Robert Horbaczewski

Od 21 maja obowiązują nowe przepisy o jakości wody pitnej, które wprowadzają dodatkowe obowiązki dla gmin, dostawców wody i właścicieli obiektów publicznych. Ustawa z 13 marca 2026 r., wdraża dyrektywę UE i nakłada m.in. obowiązek ocen ryzyka oraz nowych badań jakości wody. Pierwsze analizy mają zostać wykonane już do końca 2026 r., a pełny system zacznie działać do 2028 r. Eksperci ostrzegają, że wdrożenie może kosztować nawet 100 mld zł.

Choć sztuczna inteligencja coraz szerzej wkracza do administracji publicznej, wciąż brakuje jasnych zasad jej stosowania, bezpieczeństwa i informowania obywateli. Badanie Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska pokazuje, że problemem nie jest samo wykorzystanie AI, lecz brak transparentności i kontroli nad jej użyciem.

Do Sejmu trafił projekt ustawy posłów KO, która ma pozbawić osoby skazane mandatów w sołectwach i dzielnicach. Treść projektu dzieli ekspertów – jedni widzą konieczność zamknięcia luki prawnej i wzmocnienia standardów etycznych, inni podważają sens zmian i ostrzegają przed ograniczeniem praw wyborczych oraz stworzeniem nowych problemów w praktyce samorządowej.

Ratownicy wodni i strażacy, także ochotnicy, mogą wydawać już polecenia uczestnikom ruchu drogowego. Zmienią się też zasady wydawania zezwoleń na prowadzenie pojazdów uprzywilejowanych. 18 maja 2026 r. weszła w życie zasadnicza część przepisów nowelizacji Prawa o ruchu drogowym.

Do ceny biletów wstępu do parków narodowych w górach może zostać doliczona dodatkowa opłata na ratownictwo górskie. Środki trafią bezpośrednio do GOPR i TOPR. Resort klimatu zapowiada, że rozwiązanie zwiększy finansowanie służb bez uszczuplania budżetów parków. Takie zmiany przewidziano w projekcie nowelizacji ustawy o ochronie przyrody i innych ustaw.

Sejm przyjął w piątek poprawki Senatu do ustawy o ochronie przyrody, które zmieniają zasady płoszenia wilków, niedźwiedzi brunatnych i żubrów. W określonych sytuacjach, w stanie wyższej konieczności i przy działaniu na podstawie zezwolenia GDOŚ, zabicie lub nieumyślne okaleczenie zwierzęcia nie będzie wykroczeniem. Nowe przepisy mają doprecyzować odpowiedzialność prawną oraz zwiększyć bezpieczeństwo w miejscach, gdzie dzikie zwierzęta pojawiają się przy zabudowaniach, zwłaszcza w Bieszczadach. To odpowiedź na postulaty samorządów i rosnącą liczbę takich sytuacji.

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego proponuje gruntowną zmianę ustroju gmin w Polsce. Eksperci chcą rozdzielić funkcje polityczne i wykonawcze – wójt miałby zostać przewodniczącym rady, a zarządzanie przejąć profesjonalny sekretarz. To odpowiedź na narastającą od 2002 r. dominację jednoosobowej władzy w gminach. Koncepcja budzi jednak kontrowersje i pytania o skutki dla relacji między organami samorządu.

Do uzgodnień międzyresortowych trafił projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony, który dostosowuje przepisy do ostatnich zmian ustawowych. Kluczową nowością jest wprowadzenie do ewidencji informacji o tzw. punktach schronienia – nowej kategorii infrastruktury ochronnej.

Czy przewodniczący zarządów osiedli i dzielnic powinni otrzymywać świadczenie takie jak sołtysi? Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiada: zmian nie będzie. Resort, odpowiadając na interpelację posła Bartosza Romowicza, wskazuje na różnice w charakterze obu funkcji i podkreśla, że ustawa z 2023 r. miała konkretny cel – uhonorowanie roli sołtysa jako instytucji zakorzenionej w tradycji.

Gminy mogłyby wprowadzić nową opłatę od turystów – turystyczno-rekompensacyjną. Projekt zmian w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje jej pobór od osób nocujących w obiektach hotelarskich, podział wpływów między gminy, Polską Organizację Turystyczną i inkasentów oraz obowiązek zapewnienia turystom rekompensaty. Rozwiązanie ma zwiększyć dochody samorządów i poprawić finansowanie turystyki. To już druga inicjatywa poselska w tym zakresie w 2026 roku.