Mirosław Ochojski

Od lat wskazuje się na problemy właścicieli nieruchomości przejmowanych na cele publiczne. Specustawy chronią głównie interes inwestorów, a niski standard ochrony prawnej wywłaszczanych budzi zdziwienie nawet wśród polityków, nie przekłada się jednak na zmiany legislacyjne. W obronie obywateli wielokrotnie występował Rzecznik Praw Obywatelskich, wskazując na możliwe naruszenia praw człowieka i obywatela. Gratuluję pani Mecenas Sylwii Gregorczyk-Abram objęcia odpowiedzialnej funkcji i przypominam o problemach, z którymi w procedurach wywłaszczeniowych mierzą się każdego roku dziesiątki tysięcy obywateli. Liczymy na społeczną wrażliwość i zaangażowanie w poszukiwanie systemowych rozwiązań – pisze Mirosław Ochojski, prokurent w Kancelarii Prawnej INLEGIS.

W maju niespełna rok temu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę o sygn. I OPS 1/24, która dawała nadzieję na ostateczne zamknięcie problemu z rozbieżnymi stanowiskami organów, w zakresie interpretacji tzw. zasady korzyści w postępowaniach o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie na cel drogowy. Jednak w październiku 2025 r. sędziowie NSA orzekający w sprawie o ustalenie odszkodowania zawiesili własne postępowanie i wnieśli o podjęcie nowej uchwały w analogicznym zakresie. To ważny i niebezpieczny krok w kierunku podważenia istotnej uchwały, podjętej zaledwie kilka miesięcy wcześniej - pisze Mirosław Ochojski.

W kwietniu br. minister rozwoju i technologii wydał decyzję, w której wskazał, jak prawidłowo należy stosować tzw. zasadę korzyści w przypadku wywłaszczenia nieruchomości pod drogę. To jedna z decyzji administracyjnych z ostatniego czasu, w których organ odwołuje się wprost do zapisów ustawy o gospodarce nieruchomościami - pisze Mirosław Ochojski, prokurent w kancelarii prawnej INLEGIS Kołodziej Nogala sp. k.

Zarówno wywłaszczenie, jak i szkoda planistyczna wywołują uszczerbek w majątku właściciela nieruchomości, które są skutkiem sprawowania władztwa publicznego. W obu przypadkach właściciel nieruchomości ma prawo żądać odszkodowania lub innego naprawienia szkody, przy czym każdej z sytuacji służy inny tryb dochodzenia. Rozwiązania te nie sprawiają jednak wrażenia intuicyjnych i prostych w stosowaniu przez zwykłego obywatela.

Założenia "lex knebel" należy postrzegać jako kontynuację wieloletniego trendu ograniczenia roli właściciela nieruchomości oraz społeczności lokalnej w podejmowaniu decyzji o inwestycjach publicznych. Czy strategiczne budowy nadal mają wymiar publiczny i służą społeczeństwu? A może państwo jest bytem o interesach konkurencyjnych w stosunku do swoich obywateli - zastanawia się Mirosław Ochojski, prokurent w Kancelarii Prawnej INLEGIS Kołodziej Nogala sp. k.