Ratunkowy Dostęp do Technologii Lekowych rządzi się niejasnymi procedurami, jest pełen luk prawnych, a jego skuteczność zależy od interpretacji przepisów. Do tego dochodzi niepewność finansowa. – Dlatego konieczne jest podjęcie działań legislacyjnych i organizacyjnych, które nadadzą temu rozwiązaniu przewidywalność, spójność i realny charakter ratunkowy – apelują organizacje pacjenckie.

W 2025 r. wydatki na bezpłatne leki sięgnęły niemal 10 mld zł. Jednocześnie liczba pacjentów korzystających z tej formy refundacji wzrosła od 2023 r. jedynie o 4,4 proc., podczas gdy koszty recept zwiększyły się aż o 25 proc. Analizy Narodowego Funduszu Zdrowia wskazują, że jedną z przyczyn jest ordynowanie leków o tym samym działaniu terapeutycznym, ale znacząco różniących się ceną. Fundusz apeluje do lekarzy, żeby zwracali uwagę na tańsze zamienniki.

Pacjenci w aplikacji mojeIKP mogą już łatwiej sprawdzić ważność swojej recepty. Jak informuje Centrum e-Zdrowia, nowa funkcjonalność polega na prostym rozróżnieniu, ile dni pozostało na realizację preskrypcji. Trzy kolory: zielony, żółty i czerwony - pomogą w rozróżnieniu, jak długo recepta jest jeszcze ważna. Te, z których nie można już korzystać, będą podświetalne na szaro.

Każdy powinien mieć świadomość, że leki, nawet bez recepty, nie są obojętne dla zdrowia, ale w praktyce często podchodzimy do tych kwestii zbyt beztrosko. Z drugiej strony, zakazy i nadmierne restrykcje w dostępie np. do leków przeciwbólowych też nie są odpowiednią drogą. Tym bardziej, że jak wynika z danych Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, leki i tak częściej kupujemy pod kontrolą farmaceutów. Prawnicy postulują jednak zmianę Prawa farmaceutycznego, tak by zapewnić pacjentowi rzetelną i zrozumiałą informację.

Choć reklamowanie leków jest w Polsce ściśle określone w przepisach, z ich praktycznym stosowaniem bywa różnie. Z jednej strony podkreśla się, że leki to nie tylko korzyści, ale też często istotne ryzyko dla zdrowia, zwłaszcza jeśli pacjenci ich nadużywają - stąd ograniczenia większe niż w przypadku innych produktów. Z drugiej strony, część przepisów pozostaje fikcją, choćby tych o zrozumiałych ostrzeżeniach. Prawnicy podkreślają, że w ramach nadzoru należałoby reagować zwłaszcza na reklamy, które wywołują wrażenie, że lek można stosować rutynowo i bezrefleksyjnie.

Ministerstwo Zdrowia przedłuża o dwa lata – do 30 czerwca 2028 r. – pilotażowy program sprzedaży antykoncepcji awaryjnej w aptekach. Umożliwia on pacjentkom uzyskanie tzw. tabletki dzień po na podstawie recepty wystawionej przez farmaceutę. Przedłużenie wynika z pozytywnej oceny pilotażu przez resort.

Pandemia i zagrożenie wojną pokazały, że w Europie konieczne jest wzmocnienie stabilności łańcuchów dostaw lekowych, zwłaszcza dla tych pacjentów, którzy chorują na rzadkie choroby i nie mogą liczyć na zamienniki w przypadku braku dostępności. Teraz wstępne porozumienie w sprawie kształtu aktu osiągnęła cypryjska prezydencja w Radzie UE. Musi ono następnie zostać formalnie zatwierdzone przez Radę i Parlament Europejski, to jednak kolejny krok bliżej jego przyjęcia.

Propozycja poszerzenia możliwości sprzedaży leków przez apteki również o te preparaty, które są dostępne wyłącznie na receptę, za każdym razem budzi duże emocje. Dyskusja powraca wraz z kolejną propozycją w tej sprawie. Z jednej strony mówi się o tym, że e-recepty znacząco ułatwiają kwestie weryfikacji (inaczej niż u naszych zachodnich sąsiadów), a sprzedaż wysyłkowa to szansa dla pacjentów bez łatwego dostępu do aptek. Z drugiej strony padają argumenty o trudnym nadzorze i ryzykach dla bezpieczeństwa.

Prawo wykonywania zawodu farmaceuty w postaci dokumentu mobilnego będzie możliwe w ramach rozwiązań przewidzianych w aplikacji mObywatel - poinformowała Naczelna Izba Aptekarska. Rozwiązanie zacznie funkcjonować już 25 maja br. To kolejna grupa zawodowa, która może legitymować się za pomocą rządowej aplikacji. Obecnie taka możliwość istnieje m.in. w przypadku: nauczycieli, lekarzy, adwokatów, radców prawnych, pielęgniarek, położnych, komorników sądowych, doradców podatkowych.

Uzasadnienie decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sprawie piosenki "Zakochałem się pod apteką" Taco Hemingwaya budzi liczne wątpliwości prawników, których pytamy o ocenę. Choć GIF powołuje się na "estetyzowanie rekreacyjnego użycia produktów leczniczych" przez piosenkarza, eksperci wskazują, że efekt sprzedażowy wywołany przez media społecznościowe nie był zamierzonym celem. Tym bardziej, że firma produkująca lek zadeklarowała, że o żadnej reklamie z ich strony nie było mowy.

Projekt nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przewiduje zmianę niektórych procedur oraz zaostrzenie kar dla producentów za ewentualne naruszenia istniejących przepisów. Nie ma w nim jednak regulacji, które niegdyś planowano wprowadzić w odniesieniu do suplementów, czyli np. nowych zasad dotyczących reklamy.

Część pacjentów kwalifikuje się do programu lekowego, ale terapia jest przerywana pomimo wskazań do jej kontynuowania. Powodem są niejednoznaczne zapisy warunków przystąpienia do programów, w efekcie czego pacjenci, którzy zakończyli badania kliniczne, wypadają z programu. Biuro rzecznika praw obywatelskich występuje w tej sprawie do Ministerstwa Zdrowia.

Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał decyzję w sprawie jednego z utworów Taco Hemingwaya, w której nakazał natychmiastowe zaprzestanie stosowania nazwy leku w treści. Uznał bowiem, że jest to niedozwolona na gruncie prawa farmaceutycznego reklama. Wytwórnia odpowiadająca za wydanie płyty odcina się od stwierdzeń o promocji i zapowiada skargę do sądu. Prawnicy oceniają, że decyzja GIF jest zaskakująca i może być sprzeczna z prawem do wolności słowa.

Modyfikacja, która obowiązuje od kwietnia br., dotyczy sposobu wyliczania ilości produktu do wydania aptece. Nowy mechanizm uwzględnia rzeczywistą wielkość opakowań zarejestrowanych w Rejestrze Produktów Leczniczych (RPL). Ma to szczególne znaczenie w przypadku opakowań, które nie pozwalają na wykupienie leku dokładnie na 120 dni kuracji – np. 28 lub 50 tabletek. Zmiany mają ułatwić realizację recept w aptece, co podniesie komfort pracy i przełoży się na lepsze zapewnienie terapii pacjentom.

W Ministerstwie Zdrowia nie są obecnie prowadzone prace legislacyjne ukierunkowane na ograniczenia sprzedaży leków OTC osobom niepełnoletnim ani analizy dotyczące wprowadzenia obowiązku weryfikacji wieku nabywcy w momencie kupowania poza apteką – wskazuje resort w odpowiedzi na poselską interpelację. Takie działania deklarował jednak poprzedni skład ministerstwa, który chciał wdrożyć pokontrolne zalecenia Najwyższej Izby Kontroli.

Do tej pory, mimo apeli ze strony środowiska farmaceutycznego, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nieustępliwie stało na stanowisku zakładającym, że apteki również wejdą do systemu kaucyjnego. Zmieniło się to jednak w najnowszej wersji projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, który jest obecnie w trakcie dalszego procedowania.

Jak zaznacza rzecznik praw pacjenta, każdy pacjent może - a wręcz powinien- zgłaszać działania niepożądane produktów leczniczych, które wystąpiły w trakcie farmakoterapii. Takie prawo wynika z przepisów ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta oraz prawa farmaceutycznego. To istotne także w kontekście monitorowania bezpieczeństwa leków po wprowadzeniu na rynek. Zgłoszenia można dokonać w prosty sposób m.in. za pośrednictwem formularza elektronicznego.

Pacjenci nie chcą, aby apteki całkowicie nie mogły oferować im jakichkolwiek korzyści z tego tytułu, że robią zakupy w konkretnej placówce. Chcą skorzystać np. z Karty Seniora czy Karty Dużej Rodziny. Chcą także mieć możliwość porównania cen leków pomiędzy różnymi aptekami i punktami aptecznymi. Dlatego apelują w tej sprawie do Ministerstwa Zdrowia. Resort tymczasem zakazuje na razie reklamy porównawczej. Trwają prace nad nowymi zasadami reklamy aptek.

Nowa lista refundacyjna, która zacznie obowiązywać od 1 kwietnia br., to - jak poinformowało Ministerstwo Zdrowia - 243 decyzje w sprawie kontynuacji refundacji oraz 16 nowych terapii. 14 z nich znajduje zastosowanie w schorzeniach onkologicznych, dwie w nieonkologicznych. Sześć terapii jest ukierunkowanych na choroby rzadkie, 15 znalazło się w programach lekowych, jedna będzie natomiast dostępna w refundacji aptecznej. To leki stosowane m.in. w leczeniu zaawansowanego raka żołądka czy chłoniaka u dorosłych.

Ministerstwo Zdrowia przyznaje, że szybkie jest tempo pojawiania się na rynku nowych narkotyków, które coraz częściej są substancjami o ostrej toksyczności. Ich dostępność jest dość szeroka, można je kupić m.in. za pośrednictwem różnych internetowych i innych kanałów dystrybucji. Dlatego kolejne z nich trafiły do wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Są wśród nich: opioidy, składniki leków stosowane u ludzi oraz weterynaryjne.