Michał Cyrankiewicz-Gortyński

Część jednostek samorządu terytorialnego ma wątpliwości dotyczące uchwał w sprawie pomocy obywatelom Ukrainy. Obawiają się, że przyjęcie takiego aktu prawa miejscowego spowoduje, że wojewoda nie będzie chciał refundować poniesionych na ten cel wydatków. Zwłaszcza jeżeli zakres pomocy samorządowej będzie się pokrywał z zakresem przypisanym przez ustawodawcę wojewodzie.

Kolejna w ciągu ostatnich czterech lat obniżka podatku dochodowego od osób fizycznych powoduje, że ciężar finansów samorządowych przesuwa się niebezpiecznie z dochodów własnych na dochody subwencyjne i dotacyjne. W ocenie samorządowców zagraża to realizacji bieżących zadań oraz autonomii finansowej gmin, powiatów i województw samorządowych. Coraz bardziej utrudnia też planowanie budżetowe.

Rząd i samorządy wciąż negocjują warunki, na jakich ma odbywać się pomoc uciekinierom wojennym z Ukrainy. Punktem spornym jest zakres obowiązków, jakie przejmą jednostki samorządu terytorialnego, oraz sposób finansowania zadań. Aby gminy mogły wdrożyć jakąkolwiek pomoc, musi najpierw powstać elektroniczna baza rejestrowa. Rząd zapewnia, że samorządy otrzymają dostęp do rejestru.

Rosnąca inflacja i mała konkurencja na rynku powodują, że realizowane przez samorządy, a finansowane z Polskiego Ładu inwestycje będą droższe, co przełoży się na wysokość wsparcia – alarmują gminy. A przedsiębiorcy zwracają uwagę, że zasady finansowania inwestycji z Programu Inwestycji Strategicznych i wypłaty wynagrodzenia faworyzują duże koncerny i powodują, że małe i średnie firmy nie będą w stanie uczestniczyć w ich realizacji.

Samorządy współpracują z administracją rządową w przygotowaniu pomocy dla uchodźców z Ukrainy, ale przygotowania te ujawniły szereg problemów – głównie prawnych i finansowych – które władze centralne powinny rozwiązać, aby miasta i gminy mogły działać skuteczniej. Postulowane zmiany przepisów ułatwiłyby także działalność w tym zakresie uczelniom wyższym oraz organizacjom pozarządowym.