Aleksandra Partyk

Skarga na przewlekłość postępowania jest dotknięta brakiem formalnym, jeśli strona poprzestanie jedynie na wskazaniu, że bezczynność sądu ma polegać na zaniechaniu wyznaczenia rozprawy w określonym terminie - orzekł właśnie Sąd Najwyższy. Jak uzasadnił, potrzebne jest przedstawienie okoliczności świadczących o tym, że do takiej przewlekłości doszło.

Za życia spadkodawcy i przyszłego spadkobiercy może być zawarta umowa, której skutkiem będzie zrzeczenie się dziedziczenia. Warunkiem jest to, że zostanie sporządzona w formie aktu notarialnego. Na mocy takiego dokumentu spadkobierca, który go podpisał zostanie wyłączony od dziedziczenia ustawowego i straci prawo do żądania zachowku, do którego mógłby być uprawniony. Obejmuje to też jego zstępnych.

Mimo krytyki i apeli o nowelizację, od 14 marca pijany kierowca będzie mógł straci samochód. O przepadku decydować będzie sąd, gdy zawartość alkoholu we krwi przekroczy 1,5 promila. Przy spowodowaniu wypadku ta granica będzie niższa - do konfiskaty wystarczy powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi, a jeśli kierowca nie będzie właścicielem auta, w grę wchodzić będzie jego równowartość. Eksperci wieszczą wzrost opłat za leasing i ubezpieczenia, ale też wskazują niekonstytucyjność przepisów.

Sądy zaczynają się spierać czy można przeprowadzać testy niezawisłości wobec sędziów, w tym tzw. neo-sędziów - z wydziałów wykonawczych. Jeśli przyjąć, że nie sprawują oni wymiaru sprawiedliwości, to na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka - nie ma ku temu podstaw. Obrońcy i część sędziów wskazują, że to ślepa uliczka, bo przecież chodzi o kwestie kluczowe z punktu widzenia praw człowieka. A to taki sam sędzia jak każdy inny - musi być bezstronny i niezawisły.

Nastolatka bawiła się z koleżanką zapałkami i spowodowała pożar, wszystko działo się poza jej domem, kiedy teoretycznie miała być pod opieką babci drugiej dziewczynki. Sąd Okręgowy w Poznaniu uznał jednak, że skoro matka miała z nią kontakt, to ponosi odpowiedzialności majątkową za skutki tego zdarzenia. Uwzględnił przy tym w całości powództwo ubezpieczyciela, który domagał się 208 tys. złotych.

W dobie postapandemicznego kryzysu gospodarczego i wysokiej inflacji do sądów coraz częściej trafiają wnioski zarówno o podwyższenie, jak i obniżenie alimentów. Zdarzają się też sytuację, że strony wnosząc o alimenty wskazują, że powinny ona zostać przyznane za okres wcześniejszy niż data pozwu. Sądy to uwzględniają, o ile strona dobrze udokumentuje takie niezaspokojone potrzeby.

Niejednokrotnie w sporze sądowym tylko strona powodowa jest aktywna. Bierność strony pozwanej umożliwia więc wydanie wyroku zaocznego. W takim przypadku sądy często uwzględniają żądanie pozwu. Pozwany może oczywiście temu przeciwdziałać. Wyrok wydany podczas jego nieobecności nie będzie zaoczny, jeżeli żądał przeprowadzenia rozprawy pod jego nieobecność lub np. składał w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie.

Jeden neo-sędzia, dwie sprawy, dwa wnioski o jego wyłączenie i dwa różnej treści postanowienia - to sytuacja z ostatnich tygodni, która miała miejsce w Sądzie Okręgowym w Elblągu. Adwokaci, radcy prawni coraz częściej nie tylko wnioskują o wyłączenie sędziego z powodu udziału przy jego powołaniu neo-KRS, ale tę wadliwość podnoszą w apelacji. I odnoszą sukcesy, choć nie zawsze. Sami sędziowie przyznają, że sytuacja wymaga pilnej legislacyjnej interwencji, bo sądy zaczynają się gubić. Część z nich podkreśla, że jeśli neo-sędzia nie jest sędzią - to nie ma też jego orzeczeń.

Od 2019 roku obowiązuje przepis, zgodnie z którym sąd może w sprawie cywilnej odstąpić od uzasadnienia postanowienia wpadkowego. Sędziowie korzystają z tego w sprawach rodzinnych, ale też np. w sprawach frankowych. Część z nich stosuje też ogólne pouczenia dotyczące zaskarżania. Efekt? Strona w tym przypadku powinna składać zażalenie od razu, czyli w ciągu siedmiu dni. Zamiast tego wnioskuje o pisemne uzasadnienie, sąd wniosek odrzuca... a termin przepada.

Od 14 marca w sprawach cywilnych na stałe będą obowiązywać rozprawy w formule zdalnej, a konkretnie - hybrydowej. Choć sądy mają w tym zakresie postpandemiczne doświadczenia, zmiany odczują m.in. sekretariaty. Obszerniejsze niż dotąd będą pouczenia, więcej korespondencji, a dodatkowe obowiązki będą też wiązać się z przeprowadzaniem e-dowodów. Z kolei strony będą musiały zgłosić, i to z wyprzedzeniem, że chcą uczestniczyć w takiej rozprawie.