Maria Dec-Kiełb

Obecne przepisy zniechęcają wiele aktywnych osób do angażowania się w działalność samorządową, w tym do kandydowania na radnych. Pokazały to ostatnie wybory samorządowe. Wielu kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miało problemy, aby skompletować listy kandydatów na radnych. Niektórzy mówią wprost: to przypominało polowanie.

Czy radni „dietetycy”, którzy nie przykładają się nadmiernie do realizacji obowiązków, już powinni zacząć się bać? Wszystko zależy od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, do którego Sejmowa Komisja do Spraw Petycji skierowała dezyderat w sprawie zmiany przepisów dotyczących zasad sprawowania mandatu radnego. Zmianom przeciwne są korporacje samorządowe. Sceptycznie podchodzą do nich eksperci.

Od lat na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego publikowane są treści niezgodne z obowiązującym prawem. To m.in. wzór umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych. Wprawdzie ministerstwo zastrzega, że zamieszczone materiały mają charakter pomocniczy, to urzędnicy odpowiedzialni za współpracę z instytucjami kultury w urzędach miejskich czy gminnych po wspomniany wzór chętnie sięgają. Ministerstwo już wie o problemie

Nadmiar sztucznego oświetlenia nocą jest problemem, szczególnie w dużych miastach. Zjawisko, które określa się mianem zanieczyszczenia światłem, ma negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Zdaniem obywateli, władze bagatelizują ten problem i nie podejmują żadnych działań prewencyjnych. Tymczasem potrzebne są zmiany prawa. Niestety, na razie w tym obszarze nie są planowane.

Przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego do Żandarmerii Wojskowej stanowią, że w pewnych sytuacjach kandydat nie jest powiadamiany o przyczynie zakończenia tego postępowania. RPO zwraca uwagę, że pozbawienie kandydata możliwości odniesienia się do przyczyn zakończenia postępowania kwalifikacyjnego budzi wątpliwości konstytucyjne, także z perspektywy prawa do sądu. Odmowa dostępu do służby pozostaje poza jakąkolwiek kontrolą.

Narasta problem braku kadr w przedszkolach. Gminy apelują do MEN o ułatwienie dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego, poprzez zmianę przepisów ich kształcenia. Swoje postulaty dotyczące edukacji przedszkolnej zamierza przekazać ministerstwu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty. Chce m.in. wyższych wynagrodzeń dla wychowawców i mniejszych grup dzieci.

Ani przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, ani rozporządzeń techniczno-budowlanych nie definiują pojęcia zanieczyszczenia światłem. Brak jest więc określonych norm jego emisji. Eksperci zwracają uwagę na coraz większy problem niekontrolowanego zanieczyszczenia sztucznym oświetleniem przestrzeni publicznej. Wskazują, co samorządy mogą zrobić, aby ograniczyć negatywne skutki. Rząd powinien pochylić się nad tym problemem.

Pracownicy samorządowych instytucji kultury chcą być wynagradzani na takich zasadach jak pracownicy samorządowi i nauczyciele. Domagają się przywrócenia „trzynastek” i zwiększenia wysokości odprawy emerytalnej z trzymiesięcznego do sześciomiesięcznego wynagrodzenia po 20 latach pracy. Takie postulaty przedstawiło Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorek Samorządowych Instytucji Kultury. Trzynastki kosztowałby około 500 mln zł.

Czy gmina może sprzedać węgiel poniżej kosztów zakupu? RIO w Kielcach odpowiada burmistrzowi jednej z gmin, że regionalne izby obrachunkowe nie mają kompetencji, by odpowiedzieć na to pytanie. Izba wskazuje jednak kierunek interpretacyjny Ministerstwa Aktywów Państwowych zaaprobowany przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych.

Z jednej strony doświadczenie samorządowe, z drugiej - często betonowanie lokalnych układów w gminach. Zgodnie z obowiązującym prawem wyborczym dla wielu wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, wygrana w wyborach będzie ostatnią kadencją u steru rządów. Organizacje samorządowe domagają się zniesienia dwukadencyjności, ale wśród samych samorządowców nie brak głosów, że dwie kadencje wystarczą, aby się wykazać.