Beata Dązbłaż

Nowe świadczenie wspierające skierowane bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, świadczenie pielęgnacyjne na nowych i starych zasadach, a także przedłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności – to tylko niektóre zmiany w prawie dla osób z niepełnosprawnościami i osób je wspierających, które nastąpią w 2024 r. Przypominamy o najważniejszych z nich.

Nastolatek może sprzeciwić się, aby rodzic czy opiekun był obecny podczas jego badania medycznego. W dwóch przypadkach nawet medyk, który udziela świadczenia zdrowotnego takiemu pacjentowi może odmówić udziału osób bliskich przy badaniu. Musi jednak odnotować taką odmowę w dokumentacji medycznej.

Od 1 stycznia 2024 r. zakazana jest sprzedaż napojów energetycznych dzieciom i młodzieży do 18 roku życia. W ustawie zdefiniowano, że jest to napój będący środkiem spożywczym, ujęty w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, w którego "składzie znajduje się kofeina w proporcji przewyższającej 150 mg/l lub tauryna, z wyłączeniem substancji występujących w nich naturalnie".

Osoby z niepełnosprawnością, które od 1 stycznia 2024 r. będą ubiegać się o świadczenie wspierające, najpierw muszą uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Będzie ona wynikała m.in. z oceny funkcjonowania osoby w oparciu o określoną skalę przez skład ustalający. Decyzję będą wydawały wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

Już w pierwszy dzień po świętach powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały zasypane pytaniami o świadczenie wspierające i składanie wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W wersji papierowej można go bowiem złożyć także w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, który przekaże go do wojewódzkiego zespołu.

Od 1 stycznia 2024 r. dorosłe osoby z niepełnosprawnością, które w dużym stopniu są zależne od wsparcia innych, mogą wnioskować o świadczenie wspierające. To nowy rodzaj świadczenia, które jest skierowane bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością. Ma ono częściowo pokryć wydatki wynikające z jej szczególnych potrzeb. W zależności od ilości potrzebnego wsparcia, zróżnicowana będzie kwota świadczenia powiązana z kwotą renty socjalnej. Jednak nie zastąpi ono tej renty, a będzie wypłacane uprawnionym równolegle z nią.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami są potrzebne. Powiaty, którym przyjdzie realizować te zadania, wskazują, że prezydencki projekt zawiera wiele nieprecyzyjnych zapisów, które m.in. nie określają mechanizmu finansowania przez państwo i dotacji dla powiatów. Wątpliwości budzą też warunki przyznawania liczby godzin asystenta przez starostę czy miejsce, gdzie usługa może być wykonywana.

Od 15 grudnia nie działa Teleplatforma Pierwszego Kontaktu pod numerem telefonu 800 137 200. Uruchomiona przez Ministerstwo Zdrowia pod koniec maja 2021 r. miała odciążyć nocną i świąteczną pomoc lekarską oraz SOR-y. Jednak nie cieszyła się dużą popularnością, często pacjenci o niej po prostu nie wiedzieli.

W ciągu zaledwie 15 lat średnia wieku pielęgniarek wzrosła o prawie 10 lat, zaś średnia wieku położnych o ponad 8 lat - wynika z „Raportu o stanie pielęgniarstwa i położnictwa w Polsce”, opracowanego na zlecenie Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych. Już teraz średni wiek pielęgniarki wynosi niewiele ponad 54 lata, a położnej o niecałe 3 lata mniej. Do 2030 r. aż 65 proc. obecnie zatrudnionych pielęgniarek i 60 proc. położnych będzie w wieku uprawniającym do świadczeń emerytalnych.

Interniści i pediatrzy, którzy muszą ukończyć kurs medycyny rodzinnej, aby od 2025 r. kontynuować pracę w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Będą mogli zrobić to online. Jednak mają na to tylko przyszły rok, bo Ministerstwo Zdrowia nie planuje zmienić terminu wejścia w życie nowych przepisów.