Nowa opłata turystyczno-rekompensacyjna – dla gmin źródło dochodów, dla turystów wydatek
Gminy mogłyby wprowadzić nową opłatę od turystów – turystyczno-rekompensacyjną. Projekt zmian w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje jej pobór od osób nocujących w obiektach hotelarskich, podział wpływów między gminy, Polską Organizację Turystyczną i inkasentów oraz obowiązek zapewnienia turystom rekompensaty. Rozwiązanie ma zwiększyć dochody samorządów i poprawić finansowanie turystyki. To już druga inicjatywa poselska w tym zakresie w 2026 roku.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie do systemu prawa opłaty turystyczno‑rekompensacyjnej. Jak wskazano w uzasadnieniu, obecna opłata miejscowa – ze względu na wysokie wymogi klimatyczne – utrudnia lub uniemożliwia jej pobór w części miejscowości turystycznych. Zdaniem posła Ireneusz Rasia, przedstawiciela wnioskodawców, nowa opłata ma stanowić narzędzie, które pozwoli gminom reagować w sposób adekwatny reagować na bieżące potrzeby – zarówno ich mieszkańców, jak i odwiedzających ich podróżnych.
Rozwój turystyki może bowiem generować nie tylko korzyści dla gmin i jej mieszkańców, ale także liczne problemy np. związane z zanieczyszczaniem i degradacją lokalnego środowiska naturalnego, których nie da się rozwiązać bez stosownych nakładów finansowych - przekonuje Ireneusz Raś.
Opłata turystyczna ma być odpowiedzią na te szanse i zagrożenia. Autorzy postulowanej opłaty wzorują się na podobnym mechanizmie funkcjonującym w państwach Unii Europejskiej: Niemczech, Francji, Austrii, Czech, Węgrzech, Hiszpanii.
Pobór opłaty w hotelach i innych obiektach
Zgodnie z projektem, opłata:
- będzie pobierana w drodze inkasa w obiektach hotelarskich oraz innych obiektach świadczących usługi noclegowe,
- obejmie osoby fizyczne przebywające w gminie dłużej niż dobę,
- będzie naliczana za każdą rozpoczętą dobę pobytu.
Z opłaty zwolnione byłyby:
- osoby przebywające w szpitalach,
- dzieci do lat 16,
- osoby objęte opłatą uzdrowiskową.
Czytaj też w LEX: Przesłanki wprowadzenia opłaty miejscowej i uzdrowiskowej >
Przewidywany podział wpływów z opłaty
Środki z opłaty mają być dzielone w określonych proporcjach:
- 80 proc. – dla gminy,
- 18 proc. – dla Polskiej Organizacji Turystycznej,
- 2 proc. – dla inkasenta.
Wpłaty mają trafiać do urzędu skarbowego do końca miesiąca, a ich dystrybucja ma następować kwartalnie.
Czytaj też w LEX: Odpowiedzialność inkasentów opłaty uzdrowiskowej >
Projekt przewiduje, że rada gminy będzie mogła wprowadzić opłatę tylko wtedy, gdy zapewni turystom rekompensatę (element rekompensaty ma odróżniać tę opłatę od podatku). Owa rekompensata ma a polegać w szczególności na przyznaniu turystom zniżek do instytucji kultury, obiektów sportu i rekreacji oraz innych usług o charakterze turystycznym.
Byłaby to taka forma karty turystycznej - tłumaczy Ireneusz Raś.
Sprawdź w LEX: Czy mieszkanka miejscowości uzdrowiskowej jest zwolniona z opłaty uzdrowiskowej? >
Rada gminy, określając w uchwale wysokość opłaty, będzie mogła ją uzależnić m.in. od:
- miejsca świadczenia usług,
- kategorii i rodzaju obiektu,
- wyposażenia miejsca świadczenia usługi,
- sezonowości.
Jednocześnie maksymalna stawka nie będzie mogła przekroczyć 35 proc. minimalnej stawki godzinowej ustalonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Czyli obecnie to kwota 10,99 zł, ale autorzy projektu szacują, że będzie to średnio 7 zł.
Czytaj też w LEX: Czy już czas na opłatę turystyczną? >
Ponad 700 mln zł na turystykę
Autorzy projektu szacują, że przy przyjęciu średniej kwoty w wysokości 7 zł, wpływy z opłaty turystyczno-rekompensacyjnej mogłyby wynieść w skali roku ponad 700 mln zł, z czego ok. 560 mln zł (80 proc. kwoty) trafiłoby do gmin. Pozostałe kwoty do Polskiej Organizacji Turystycznej (126 mln zł) oraz inkasentów, czyli przedsiębiorców świadczących usługi hotelowe (14 mln zł). Pieniądze te przeznaczone byłyby na wsparcie rozwoju turystyki, finansowanie infrastruktury i działań promocyjnych.
Czytaj też w LEX: Opłata miejscowa i uzdrowiskowa jako źródło dochodów lokalnych – analiza wysokości stawek na wybranych przykładach >
Kolejna inicjatywa poselska
Propozycja posłów PSL i Trzeciej drogi to kolejna inicjatywa poselska mająca zwiększyć dochody gmin turystycznych. Na początku roku posłowie Lewicy zaproponowali zastąpienie dotychczasowej opłaty miejscowej (klimatycznej), łatwiejszą do egzekucji opłatą turystyczną. Nowe rozwiązanie mogłoby objąć wszystkie gminy i miasta odwiedzane przez turystów, niezależnie od walorów krajobrazowych i klimatycznych. Projekt zmian ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk 2127), skierowany już do pierwszego czytania, zakłada:
- rezygnację z dotychczasowych kryteriów klimatycznych i krajobrazowych, dzięki czemu każda gmina będzie mogła wprowadzić opłatę turystyczną;
- możliwość wprowadzenia opłaty turystycznej jedynie dla wybranych miejscowości, jednostek pomocniczych gminy (np. sołectw, dzielnic, osiedli) lub jednostek niższego rzędu (np. osiedli tworzonych przez dzielnice w Warszawie);
- wprowadzenie, w przypadku gdy płatność za nocleg następuje za pośrednictwem pośrednika (np. przy użyciu strony internetowej lub aplikacji), obowiązku poboru i przekazania gminie opłaty turystycznej przez pośrednika;
- określenie maksymalnej wysokości stawki opłaty turystycznej na poziomie 25 proc. minimalnej stawki godzinowej za pracę;
- możliwość różnicowania wysokości stawek opłaty turystycznej:
- dla poszczególnych miejscowości, jednostek pomocniczych gminy lub jednostek niższego rzędu,
- w zależności od tego, czy płatność za nocleg następuje za pośrednictwem pośrednika.
Posłowie chcieliby, aby ta opłata weszła w życie już od 1 stycznia 2027 r. Więcej w tekście: Opłata turystyczna zamiast miejscowej.
