż do podnoszenia jakości i efektywności wydatkowania środków publicznych. System ten, oparty na kontroli ex post, formalizmie i rozproszonej odpowiedzialności, nie tylko nie zachęca do podejmowania racjonalnych decyzji, ale wręcz zniechęca do aktywnego i odpowiedzialnego zarządzania procesem zakupowym - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Krajowa Izba Odwoławcza miała być filarem skutecznej i szybkiej ochrony prawnej w zamówieniach publicznych. Miała gwarantować równowagę pomiędzy interesem wykonawców a sprawnością realizacji zadań publicznych. Dziś coraz trudniej bronić tezy, że ten model w obecnym kształcie jeszcze spełnia swoje zadanie. Przestój w KIO przestał być incydentem, stał się zjawiskiem systemowym - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

W Polsce potrafimy pisać projekty ustaw szybciej, niż jesteśmy w stanie przeczytać ich uzasadnienia. Wystarczy impuls polityczny, komentarz w mediach, nagłówki o aferze i już - kancelarie Sejmu pracują nocami, a eksperci dowiadują się o zmianach z internetu. To nie jest efekt uboczny, to mechanizm. Centralny Rejestr Umów stał się jednym z najjaskrawszych dowodów tej patologii — pisze Grzegorz Bełbowski, prawnik, który uczestniczył w tworzeniu ustawy na etapie rządowym.