Edward Kołodziejczyk

Od początku 2010 r. obowiązują nowe wymagania zasadnicze dla maszyn wprowadzające w życie postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. nr 2006/42/WE w sprawie maszyn (Dz. Urz. UE L 157 z 9.06.2006, str. 24 z późn. zm.). Nowe wymagania zostały ujęte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. Nr 199, poz. 1228), które m.in. na nowo określiło definicję maszyny - jest to zespół części lub podzespołów, wyposażony w mechanizm napędowy inny niż bezpośrednio wykorzystujący siłę mięśni ludzkich lub zwierzęcych, którego przynajmniej jedna część jest ruchoma, połączonych w całość mającą konkretne zastosowanie albo zespół, o którym wyżej mowa, gotowy do zainstalowania i zdolny do funkcjonowania jedynie po zamontowaniu na środkach transportu (np. żuraw samochodowy) lub zainstalowaniu w budynku lub na konstrukcji (np. winda osobowa lub towarowa). Maszyną jest także zespół sprzężonych części lub elementów, z których przynajmniej jeden jest ruchomy, połączonych w całość, przeznaczony do podnoszenia ładunków, którego jedynym źródłem mocy jest bezpośrednie wykorzystanie siły mięśni ludzkich.

Głównym zadaniem jednostek podstawowych służby medycyny pracy (SMP) jest sprawowanie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad osobami pracującymi. SMP obejmuje swoją opieką i nadzorem pracowników, osoby pozostające w stosunku służbowym (np. wojsko), osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, a ponadto kandydatów, uczniów i studentów oraz uczestników studiów doktoranckich, szkół ponadpodstawowych lub wyższych uczelni, którzy w trakcie praktycznej nauki zawodu są narażeni na czynniki szkodliwe, niebezpieczne lub uciążliwe dla zdrowia, a także osoby wykonujące pracę w czasie odbywania kary w zakładach karnych lub w ramach kary ograniczenia wolności. Zasady działania SMP określa ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.).

Nie poźniej niż w ciągu miesiąca od daty uruchomienia zakładu pracy, powinny być w niej pomierzone parametry (stężenia, natężenia) czynników fizycznych, chemicznych lub biologicznych, jeżeli występują na stanowiskach pracy lub zachodzi takie przypuszczenie. Obowiązki takie nakłada na pracodawcę rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 73, poz. 645 z późn. zm.). Porównanie wyników pomiarów z dopuszczalnymi poziomami tych czynników określonymi w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 217, poz. 1833 z późn. zm.) umożliwi podjęcie racjonalnych działań w celu likwidacji lub ograniczenia zagrożenia. Wyniki pomiarów nie mogą być ukrywane przed pracownikami, ponadto powinny być uwzględnione podczas oceny ryzyka zawodowego.

Na mocy upoważnienia zawartego w art. 23715 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 86 z późn. zm.) dalej r.b.h.ch. W r.b.h.ch. wiele miejsca poświęcono obowiązkowi oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy, na których występują czynniki chemiczne.

Przy stanowieniu układu zbiorowego pracy jego strony muszą przestrzegać podstawowej zasady - nie mogą wprowadzić do układu postanowień mniej korzystnych od zawartych w przepisach powszechnie obowiązujących. Układy zbiorowe pracy mogą mieć charakter zakładowy ograniczony do pracowników jednego zakładu lub ponadzakładowy obejmujący pracowników całej branży lub gałęzi gospodarki. Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy zawierają np. pracodawcy danej branży z ponadzakładową organizacją związkową, rozumianą jako ogólnokrajowy związek zawodowy, zrzeszenie (federacja) związków zawodowych lub ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkowa (konfederacja). Natomiast zakładowy układ zbiorowy pracy zawiera pracodawca z zakładową (zakładowymi) organizacją związkową reprezentującą pracowników, dla których układ jest zawierany.