Ekwiwalent wypłacany muzykowi a PIT
Stały, ryczałtowy ekwiwalent wypłacany muzykom za używanie własnych instrumentów nie korzysta ze zwolnienia z PIT, jeżeli jego wysokość nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów i stopnia wykorzystania instrumentu na potrzeby pracodawcy, a świadczenie jest wypłacane również za okresy niewykonywania pracy. W konsekwencji stanowi on przychód ze stosunku pracy, od którego pracodawca jest zobowiązany pobierać zaliczki na podatek dochodowy.

Przeanalizujmy przykład instytucji kultury, która zatrudnia muzyków na podstawie umów o pracę. Zgodnie z wewnętrznymi przepisami płacowymi zawartymi w regulaminie wynagradzania muzykom wypłacany jest co miesiąc stały, ryczałtowy dodatek pieniężny z tytułu używania własnych instrumentów muzycznych do celów służbowych na rzecz instytucji kultury. Dodatek ten ma stałą wysokość i jest wypłacany w identycznej kwocie w każdym miesiącu roku, bez względu na liczbę zagranych koncertów czy odbytych prób w danym okresie.
Wypłata tego dodatku następuje również w okresie wakacyjnym (lipiec-sierpień), kiedy instytucja kultury nie prowadzi sezonu artystycznego, nie organizuje prób ani spektakli, a muzycy korzystają z urlopów wypoczynkowych i nie świadczą pracy. Ponadto instrumenty muzyczne, za których gotowość i używanie wypłacany jest dodatek, stanowią prywatną własność pracowników i są przez nich wykorzystywane także do celów osobistych oraz pozasłużbowych.
Muzycy, pozostając w zatrudnieniu w instytucji kultury, również w okresie wakacyjnym podejmują inne zajęcia zarobkowe lub prace dorywcze na rzecz podmiotów trzecich, np. w szkołach muzycznych, podczas występów na eventach, weselach, w kościołach czy podczas koncertów plenerowych. W trakcie tych aktywności wykorzystują te same instrumenty.
Kwota dodatku nie została skalkulowana na podstawie rzeczywistych, udokumentowanych kosztów zużycia instrumentu przypadających proporcjonalnie na czas pracy w instytucji kultury (np. rachunków za serwis, konserwację czy zakup strun i akcesoriów), lecz stanowi stały element miesięcznego świadczenia pieniężnego na rzecz pracownika.
Powstaje zatem pytanie, czy stała, ryczałtowa kwota pieniężna wypłacana pracownikom (muzykom) stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, od którego pracodawca jako płatnik jest zobowiązany pobierać zaliczki na podatek dochodowy.
Warunki zwolnienia ekwiwalentu z podatku
Przychodami ze stosunku pracy są wszelkie świadczenia otrzymywane przez pracownika w związku z zatrudnieniem, w tym świadczenia nieodpłatne (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Ustawa nie definiuje pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. W praktyce przyjmuje się, że jest to każde zdarzenie, którego skutkiem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, mające konkretny wymiar finansowy – zarówno poprzez zwiększenie aktywów, jak i uniknięcie wydatku (por. interpretacja KIS z 30 czerwca 2022 r., 0113‑KDIPT2‑3.4011.337.2022.2.GG).
Tym samym stała, ryczałtowa kwota pieniężna, określona w Regulaminie Wynagradzania jako „ekwiwalent za używanie własnego instrumentu do celów służbowych”, wypłacana pracownikom (muzykom) w stałej wysokości bez względu na stopień intensywności oraz faktyczny czas pracy z instrumentem dla pracodawcy, w tym wypłacana również za okresy urlopów wakacyjnych (lipiec-sierpień) przy całkowitym braku świadczenia pracy w tym czasie na rzecz instytucji kultury (pracodawcy), a także w sytuacji, gdy pracownicy wykorzystują te same instrumenty do celów prywatnych oraz zarobkowych na rzecz podmiotów trzecich, stanowi dla tych pracowników przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 13 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są ekwiwalenty pieniężne za używane przez pracowników przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące ich własność.
Zatem kwota wypłaconego ekwiwalentu korzysta ze zwolnienia od podatku po spełnieniu łącznie następujących warunków:
- ekwiwalent musi być wypłacony w pieniądzu,
- kwota ekwiwalentu powinna odpowiadać poniesionym przez pracownika wydatkom, to znaczy musi zachodzić racjonalny związek pomiędzy kwotą wypłaconą pracownikowi a wartością używanych dla celów pracodawcy narzędzi, materiałów lub sprzętu należących do pracownika oraz stopniem zużycia rzeczy dokonanego w trakcie tego używania,
- narzędzia, materiały lub sprzęt muszą stanowić własność pracownika,
- narzędzia, materiały lub sprzęt należące do pracownika muszą być wykorzystywane przy wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy.
(por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 15 kwietnia 2022 r., 0115-KDIT2.4011.867.2021.1.ES).
Stały ekwiwalent bez zwolnienia z PIT
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 8 grudnia 2021 r., 0112-KDIL2-1.4011.845.2021.1.KF (…) Definicje zawarte w internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN (...) określają, że:
- „narzędzie” to urządzenie proste lub złożone umożliwiające wykonywanie jakiejś czynności lub pracy; przyrząd, instrument;
- „materiał” to, z czego wytwarzane są przedmioty, tworzywo, substancja, artykuł, produkt;
- „sprzęt” to m.in. „przedmiot użytkowy”, „przedmioty używane do jakichś prac lub w jakichś okolicznościach”. (…).
Należy liczyć się, że organy podatkowe przyjmą, że przypadku pracowników – muzyków warunki do zastosowania zwolnienia z opodatkowania nie zostaną spełnione. Ekwiwalent jest wprawdzie wypłacony w pieniądzu, a instrumenty muzyczne stanowiące własność pracowników są przez nich wykorzystywane do wykonywania pracy na rzecz instytucji kultury (pracodawcy). Jednak kwota dodatku (ekwiwalentu) nie jest skalkulowana w oparciu o realne, udokumentowane koszty zużycia instrumentów przypadające proporcjonalnie na czas pracy pracowników. Ponadto pracownicy otrzymują ekwiwalent także w miesiącach (lipiec-sierpień) przy całkowitym braku świadczenia pracy w tym czasie na rzecz pracodawcy.
Zatem należy przyjąć, że wypłacany przez instytucje kultury pracownikom-muzykom ekwiwalent stanowi dla tych pracowników przychód ze stosunku pracy, który nie korzysta ze zwolnienia. W konsekwencji, na instytucji kultury-pracodawcy, jako płatniku, będzie ciążył obowiązek pobrania zaliczek na podatek PIT od przekazywanych pracownikom ekwiwalentów na podstawie art. 32 ww. ustawy.
Zaprezentowane stanowisko podzielają organy podatkowe (Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 sierpnia 2026 r., 0113-KDIPT2-3.4011.497.2026.2.JŚ)
Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy







