Barometr Prawa 2025: Mniej nowych przepisów, ale jakość nadal niska
W 2025 roku uchwalono 12 470 stron nowego prawa – o 12 proc. mniej niż przed rokiem i najmniej od 19 lat. Widać pozytywne efekty działań deregulacyjnych - 33 z 49 uchwalonych w ubiegłym roku ustaw gospodarczych miało charakter korzystny dla biznesu. Vacatio legis w ustawach gospodarczych minimalnie wydłużyło się (z 37 do 38 dni), ale nadal jest zdecydowanie zbyt krótkie – wynika z 12. edycji raportu „Barometr prawa” przygotowanego przez Grant Thornton i UN Global Compact Network Poland.
Grant Thornton już po raz 12. przedstawił raport Barometr Prawa, który opiera się o liczbę stron aktów prawnych opublikowanych w dziennikach urzędowych: ustaw, rozporządzeń i umów międzynarodowych.
Jak podano w raporcie, po latach legislacyjnego sprintu polski system prawny zaczyna się stabilizować w ujęciu ilościowym. W 2025 roku produkcja przepisów najwyższej rangi (ustaw, rozporządzeń i umów międzynarodowych) zajęła 12 470 stron maszynopisu. To spadek o blisko 12 proc. w stosunku do roku 2024 i aż o 64 proc. względem rekordowego roku 2023. Ostatni raz tak niskie wskaźniki odnotowano w 2006 roku.
Jednak skala zmian nadal pozostaje wyzwaniem. Aby przedsiębiorca mógł mieć pewność, że jest na bieżąco z każdą nowelizacją, w 2025 roku musiałby poświęcać na czytanie nowych aktów średnio 1 godzinę i 9 minut każdego dnia roboczego. Zaś zrozumienie sensu przepisów, które najczęściej są jedynie wyrywkowymi modyfikacjami istniejących tekstów, wymagałoby dodatkowych kilkunastu godzin analizy tekstów jednolitych, orzecznictwa i interpretacji.
Zobacz w LEX: Kalendarz najważniejszych zmian w podatkach w 2026 r. >
- Tegoroczna edycja ponownie pokazuje poprawę w ujęciu ilościowym. Liczba stron nowych przepisów spadła, a działania deregulacyjne zaczynają przynosić namacalne efekty. Niestety, w obszarze jakościowym wciąż mamy wiele do zrobienia. Tempo prac parlamentarnych pozostaje bardzo wysokie, vacatio legis - często zbyt krótkie, a konsultacje publiczne - w wielu przypadkach tylko formalne - mówi Tomasz Wróblewski, prezes zarządu Grant Thornton.
Raport zwraca uwagę na pozytywny trend - 33 z 49 uchwalonych w ubiegłym roku ustaw gospodarczych miało charakter korzystny dla biznesu, co jest efektem szeroko zakrojonych działań deregulacyjnych. Dla porównania, rok wcześniej takich ustaw było zaledwie siedem. Mimo to, w systemie wciąż dominuje tendencja do komplikowania przepisów – na każdą jedną uchyloną regulację przypadało w 2025 roku aż 25 nowych lub zmienionych przepisów wymagających od firm dostosowania się.
Problemem pozostaje również transparentność procesu legislacyjnego. Choć odsetek ustaw uchwalanych „bajpasem” (drogą poselską z pominięciem konsultacji) spadł do historycznie niskiego poziomu 14 proc., to same konsultacje rządowe często mają charakter fasadowy. Dla 29 proc. projektów ustaw, które weszły w życie, nie udokumentowano żadnych konsultacji, a w przypadku kolejnych 46 proc. rząd nie odniósł się do nadesłanych uwag ekspertów i organizacji społecznych.
Według Krzysztofa Kwiatkowskiego, przewodniczącego Komisji Ustawodawczej Senatu RP, dzięki „Barometrowi prawa” parlamentarzyści mogą ocenić jakość stanowienia prawa w Sejmie i Senacie. - Chociaż widać tu znaczącą poprawę w stosunku do lat wcześniejszych, przed nami jeszcze sporo rzeczy do zrobienia. O tym, jak zwiększyć stabilność prawa i przewidywalność otoczenia regulacyjnego dyskutowaliśmy dziś wspólnie z Senatorami i ekspertami - komentuje senator Kwiatkowski.
Zobacz w LEX: Przewodnik po zmianach w prawie pracy 2026 r. >
Zgodnie z raportem, ważnym wskaźnikiem tego, na ile prawo jest przyjazne obywatelom i firmom, wydaje się również czas, jaki państwo daje im na wdrożenie zmian, a więc tzw. vacatio legis. Dla ustaw gospodarczych wydłużyło się ono w 2025 roku minimalnie - z 37 do 38 dni, co wciąż jest wynikiem dalekim od postulowanego przez ekspertów modelu „Pół roku dla biznesu”. Szczególnie niepokojący jest fakt, że ponad połowa aktów prawnych (58 proc. ustaw i 52 proc. rozporządzeń) wchodzi w życie niemal natychmiast.
