Jarosław Marciniak

Związki zawodowe korzystają z rżnych form partycypacji, począwszy od prawa do informacji, poprzez konsultacje, aż po wspłdecydowanie wraz z pracodawcą. Ta ostatnia forma jest zastrzeżona dla związkw tylko one mają prawo do negocjowania układw zbiorowych pracy, mają wpływ na treść regulaminu pracy i wynagrodzeń, ustalają warunki socjalne związane np. z restrukturyzacją zatrudnienia lub w sytuacji innych radykalnych zmian organizacyjnych. I właśnie pełne, czy też, jak niektrzy uważają nadmierne, wykorzystywanie tych uprawnień przez związki zawodowe, stanowi dla wielu pracodawcw dodatkowy problem w czasie kryzysu, w czasie radykalnych, uzasadnionych sytuacją rynkową zmian w firmach. Uprawnienia i postawy związkw zawodowych w trudnym czasie stanowią rwnież wyzwanie dla menedżerw personalnych, dla całego HR w organizacjach.

Niniejszy komentarz kompleksowo omawia zagadnienie zlecania pracy w godzinach nadliczbowych, a w szczeglności: obowiązek wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, planowanie pracy w godzinach nadliczbowych, specyficzne potrzeby pracodawcy, zasady oraz formę zlecania pracy w nadgodzinach, ograniczenia, ktre muszą być bezwzględnie przestrzegane, limit godzin nadliczbowych, a także zlecanie pracy w nadgodzinach pracownikom niepełnosprawnym.

Omwiono zagadnienia związane z pozapłacowymi formami wynagrodzeń stosowanymi w firmie w aspekcie tendencji do upraszczania struktury wynagrodzeń i liczby ich składnikw. Przedstawiono zasady przeprowadzania badań nt. aktualnych systemw wynagradzania i ich funkcjonowania w firmie. Podano przykład ankiety do badania preferencji pracownikw co do świadczeń dodatkowych i ich oddziaływania motywacyjnego. Przedstawiono rwnież przykład arkusza wynagrodzenia pakietowego dla indywidualnego pracownika oraz elementy systemu świadczeń dodatkowych i ich znaczenie w polskich warunkach.

Oceny pracownicze są już w większości organizacji standardem. W latach dziewięćdziesiątych były zjawiskiem nowym, nierzadko kontrowersyjnie postrzeganym przez pracownikw. Obecnie przyjęły się powszechnie. Sam fakt popularności oceniania nie oznacza, że ocena pracownicza zawsze musi być realizowana prawidłowo. W wielu przedsiębiorstwach oceny budzą lęk pracownikw i wątpliwości pracodawcw. Zdarzać się to może zarwno w firmach, w ktrych systemy ocen funkcjonują od lat, jak i w tych, ktre postanowiły dopiero wprowadzić to narzędzie. Źle przygotowana i przeprowadzona ocena pracownicza przynosi szkody zarwno ocenianym pracownikom jak i dokonującym ewaluacji pracodawcom. W wyniku błędw, ostateczną konsekwencją oceny może być spotkanie stron w sądzie pracy. Mimo tego, w wielu zakładach pracy nie rezygnuje się z ocen, błędy nierzadko są powielane, a ocena jest nieprawidłowa nie tylko z punktu widzenia praktyki zarządzania, ale rwnież w odniesieniu do przepisw prawa pracy. Obowiązek pracodawcy dokonywania obiektywnej oceny pracownikw wiąże się z zasadą rwnego traktowania, zakazem dyskryminacji w zatrudnieniu, a także z zasadą poszanowania godności oraz innych dbr osobistych pracownika (art. 111, 112, 113, 183a-183e k.p.). Źle przeprowadzana, subiektywna ocena pracownika naruszać może zasadę rwnego traktowania i zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu.

Terminowe i prawidłowe naliczanie oraz wypłacanie wynagrodzeń pracownikom to podstawowy obowiązek pracodawcw. Od wynagrodzeń pracodawcy dokonują potrąceń obligatoryjnych, określonych w przepisach Kodeksu pracy, oraz dobrowolnych, dla ktrych niezbędna jest zgoda pracownika.