Jacek Jasionek

Drugi rok z rzędu liczba nowych aktów prawnych opublikowanych w dziennikach urzędowych spadła, co jest szczególnie widoczne w przypadku rozporządzeń. Pozytywnym trendem jest ograniczenie zmian ustawowych dotyczących podatków. Niestety praktyka rezygnowania czy ograniczania vacatio legis ma się dobrze. Nadal obowiązują też przepisy nieżyciowe lub wręcz buble prawne, co pokazuje raport „Poprawmy prawo”.

Choć liczby dotyczące produkcji prawa w Polsce wyglądają znacznie lepiej niż na przestrzeni ostatnich lat, część problemów w procesie stanowienia prawa nadal pozostaje w praktykach ustawodawcy. Przykładem jest choćby skracanie vacatio legis ustaw, które powinno być wyjątkiem - tymczasem w ubiegłym roku było 20 aktów prawnych, które miały taką samą datę publikacji i wejścia w życie. Wcześniejszą niż data publikacji - aż 39.

Rok 2024 przyniósł w końcu spadki w produkcji prawa w Polsce. W polskiej legislacji wciąż jednak wiele jest do poprawy. Wśród przykładów można wskazać choćby nieżyciowe przepisy w sprawach cywilnych dla pełnomocników z urzędu, specustawę drogową, która stała się regułą, zamiast wyjątkiem, czy martwe przepisy dotyczące egzekwowania zakazu posiadania zwierząt. Punktujemy je w raporcie "Poprawmy prawo".

W 2023 r. padły kolejne niechlubne rekordy w ilości tworzonego prawa. Po raz kolejny zwiększyła się liczba ogłoszonych nowych aktów prawnych – łącznie było ich aż 143 155. Przynajmniej raz zmieniono 31 968 aktów, co daje wzrost aż o 26,9 proc. w porównaniu do 2022 r. W żadnej dziedzinie prawa nie zabrakło też przykładów przepisów sprzecznych, niejasnych czy też luk prawnych, które wymagają pilnej poprawy. Wskazujemy je w raporcie "Poprawmy prawo".

Rok 2022 był rekordowy pod względem liczby zmian w prawie. Opublikowano 127 532 nowe akty prawne (w 2021 – 119 617). Przynajmniej raz zmieniono 25 191 aktów (w 2021 – 21 043), co daje wzrost liczby zmienionych aktów aż o 19,7 proc. Najczęściej zmieniana była ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych - aż 32 razy. Legislacyjny ekspres komplikuje życie przedsiębiorcom, ale także zwykłym obywatelom.

Przygotowaliśmy kolejny raport „Poprawmy prawo”. Wynika z niego, że coraz więcej przepisów wymaga pilnej poprawy. Wiele regulacji jest kuriozalnych – np. źle zaparkowaną hulajnogę trzeba holować jak samochód, a w przepisach nadal żywe są PRL i Milicja Obywatelska. Nie wiadomo jaki jest limit osób na ślubach cywilnych, a od otrzymanych z zagranicy spadków i darowizn trzeba podwójnie zapłacić podatek. Prawo podlega nieustannej inflacji.

Rok 2021 był spokojniejszy pod względem liczby zmian w prawie niż rok 2020. Ogłoszono prawie 20 tys. nowych aktów prawnych, czyli o 5 tysięcy mniej niż przed rokiem. Ustawa covidowa została zmieniona „tylko” 31 razy, rok wcześniej - aż 64 razy. Niepokojące jest skracanie procesu legislacyjnego, który potrafi trwać zaledwie 10 dni. Nadal zdarzają się przepisy bez vacatio legis albo z "wstecznym" wejściem w życie.

Dziś po raz piąty obchodzony jest Dzień Przedsiębiorcy, święto wszystkich firm i tych małych, i tych dużych. Z ich kondycją biznesową jest jednak różnie - zdecydowana większość stara się dziś przetrwać. Za rok wielu z nich może już zwyczajnie nie być. Pandemia wydrenowała ich budżety, koszty dobiły, a państwo nie pomogło wystarczająco. Nie ułatwiały też firmom życia ciągłe zmiany w prawie.

W 2020 roku ogłoszono w polskich dziennikach urzędowych 125.890 nowych aktów prawnych. Przynajmniej raz znowelizowanych zostało 22.567 aktów. Tylko ustawa covidowa została zmieniona 66 razy. Te trzy liczby pokazują, z jaką skalą inflacji prawa mamy do czynienia. Jacek Jasionek, redaktor programu LEX Wolters Kluwer pisze o zmienności polskiego prawa w 2020 roku.